[Chăn nuôi Việt Nam] – Giá heo được dự báo có thể phục hồi vào cuối năm 2026 nhưng mặt bằng năm 2027 nhiều khả năng chỉ tương đương năm nay. Trong khi đó, lãnh đạo Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) cảnh báo nếu các doanh nghiệp đồng loạt mở rộng quy mô đàn, thị trường có thể đối mặt nguy cơ dư cung trong những năm tới.

Tại buổi gặp gỡ đại diện các quỹ đầu tư do Chứng khoán Vietcap phối hợp với Hòa Phát tổ chức ngày 13/8 tại Hà Nội, triển vọng ngành chăn nuôi heo và chiến lược phát triển của Công ty CP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) là những nội dung được quan tâm.

Theo HPA, giá heo hiện đang chịu tác động từ yếu tố mùa vụ khi học sinh nghỉ hè và tháng 7 âm lịch thường là thời điểm nhu cầu tiêu thụ giảm. Do đó, doanh nghiệp kỳ vọng thị trường sẽ cải thiện khi bước vào giai đoạn cuối năm, đặc biệt là dịp Tết.

Tuy nhiên, đối với năm 2027, HPA dự báo giá heo có thể duy trì mặt bằng tương đương năm 2026. Doanh nghiệp cũng cho rằng chu kỳ giá có thể đưa thị trường xuống vùng thấp vào khoảng năm 2028.

Trong 6 tháng đầu năm, giá bán heo hơi bình quân của HPA đạt khoảng 66.000 đồng/kg, thấp hơn mức trên 68.000 đồng/kg của cùng kỳ năm trước.

Đối với năm 2027, HPA dự báo giá heo có thể duy trì mặt bằng tương đương năm 2026. (Ảnh: Hòa Phát)

Đàn heo nhỏ lẻ tiếp tục thu hẹp

Một trong những thay đổi đáng chú ý của thị trường chăn nuôi là quá trình giảm đàn tại khu vực hộ nhỏ lẻ đã diễn ra trong khoảng hai năm qua. Theo HPA, nhiều trang trại quy mô nhỏ gần như không còn duy trì đàn nái mà chuyển sang nuôi heo thịt với vòng quay ngắn và mua con giống từ các doanh nghiệp.

Bên cạnh yếu tố thị trường, yêu cầu về môi trường và an toàn sinh học ngày càng cao cũng khiến các hộ phải đầu tư thêm cho chuồng trại nếu muốn tiếp tục sản xuất. Dù chưa có số liệu thống kê chính xác về mức giảm đàn của khu vực này, HPA nhận định thị phần đang tiếp tục dịch chuyển về các mô hình chăn nuôi quy mô lớn, khép kín.

Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh tổng đàn nái cả nước hiện vào khoảng 2,1 – 2,2 triệu con. Theo đánh giá của HPA, khi đàn nái tăng lên khoảng 2,6 – 2,8 triệu con như trước dịch tả heo châu Phi, nguồn cung có thể đáp ứng nhu cầu thị trường. Nếu tính theo số liệu công bố, quy mô 3 – 3,2 triệu con nái cũng được xem là mức đáp ứng đủ nhu cầu.

Trong khi đó, tổng đàn heo hiện khoảng 27,1 triệu con, gần với mức 28 triệu con từng ghi nhận vào năm 2018.

Cảnh báo nguy cơ dư cung nếu doanh nghiệp tăng đàn đồng loạt

Việc nhiều doanh nghiệp lớn lên kế hoạch mở rộng quy mô đang đặt ra câu hỏi về khả năng cân đối cung – cầu của thị trường trong những năm tới.

HPA cho rằng nếu các kế hoạch tăng đàn quy mô lớn được triển khai đồng thời và sớm đạt mục tiêu, nguy cơ dư cung là khó tránh khỏi. Doanh nghiệp cũng lưu ý Việt Nam có thể xuất hiện diễn biến tương tự thị trường Trung Quốc trong khoảng 2 – 3 năm tới nếu tốc độ mở rộng đàn diễn ra mạnh.

