TÓM TẮT

 

Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 02/2025 đến tháng 6/2025 trên gà Lương Phượng (LP) tại trại gà bố mẹ của Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Tân Việt Tây Bắc, Hòa Bình nhằm đánh giá khả năng sinh sản và các chỉ tiêu phúc lợi động vật. Tổng số 600 gà mái LP 25 tuần tuổi (TT), được phân ngẫu nhiên vào vào 300 lồng, 2 con/lồng, trong hệ thống chuồng kín để theo dõi đến 40TT. Các chỉ tiêu: tỷ lệ nuôi sống, tuổi thành thục sinh dục, khối lượng cơ thể (KL), tỷ lệ đẻ, năng suất trứng, tiêu tốn thức ăn/10 quả trứng, tỷ lệ ấp nở và các chỉ số phúc lợi động vật (tình trạng lông, chân, mào, xương ức) được theo dõi. Kết quả cho thấy: đàn gà có khả năng sinh sản tương đối tốt: tỷ lệ chết và loại thải thấp (1,50%), đạt đỉnh cao về tỷ lệ đẻ lúc 32TT, năng suất trứng lúc 40TT đạt 71,45 quả/mái, tiêu tốn 2,06kg thức ăn/10 quả trứng giống, tỷ lệ ấp nở 89,26%. Sau khi nuôi lồng 7 tuần lễ, đàn gà có bộ lông đạt điểm cao tuyệt đối, tỷ lệ tổn thương nặng về chân, mào và xương ức thấp, tuy nhiên đã bắt đầu xuất hiện tổn thương ở mức độ nhất định ở các bộ phận này.

 

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

 

Gà Lương Phượng (LP) là giống gà lông màu có nguồn gốc từ Trung Quốc, được nhập vào nước ta vào cuối thập niên 1990, hiện chiếm khoảng 59% gà thịt lông màu nhập nội, nhờ các ưu điểm như khả năng sinh trưởng (KNST) tốt, chất lượng thịt (CLT) thơm ngon và năng suất trứng (NST) khá (Tiến Thành, 2015). Nhiều nghiên cứu đã đánh giá khả năng sản xuất của gà LP (Tiến Thành, 2015) cũng như con lai giữa LP với Đông Tảo (Nguyễn Văn Duy và ctv, 2020), gà Ri (Dương Thanh Hải và ctv, 2024),… trong điều kiện chăn nuôi khác nhau. Tuy nhiên, cho tới nay rất ít đánh giá về NSSS của gà LP, cũng như những vấn đề liên quan tới phúc lợi động vật trong hệ thống chăn nuôi công nghiệp. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm đánh giá NSSS và một số chỉ tiêu phúc lợi động vật của gà LP đẻ trứng giống nuôi lồng.

Gà Lương Phượng (LP) là giống gà lông màu có nguồn gốc từ Trung Quốc

 

2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

 

2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm

 

Tổng số 600 gà mái LP đẻ trứng giống được nuôi lồng từ tháng 01 tới tháng 6/2025 tại trại gà bố mẹ của Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Tân Việt Tây Bắc, xã An Bình, tỉnh Phú Thọ.

 

2.2. Phương pháp

 

Đàn gà mái LP đẻ trứng giống khỏe mạnh, khối lượng (KL) 2,3±0,3 kg/con, được lựa chọn để nuôi lồng (2 con/lồng) kích thước 36x40x40cm. Các lồng đặt trong chuồng kín theo 4 dãy chuồng 2 mặt, mỗi mặt 50 khung, mỗi khung 6 lồng. Chuồng có hệ thống làm mát, thông gió, chế độ chiếu sáng và nước uống tự động, hệ thống băng truyền hứng phân. Thức ăn sử dụng do Công ty CP Công nghệ sinh học Tân Việt sản xuất và gà được cho ăn thủ công. Thành phần và giá trị dinh dưỡng của thức ăn được ghi trong bảng 1.

 

Bảng 1. Thành phần dinh dưỡng thức ăn

 

Chỉ tiêu dinh dưỡng	Giá trị
Vật chất khô (%)	88
Năng lượng trao đổi (kcal ME/kg)	2.600
Protein thô (%)	15
Xơ thô (%, tối đa)	4
Canxi (%)	2,8-3,5
Photpho (%)	0,55-1,20
Lysine (%)	0,80
Methionine+Cystine (%, tối thiểu)	0,35
Threonine (%)	0,57

 

Các gà mái được thụ tinh nhân tạo 2 lần/tuần với tinh dịch giống Ri. Gà được chăm sóc, nuôi dưỡng và tiêm phòng vaccine theo quy trình kỹ thuật của công ty. Theo dõi trong 22-40TT (TT) với các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:

 

Tuổi thành thục: Theo dõi các thời điểm gà đẻ quả trứng đầu, tuổi đạt tỷ lệ đẻ 5% và 50%;

 

