[Chăn nuôi Việt Nam] – Trước diễn biến phức tạp của dịch cúm gia cầm từ đầu năm 2026 đến nay, Cục Chăn nuôi và Thú y vừa ban hành văn bản số 2685/CNTY-DT đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố khẩn trương tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch. Trọng tâm là xử lý dứt điểm các ổ dịch hiện hữu, đẩy nhanh tiêm phòng, kiểm soát chặt vận chuyển, giết mổ và buôn bán gia cầm nhằm hạn chế nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lây lan cũng như giảm nguy cơ lây truyền sang người.

Dịch cúm gia cầm tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ lây lan ở mức cao

Dịch cúm gia cầm tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ lây lan ở mức cao

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, căn cứ báo cáo của các địa phương trên Hệ thống thông tin quản lý dịch bệnh động vật (VAHIS), từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước đã ghi nhận 80 ổ dịch cúm gia cầm tại 73 xã, phường thuộc 17 tỉnh, thành phố, khiến trên 349.400 con gia cầm chết hoặc buộc phải tiêu hủy.

Đến nay, vẫn còn 26 ổ dịch tại 9 tỉnh, thành phố chưa qua 21 ngày, gồm: Ninh Bình (6 ổ dịch), Thanh Hóa (5 ổ dịch), Cao Bằng (4 ổ dịch), Nghệ An (3 ổ dịch), Khánh Hòa (2 ổ dịch), Điện Biên (2 ổ dịch), Tuyên Quang (2 ổ dịch), Bắc Ninh (1 ổ dịch) và Đà Nẵng (1 ổ dịch).

Bên cạnh diễn biến dịch bệnh, kết quả tiêm phòng đợt I năm 2026 cho thấy tiến độ vẫn còn nhiều hạn chế. Theo báo cáo của các địa phương, 127.175.770 con gia cầm đã được tiêm vắc xin cúm gia cầm trên tổng số 247.214.576 con thuộc diện tiêm, đạt 51,44%.

Đáng chú ý, nhiều địa phương có tỷ lệ tiêm phòng rất thấp như Lâm Đồng chỉ đạt 0,51%, Tuyên Quang 2,32%, Đà Nẵng 3,48%, Lai Châu 3,72%, Gia Lai 8,60% và Thái Nguyên 18,78%. Ngoài ra, vẫn còn tình trạng một số địa phương chưa thống kê đầy đủ tổng đàn thuộc diện tiêm hoặc số liệu báo cáo chưa thống nhất.

Theo đánh giá của Cục Chăn nuôi và Thú y, trong bối cảnh hoạt động tái đàn, vận chuyển, thu gom, giết mổ và buôn bán gia cầm diễn ra thường xuyên, chăn nuôi nhỏ lẻ chưa bảo đảm an toàn sinh học vẫn phổ biến, cùng với tỷ lệ tiêm phòng chưa đạt mức bảo hộ cần thiết ở nhiều địa bàn, nguy cơ dịch cúm gia cầm tiếp tục phát sinh và lây lan trong thời gian tới vẫn ở mức cao. Đặc biệt, nguy cơ này hiện hữu tại các khu vực đang có dịch, địa phương có tỷ lệ tiêm phòng thấp cũng như các chợ, điểm tập kết và buôn bán gia cầm sống.

Khẩn trương xử lý dứt điểm ổ dịch, đẩy mạnh tiêm phòng theo đánh giá nguy cơ

Để sớm khống chế các ổ dịch đang tồn tại, hạn chế phát sinh ổ dịch mới và giảm nguy cơ lây nhiễm vi rút cúm gia cầm sang người, Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố tham mưu UBND cấp tỉnh chỉ đạo chính quyền cơ sở, cơ quan chuyên ngành chăn nuôi và thú y cùng các đơn vị liên quan triển khai nghiêm Luật Thú y, các văn bản hướng dẫn thi hành và Quyết định số 779/QĐ-TTg ngày 2/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh cúm gia cầm, lở mồm long móng và dịch tả lợn châu Phi giai đoạn 2026-2030.

Đối với các xã, phường đang có ổ dịch chưa qua 21 ngày, các địa phương phải phân công cán bộ chuyên môn bám sát địa bàn, khẩn trương điều tra dịch tễ, lấy mẫu xét nghiệm để xác định phạm vi và các yếu tố nguy cơ. Đồng thời, tổ chức tiêu hủy gia cầm mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh, thực hiện vệ sinh, tiêu độc khử trùng, kiểm soát chặt việc vận chuyển và áp dụng đầy đủ các biện pháp chống dịch theo quy định.

Việc công bố dịch và công bố hết dịch phải thực hiện đúng điều kiện, đúng trình tự và thẩm quyền. Cùng với đó, cần xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như không khai báo dịch bệnh, bán chạy gia cầm mắc bệnh, giết mổ gia cầm bệnh hoặc nghi mắc bệnh, vứt xác gia cầm ra môi trường làm phát tán mầm bệnh.

Song song với công tác xử lý ổ dịch, Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu các địa phương rà soát đến từng hộ chăn nuôi, từng cơ sở để thống kê đầy đủ tổng đàn gia cầm, nhất là đàn nuôi nhỏ lẻ, đàn mới phát sinh hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ.