Tại Trung Quốc, sau giai đoạn giá heo tăng cao từ năm 2020, nhiều doanh nghiệp lớn đồng loạt đầu tư và mở rộng sản xuất. Trong khi đó, các biện pháp kiểm soát an toàn sinh học và môi trường được tăng cường, giúp dịch bệnh được kiểm soát tương đối nhưng nguồn cung lại rơi vào tình trạng dư thừa kéo dài hơn 4 năm.

Theo lãnh đạo HPA, Việt Nam hiện chưa rơi vào tình trạng tương tự một phần do dịch tả heo châu Phi vẫn còn diễn biến khó lường, dù tình hình năm 2026 đã cải thiện so với năm trước. Khi dịch bệnh được kiểm soát tốt hơn, nguồn cung có thể tăng nhanh và thị trường sẽ đứng trước nguy cơ dư thừa.

Hòa Phát không chọn cách tăng đàn quá nhanh

Trong kế hoạch được trình khi IPO, HPA dự kiến đến năm 2030 nâng đàn nái lên khoảng 30.000 – 32.000 con, từ mức khoảng 25.000 con hiện nay. Mức tăng này được doanh nghiệp xác định có chủ đích thay vì mở rộng nhanh theo quy mô thị trường.

Một nguyên nhân là quỹ đất phù hợp cho trang trại ngày càng khó tìm do HPA đặt ra yêu cầu cao trong lựa chọn địa điểm. Bên cạnh đó, quá trình rà soát quy hoạch chăn nuôi tại các địa phương sau sắp xếp đơn vị hành chính cũng có thể kéo dài thời gian hoàn thiện chủ trương và thủ tục đầu tư dự án mới.

HPA cũng cho rằng mở rộng đàn không đồng nghĩa với việc hiệu quả kinh doanh sẽ tăng tương ứng. Khi quy mô lớn hơn, năng lực vận hành, chất lượng nhân sự và khả năng quản lý địa bàn trở thành những yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả.

Đặc biệt, nếu thị trường bước vào chu kỳ dư cung, lợi thế cạnh tranh sẽ chuyển mạnh sang năng lực nội tại và giá thành sản xuất. Vì vậy, HPA lựa chọn tốc độ tăng đàn thận trọng hơn.

Theo cơ cấu dự kiến, khoảng 30% số heo tăng thêm sẽ phục vụ mục tiêu bán giống, qua đó hỗ trợ phát triển thị trường thức ăn chăn nuôi; 70% còn lại dành cho heo thịt.

Chăn nuôi heo tiếp tục là trụ cột lợi nhuận của HPA

6 tháng đầu năm 2026, HPA ghi nhận 3.379 tỷ đồng doanh thu, 897 tỷ đồng EBITDA và 648 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế, tương ứng hoàn thành 47% kế hoạch doanh thu và 64% mục tiêu lợi nhuận cả năm.

Trong cơ cấu doanh thu, chăn nuôi heo chiếm 39%, thức ăn chăn nuôi 34%, chăn nuôi bò 17% và gia cầm 10%. Riêng mảng heo mang về 1.312 tỷ đồng doanh thu và 432 tỷ đồng lợi nhuận, đóng góp 67% tổng lợi nhuận của doanh nghiệp, với biên lợi nhuận ròng 33%.

Kết quả chung 6 tháng đầu năm giảm so với cùng kỳ, trong đó doanh thu giảm 22% và lợi nhuận giảm 31%. HPA cho biết sự sụt giảm này chủ yếu liên quan đến hai quyết định vận hành mang tính chủ động.

Cụ thể, trại Minh Đức được sửa chữa lớn từ quý III/2025 sau 10 năm hoạt động và chỉ trở lại vận hành từ quý I/2026. Trong thời gian này, doanh nghiệp giữ lại heo con từ trại Long Hà để nuôi thịt thay vì bán ra. HPA đồng thời lùi thời điểm nhập bò trong bối cảnh giá bò Úc và chi phí vận chuyển tăng cao.

