[Chăn nuôi Việt Nam] – Sáng 9/9, tại Hội trường UBND xã Quảng Oai (huyện Ba Vì cũ), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội phối hợp với Hội Làm vườn Hà Nội, Hội Chăn nuôi Thỏ và Hội Nông dân xã Quảng Oai tổ chức hội thảo “Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, ứng dụng khoa học công nghệ kiến tạo mô hình VAC thông minh, tuần hoàn và bền vững ở Hà Nội”. Các đại biểu cho rằng cần tái cấu trúc mô hình VAC theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, qua đó nâng giá trị sản xuất và biến chất thải thành tài nguyên.

Các đại biểu tham dự Hội thảo (Ảnh: Báo Hà Nội mới)

Tái cấu trúc VAC theo hướng thông minh, tuần hoàn

Phát biểu tại hội thảo, TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội, cho rằng mô hình VAC truyền thống đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi khi quá trình đô thị hóa, biến đổi khí hậu và yêu cầu về an toàn thực phẩm ngày càng gia tăng.

TS Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: Báo Hà Nội mới)

Theo ông, Hà Nội có nhiều điều kiện thuận lợi để thúc đẩy quá trình này nhờ hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, phòng thí nghiệm và thị trường tiêu thụ rộng. Đây là nền tảng để đẩy mạnh chuyển giao công nghệ vào sản xuất, đồng thời phát triển các sản phẩm sạch, an toàn và có khả năng truy xuất nguồn gốc.

Một trong những đề xuất được đưa ra là nghiên cứu xây dựng mô hình “Làng thông minh VAC kiểu mẫu”, trước mắt lựa chọn một số xã ngoại thành để đầu tư đồng bộ về hạ tầng số, xử lý môi trường và đào tạo nhân lực.

Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo có thể được ứng dụng để hỗ trợ người dân nhận diện bệnh trên cây trồng, vật nuôi. Việc nghiên cứu cơ chế chứng nhận và tạo giá trị từ hoạt động giảm phát thải tại các trang trại tuần hoàn cũng được đặt ra nhằm nâng cao giá trị của mô hình sản xuất.

Chăn nuôi Thủ đô: chuyển từ số lượng sang giá trị

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, ThS. Nguyễn Ngọc Giang, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Hà Nội, nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ “chăn nuôi theo số lượng” sang “chăn nuôi theo giá trị”.

Dẫn báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, ông Giang cho biết năm 2025, Hà Nội có 6.912 trang trại chăn nuôi, trong đó có 89 trang trại quy mô lớn. Đàn gia cầm của Thủ đô đứng đầu cả nước, trong khi đàn lợn thuộc nhóm dẫn đầu.

Tuy nhiên, sản xuất chăn nuôi vẫn còn một bộ phận nhỏ lẻ, phân tán. Liên kết giữa người chăn nuôi và doanh nghiệp chưa bền vững; công tác kiểm soát giống, thức ăn, dịch bệnh, giết mổ và tiêu thụ còn nhiều khó khăn. Trong khi đó, áp lực về đất đai và môi trường ngày càng gia tăng.

Theo ThS. Nguyễn Ngọc Giang, chăn nuôi Hà Nội cần được phát triển dựa trên 5 trụ cột gồm quy hoạch khoa học, an toàn sinh học, công nghệ số, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị.

Trong mô hình này, chất thải chăn nuôi không chỉ được xem là yếu tố cần xử lý mà còn có thể trở thành nguồn tài nguyên để sản xuất phân hữu cơ, khí sinh học.

“Phát triển chăn nuôi Hà Nội trong giai đoạn mới không phải là nuôi nhiều hơn, mà là nuôi tốt hơn, sạch hơn, thông minh hơn và tạo ra giá trị cao hơn”, ông Giang nói.

Số hóa sản xuất, nâng giá trị mô hình VAC

Từ góc độ phát triển kinh tế vườn, ông Phạm Bá Vĩnh, Chủ tịch Hội Làm vườn Hà Nội, cho rằng bản thân mô hình VAC đã chứa đựng yếu tố tuần hoàn. Tuy nhiên, mô hình này không thể tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào sản xuất nhỏ lẻ và kinh nghiệm thủ công.