Trên cơ sở đó, các địa phương cần tổ chức tiêm vắc xin hiệu quả cho toàn bộ đàn thuộc diện tiêm, ưu tiên nguồn lực cho vùng đang có dịch, vùng đệm, khu vực từng xảy ra dịch, địa bàn có mật độ chăn nuôi cao, chợ buôn bán gia cầm sống, điểm thu gom và những nơi có tỷ lệ tiêm phòng thấp. Việc lựa chọn vắc xin phải phù hợp với chủng vi rút lưu hành, bảo đảm đúng đối tượng, đúng liều lượng và đúng kỹ thuật, đồng thời thường xuyên tổ chức tiêm bổ sung cho đàn gia cầm mới phát sinh.

Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu các địa phương rà soát đến từng hộ chăn nuôi, từng cơ sở để thống kê đầy đủ tổng đàn gia cầm, nhất là đàn nuôi nhỏ lẻ, đàn mới phát sinh hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ.

Tăng cường giám sát, kiểm soát lưu thông và phối hợp bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Một trong những yêu cầu quan trọng được Cục Chăn nuôi và Thú y đặt ra là tăng cường giám sát chủ động tại các ổ dịch, vùng có nguy cơ cao, chợ buôn bán gia cầm sống, điểm thu gom, cơ sở giết mổ và những khu vực từng xuất hiện dịch bệnh.

Hoạt động giám sát nhằm phát hiện sớm sự lưu hành của vi rút cúm gia cầm, đặc biệt là các mẫu dương tính với cúm A/H5 để kịp thời cảnh báo và xử lý ngay từ cơ sở. Kết quả giám sát cũng sẽ là căn cứ để điều chỉnh phạm vi tiêm phòng, triển khai vệ sinh, khử trùng tiêu độc cũng như áp dụng các biện pháp kiểm soát vận chuyển phù hợp.

Cục Chăn nuôi và Thú y cũng yêu cầu các địa phương chủ động thông báo cho ngành Y tế khi phát hiện ổ dịch trên đàn gia cầm, phát hiện mẫu vi rút có nguy cơ cao hoặc có trường hợp người tiếp xúc với gia cầm mắc bệnh, nghi mắc bệnh. Hai ngành cần phối hợp triển khai giám sát, truyền thông nguy cơ và các biện pháp phòng chống lây truyền sang người theo cách tiếp cận “Một Sức khỏe”.

Đối với người chăn nuôi và các cơ sở chăn nuôi, cơ quan chuyên môn cần tăng cường hướng dẫn thực hiện nghiêm các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học; kiểm soát người, phương tiện, con giống, thức ăn và dụng cụ ra vào khu vực chăn nuôi; thường xuyên vệ sinh, sát trùng chuồng trại, điểm thu gom, phương tiện vận chuyển, cơ sở giết mổ và chợ buôn bán gia cầm bằng vôi bột hoặc hóa chất phù hợp để tiêu diệt mầm bệnh.

Các địa phương cũng được yêu cầu không để xảy ra tình trạng nhập đàn, tái đàn khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn dịch bệnh và phải thực hiện tiêm phòng đầy đủ cho đàn gia cầm.

Song song với đó là tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động tập kết, vận chuyển, giết mổ và buôn bán gia cầm, đặc biệt tại khu vực biên giới, chợ đầu mối, điểm thu gom và vùng đang có dịch. Cơ quan thú y cần phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường, hải quan, biên phòng và chính quyền địa phương để phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển, buôn bán gia cầm và sản phẩm gia cầm nhập lậu, không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng các yêu cầu về vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu các địa phương cập nhật đầy đủ, kịp thời diễn biến dịch bệnh trên hệ thống thông tin VAHIS, chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu báo cáo, đồng thời rà soát và điều chỉnh các trường hợp số liệu tổng đàn, kết quả tiêm phòng chưa thống nhất hoặc tỷ lệ tiêm vượt 100%.

Riêng đối với 9 tỉnh, thành phố đang còn ổ dịch chưa qua 21 ngày, các địa phương phải tổ chức kiểm tra trực tiếp từng ổ dịch, lập danh sách các nhiệm vụ còn tồn tại và thời hạn hoàn thành; ưu tiên xử lý dứt điểm các ổ dịch kéo dài, triển khai tiêm phòng bao vây theo đánh giá nguy cơ và cập nhật diễn biến xử lý hằng ngày trên hệ thống VAHIS. Đồng thời, các địa phương phải gửi báo cáo tổng hợp tiến độ xử lý ổ dịch về Cục Chăn nuôi và Thú y trước 16 giờ thứ 6 hằng tuần cho đến khi toàn bộ ổ dịch trên địa bàn đã qua 21 ngày và đáp ứng đầy đủ điều kiện kết thúc xử lý ổ dịch.

Lan Hương

Xem thêm:

Bài học từ 30 năm chống cúm gia cầm H5N1 tại châu Á: Cảnh báo cho nguy cơ dịch bệnh mới nổi

Kế hoạch quốc gia phòng, chống dịch bệnh ở gia súc, gia cầm giai đoạn 2026-2030