Đến ngày 30/6/2026, tổng tài sản của HPA đạt 5.239 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 4.438 tỷ đồng và nợ phải trả 801 tỷ đồng. Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu khoảng 0,18.

Chuỗi Feed – Farm tạo lợi thế về chi phí

HPA đánh giá hoạt động thức ăn chăn nuôi và hệ thống trang trại có mối liên hệ trực tiếp trong chuỗi sản xuất.

Các trang trại của doanh nghiệp là nguồn tiêu thụ lớn cho mảng Feed, qua đó tạo sản lượng nền để tối ưu chi phí sản xuất. Ngược lại, hệ thống trang trại cũng được sử dụng để thử nghiệm và đánh giá nguyên liệu, phụ gia, giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở điều chỉnh công thức thức ăn và kiểm soát giá thành.

Ở thị trường bên ngoài, việc cung cấp đồng thời con giống và thức ăn giúp HPA xây dựng giải pháp sản phẩm theo chuỗi. Trong 6 tháng đầu năm, sản lượng thức ăn bán ra thị trường đạt khoảng 92.000 tấn, tăng 9% và chiếm 52% tổng sản lượng.

Thức ăn dành cho heo hiện chiếm hơn 75% sản lượng bán ra của mảng cám. Theo HPA, tỷ suất lợi nhuận của cám heo cao hơn đáng kể so với cám gia cầm, do đó việc gia tăng tỷ trọng tiêu thụ cám heo trên thị trường có thể hỗ trợ hiệu quả của mảng Feed.

Trong quý II, biên lợi nhuận ròng của mảng thức ăn chăn nuôi đạt 9%, tương đương cùng kỳ, trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào tăng theo chi phí vận tải.

Chưa đặt kỳ vọng lớn vào thức ăn thủy sản

HPA hiện chưa triển khai sản xuất thức ăn thủy sản tại hai nhà máy đang vận hành. Theo doanh nghiệp, hệ thống này ngay từ đầu được định hướng phục vụ chuỗi sản xuất nội bộ gồm heo và gia cầm, đồng thời cung cấp sản phẩm ra thị trường để gia tăng lợi thế về sản lượng.

Thức ăn thủy sản đòi hỏi dây chuyền riêng và cần được tính toán ngay từ giai đoạn đầu tư nhà máy. HPA đang xem xét khả năng bố trí một đến hai dây chuyền thủy sản khi xây dựng nhà máy thứ ba ở phía Bắc hoặc phía Nam.

Tuy nhiên, doanh nghiệp đánh giá thị trường phía Nam dù có quy mô lớn nhưng sản xuất thức ăn thủy sản có yêu cầu khắt khe và chịu tác động đáng kể từ chu kỳ nuôi. Trong khi đó, thị trường phía Bắc còn nhỏ lẻ, đa dạng đối tượng nuôi và tỷ suất lợi nhuận thấp. Vì vậy, HPA chưa đặt kỳ vọng cao vào lĩnh vực này.

HPA giữ chính sách cổ tức tiền mặt

Về chính sách cổ tức, HPA cho biết vẫn duy trì phương án đã công bố, cả về tỷ lệ và thời điểm chi trả.

Ngày 3/6/2026, doanh nghiệp đã thanh toán phần cổ tức còn lại của năm 2025 bằng tiền mặt, với mức 2.100 đồng/cổ phiếu cho hơn 2.300 cổ đông. Tỷ lệ chi trả cổ tức tiền mặt đạt 37,2% trong năm 2024 và 53,6% năm 2025.

Đối với năm 2026, Đại hội đồng cổ đông đã thông qua phương án cổ tức 30% bằng tiền mặt, dự kiến chia thành hai đợt. Đợt đầu dự kiến thực hiện trong quý IV/2026, đợt còn lại được thực hiện sau kỳ họp Đại hội đồng cổ đông năm 2027.

Lan Hương (Tổng hợp)