Để nâng cấp VAC, ông đề xuất xây dựng thương hiệu “VAC Hà Nội” trên hai trục chính là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Trong đó, chuyển đổi số tập trung vào số hóa dữ liệu sản xuất, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, ứng dụng cảm biến, tự động hóa tưới tiêu, quản lý dịch hại và phát triển thương mại điện tử.

Ở chiều chuyển đổi xanh, các chất thải từ chăn nuôi, bùn ao, nước và phụ phẩm cần được xử lý để tái sử dụng, kết hợp với năng lượng tái tạo. Mô hình VAC cũng có thể kết hợp với nông nghiệp sinh thái đô thị, du lịch trải nghiệm và giáo dục, qua đó tạo thêm giá trị trên cùng một diện tích đất.

Biến chất thải chăn nuôi thành nguồn tài nguyên

Tại địa bàn Quảng Oai, ThS. Nguyễn Thị Kim Loan, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Quảng Oai, nhấn mạnh cần thay đổi nhận thức về chất thải trong sản xuất nông nghiệp, từ cách tiếp cận “chất thải phải xử lý” sang “nguồn tài nguyên tạo ra giá trị”.

Theo đó, trong mô hình VAC, phân chuồng có thể được xử lý để sản xuất phân hữu cơ; phụ phẩm cây trồng có thể làm thức ăn chăn nuôi sau xử lý; nước sau xử lý được tái sử dụng phù hợp.

Để thúc đẩy mô hình này, bà đề xuất xây dựng tiêu chí VAC tuần hoàn phù hợp với từng loại hình sản xuất; lựa chọn các mô hình trình diễn có khả năng nhân rộng; hỗ trợ công nghệ xử lý phân, nước và phụ phẩm; đồng thời số hóa dòng tài nguyên và phát triển thị trường cho các sản phẩm tuần hoàn.

Tăng liên kết “4 nhà”, hình thành chuỗi giá trị

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Lưu, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Đồng Tâm, nhấn mạnh yêu cầu “chuyển đổi kép”, gồm chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, nhằm nâng cấp mô hình VAC.

Ông Nguyễn Văn Lưu, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Đồng Tâm phát biểu tại Hội thảo (Ảnh: Báo Hà Nội mới)

Ông đề xuất tăng cường liên kết “4 nhà”. Trong đó, nhà khoa học thực hiện chuyển giao công nghệ và quy trình sản xuất; doanh nghiệp giữ vai trò hạt nhân của chuỗi, cung ứng đầu vào, hỗ trợ kỹ thuật và tổ chức đầu ra; hợp tác xã, nhà vườn tổ chức sản xuất theo quy trình; Nhà nước và các hội nghề nghiệp hỗ trợ về cơ chế, quy hoạch vùng nguyên liệu, hạ tầng và chứng nhận.

Thực tế, Hội Làm vườn Hà Nội đã phối hợp với một số đơn vị, doanh nghiệp nhằm hỗ trợ hội viên thực hiện chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và xây dựng chuỗi giá trị. Một số mô hình điểm đang được phối hợp triển khai tại Hợp tác xã Bưởi đỏ Đông Cao (Mê Linh), xã Kim Anh, Hợp tác xã nông nghiệp xã Yên Bài và Hợp tác xã Tân Minh Đức.

Các ý kiến tại hội thảo cho thấy định hướng phát triển VAC của Hà Nội đang đặt trọng tâm vào giá trị thay vì sản lượng, đồng thời gắn sản xuất với hiệu quả sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Theo đó, chuyển đổi mô hình VAC không chỉ nhằm tăng sản lượng mà hướng tới nâng giá trị trên từng đơn vị diện tích, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên, giảm chất thải và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đây được xác định là hướng đi để xây dựng nền nông nghiệp Thủ đô xanh hơn, sạch hơn, thông minh hơn và bền vững hơn.

Lan Hương

Xem thêm:

Thu nửa tỷ đồng mỗi năm từ mô hình VAC

Chăn nuôi thỏ có nhiều lợi thế trở thành ngành hàng phù hợp với nông nghiệp sạch, xanh và kinh tế tuần hoàn