[Chăn nuôi Việt Nam] – Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các nền tảng quản lý số đang tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong ngành chăn nuôi bò sữa toàn cầu. Không chỉ giúp người chăn nuôi theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi và tối ưu quy trình sản xuất, các công nghệ này còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tăng lợi nhuận cho trang trại.

Công cụ kỹ thuật số mở đường cho ngành bò sữa phát triển bền vững

Dữ liệu số – nền tảng của chăn nuôi bò sữa bền vững

Biến đổi khí hậu, yêu cầu giảm phát thải carbon và áp lực nâng cao hiệu quả sản xuất đang đặt ra những thách thức mới đối với ngành chăn nuôi bò sữa. Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng các nền tảng dữ liệu và công nghệ số không còn đơn thuần là xu hướng mà đã trở thành công cụ thiết yếu để các trang trại nâng cao năng suất, kiểm soát chi phí và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Theo ông David Nickell – Phó Chủ tịch toàn cầu phụ trách Giải pháp kinh doanh và Phát triển bền vững của DSM-Firmenich Animal Nutrition and Health, hiệu quả sản xuất và tính bền vững có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Muốn đạt được cả hai mục tiêu này, điều quan trọng là phải xây dựng hệ thống dữ liệu chính xác ngay từ trang trại và khai thác hiệu quả các công cụ phân tích kỹ thuật số.

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu đó, DSMFirmenich đã hợp tác với Milk Sustainability Center (MSC) – hệ sinh thái số trên nền tảng điện toán đám mây được phát triển từ năm 2024 thông qua liên doanh giữa John Deere và DeLaval. Nền tảng này cho phép thu thập, phân tích và đánh giá toàn diện các chỉ số về hiệu quả sử dụng dinh dưỡng, phát thải carbon và nhiều tiêu chí môi trường khác tại trang trại bò sữa.

Khác với các phương pháp đánh giá truyền thống vốn chủ yếu dựa trên số liệu trung bình hoặc các mô hình giả định, MSC khai thác dữ liệu thực tế tại từng trang trại để tính toán hiệu quả sử dụng chất dinh dưỡng (NUE), lượng phát thải carbon cũng như so sánh kết quả giữa các cơ sở sản xuất có điều kiện tương đồng. Thông qua các mô hình mô phỏng, người chăn nuôi có thể đánh giá tác động của từng giải pháp kỹ thuật trước khi áp dụng, từ thay đổi khẩu phần ăn, cải tiến quy trình quản lý đến đầu tư công nghệ mới.

Theo ông David Nickell, điểm khác biệt lớn nhất của nền tảng này là biến tính bền vững từ một yêu cầu báo cáo thành công cụ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng sinh lời của trang trại. Khi mọi chỉ số đều được lượng hóa bằng dữ liệu, người chăn nuôi có thể xác định chính xác những khâu đang gây thất thoát tài nguyên hoặc làm gia tăng phát thải để kịp thời điều chỉnh.

Không có một giải pháp chung cho mọi trang trại

Một trong những kết quả đáng chú ý từ quá trình phân tích dữ liệu là sự khác biệt rất lớn về hiệu quả giữa các trang trại, ngay cả khi chúng có quy mô đàn, năng suất sữa và điều kiện sản xuất gần như tương đương.

Theo ông David Nickell, dữ liệu thực tế cho thấy, nhiều trang trại có mức phát thải carbon, lượng nước sử dụng hoặc hiệu quả sử dụng đất chênh lệch đáng kể chỉ vì khác nhau về khẩu phần ăn, phương thức quản lý đàn hoặc xử lý chất thải. Điều này chứng minh rằng các giải pháp áp dụng đồng loạt cho mọi trang trại sẽ khó mang lại hiệu quả như mong muốn.

Thay vào đó, mỗi trang trại cần được xây dựng giải pháp riêng dựa trên dữ liệu thực tế. Những biện pháp như tối ưu khẩu phần ăn chính xác, giảm phát thải khí mê-tan từ đường tiêu hóa, cải thiện hệ thống quản lý phân chuồng hay tăng cường sức khỏe đàn vật nuôi chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai trên cơ sở các thông tin đã được đo lường và xác thực.

Đáng chú ý, khi ngày càng nhiều trang trại chia sẻ dữ liệu, ngành sữa sẽ hình thành một cơ sở dữ liệu quy mô lớn, giúp các doanh nghiệp, chuyên gia và người chăn nuôi học hỏi kinh nghiệm, so sánh hiệu quả và nhanh chóng nhân rộng các mô hình thành công. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái chăn nuôi bò sữa thông minh trong tương lai.

AI giúp người chăn nuôi ra quyết định theo thời gian thực

Song song với dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và các thiết bị cảm biến đang mở ra phương thức quản lý trang trại hoàn toàn mới. Theo DSM-Firmenich, các nền tảng số hiện nay có khả năng tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau như cây trồng, TĂCN, đàn bò, sản lượng sữa, tiêu thụ nước, năng lượng và quản lý phân chuồng để đánh giá tác động môi trường chỉ trong vài phút.

Hệ thống cảm biến có thể theo dõi liên tục sức khỏe từng cá thể bò, lượng thức ăn tiêu thụ, sản lượng sữa, khả năng sinh sản cũng như nhiều chỉ tiêu sinh lý khác. Trên cơ sở đó, AI sẽ phân tích dữ liệu, dự báo nguy cơ mắc bệnh, tối ưu công thức thức ăn và hỗ trợ người quản lý đưa ra quyết định gần như theo thời gian thực.

Theo các chuyên gia, khi toàn bộ chuỗi dữ liệu từ đồng cỏ, thức ăn, đàn vật nuôi đến sản phẩm sữa được kết nối trên cùng một nền tảng, các trang trại sẽ xác định chính xác những khâu gây thất thoát dinh dưỡng hoặc phát sinh khí thải, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tác động đến môi trường. Đây cũng là hướng tiếp cận giúp chuyển đổi mục tiêu phát triển bền vững thành những giá trị kinh tế cụ thể cho người chăn nuôi.

Hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững luôn song hành

Theo ông David Nickell, phát triển bền vững không đồng nghĩa với việc gia tăng chi phí sản xuất, mà ngược lại có thể trở thành động lực giúp trang trại nâng cao hiệu quả kinh tế. Thực tế cho thấy, khi hiệu quả sử dụng thức ăn được cải thiện, lượng khí thải carbon trên mỗi lít sữa cũng giảm theo. Tương tự, quản lý phân chuồng khoa học không chỉ hạn chế phát thải khí nhà kính và thất thoát dinh dưỡng ra môi trường mà còn góp phần giảm chi phí xử lý chất thải, tận dụng tốt hơn nguồn tài nguyên sẵn có.

Theo ông, nhiều giải pháp nhằm giảm phát thải cũng mang lại lợi ích trực tiếp cho người chăn nuôi thông qua việc giảm chi phí đầu vào, nâng cao năng suất sữa, cải thiện sức khỏe đàn bò và tăng hiệu quả sử dụng thức ăn. Chính vì vậy, tính bền vững cần được nhìn nhận như một yếu tố tạo ra lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh của trang trại, thay vì chỉ là yêu cầu về môi trường hay nghĩa vụ tuân thủ các quy định của thị trường.

Quan điểm này đang ngày càng được nhiều doanh nghiệp sữa trên thế giới áp dụng. Thay vì đầu tư dàn trải, các doanh nghiệp ưu tiên ứng dụng dữ liệu để xác định chính xác những “điểm nghẽn” trong sản xuất, từ đó lựa chọn giải pháp mang lại hiệu quả cao nhất. Cách tiếp cận dựa trên bằng chứng không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra những cải thiện có thể đo lường được về năng suất, môi trường và lợi nhuận.

Những kinh nghiệm từ DSM-Firmenich cho thấy, ngành chăn nuôi bò sữa đang bước vào giai đoạn chuyển đổi từ mô hình quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu. Khi AI, cảm biến, điện toán đám mây và dữ liệu lớn được tích hợp trong toàn bộ chuỗi sản xuất, người chăn nuôi có thể theo dõi từng chỉ số của trang trại theo thời gian thực, từ đó đưa ra các quyết định chính xác và nhanh chóng hơn.

Trong bối cảnh người tiêu dùng và các chuỗi bán lẻ toàn cầu ngày càng coi trọng yếu tố phát triển bền vững, dữ liệu sẽ trở thành “tài sản” quan trọng của mỗi trang trại. Những đơn vị biết khai thác hiệu quả dữ liệu không chỉ giảm chi phí sản xuất, cải thiện năng suất mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường. Chuyển đổi số vì vậy không còn là lựa chọn, mà đang trở thành nền tảng để ngành chăn nuôi bò sữa phát triển hiệu quả, bền vững và có sức cạnh tranh trong dài hạn.

M.N (Theo Feedstrategy)