Tỷ lệ chết và loại thải: Hàng ngày kiểm tra, ghi lại số lượng gà chết và loại thải;

 

KL cơ thể: Cân toàn bộ gà lúc 25 và 40TT bằng cân đồng hồ (độ chính xác ±10g);

 

Tỷ lệ đẻ và NST: Thu trứng hàng ngày để tính tỷ lệ đẻ/tuần (%) và NST tích lũy (quả/mái);

 

TTTA: Lượng thức ăn ăn vào hàng ngày để tính TTTA/10 quả trứng giống;

 

Kết quả ấp nở: Từ số trứng giống đủ tiêu chuẩn đem ấp, số gà nở ra và số gà con loại 1 để tính tỷ lệ ấp nở và tỷ lệ gà con loại 1;

 

Chọn ngẫu nhiên 50 cá thể ở tuổi 25 ở các lồng để đánh giá một số chỉ tiêu sức khỏe và thể trạng theo phương pháp Welfare Quality (2009):

 

Tình trạng bộ lông: Đánh giá bộ lông ở các phần đầu, lưng, ngực, bụng; cho điểm từ 1 đến 5 theo tình trạng lông rụng, dính bết;

 

Tổn thương xương ức: Dùng tay vuốt từ ngã 3 xương lưỡi hái trở xuống, cho điểm từ 1 đến 5 theo mức độ biến dạng như cong vẹo hoặc lõm;

 

Tổn thương mào: Kiểm tra mào, cho điểm từ 1 (thấp nhất) đến 5 (cao nhất) theo màu sắc, kích thước và các tổn thương do bị mổ cắn;

 

Tổn thương bàn chân: Kiểm tra bàn chân, cho điểm từ 1 đến 5 theo mức độ tổn thương như sưng to, hình thành chai.

 

2.3. Xử lý số liệu

 

Các số liệu thu được được xử lý thông kê bằng phần mềm Excel 2016 và Minitab 16. Kết quả được trình bày dưới dạng Mean±SD.

 

3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

 

Bảng 1. Tuổi thành thục sinh dục (n=600)

 

Chỉ tiêu theo dõi	Ngày tuổi
Tuổi đẻ	160±1,03
Tuổi đẻ đạt tỷ lệ 5%	169±1,21
Tuổi đẻ đạt tỷ lệ 50%	185±1,52
Tuổi đẻ đạt tỷ lệ đỉnh cao	223±2,36

 

Bảng 1 cho thấy tuổi đẻ đạt 5 và 50% lần lượt là 160 và 185 ngày. Nguyễn Huy Đạt và ctv (2005) cho biết gà LP tại trại Liên Ninh đẻ ở 143 ngày tuổi. Như vậy, so với công bố này, gà LP có tuổi đẻ quả trứng đầu muộn hơn. Sự khác biệt về quy trình chăn nuôi trong giai đoạn gà hậu bị là nguyên nhân dẫn đến những chênh lệch về tuổi đẻ nêu trên. Tuy nhiên, sự khác biệt nhất định này không là không nhiều khi xem xét tới giá trị của các sai số đối với các số liệu đã nêu.

 

Khối lượng cơ thể theo dõi (Bảng 2) là phù hợp với tiêu chuẩn Công ty đề ra. Hệ số biến động thấp (<4%) cho thấy đàn gà có độ đồng đều cao, chất lượng con giống tốt và kỹ thuật chăm sóc thích hợp. Với số lượng 600 gà mái đẻ 25TT lúc bắt đầu theo dõi và khi kết thúc theo dõi lúc 40TT còn 591 con, như vậy, tỷ lệ hao hụt đàn là 1,50% chứng tỏ đàn gà thích ứng tốt với điều kiện chăn nuôi của cơ sở.

 

Bảng 2. Khối lượng cơ thể (g/con, n=600)

 

Tuần tuổi	Mean±SE	CV (%)
Tuần 25	2540,5 ± 11,7	3,56
Tuần 40	2867,0 ± 10,6	2,87

 

Tỷ lệ đẻ của đàn gà tăng nhanh và đạt đỉnh cao 73,14% ở tuần thứ 32. Đặng Thúy Nhung và Phạm Thị Kim Thoa (2013) khi nghiên cứu bổ sung canxi butyrat cho gà LP đẻ trứng giống cho biết: tỷ lệ đẻ đạt đỉnh ở TT 32 (78,93-84,89%). Phạm Sỹ Phương và ctv (2013) bổ sung natri butyrate cho gà LP đẻ trứng giống cho biết tỷ lệ đẻ đỉnh ở TT 31-32 đạt 75,49-80,10%. Nguyễn Huy Đạt và ctv (2005) cho biết gà LP đẻ sớm hơn: bắt đầu đẻ ở 143 ngày tuổi, đạt đỉnh ở 30TT. Như vậy, các công bố này cho thấy tỷ lệ đạt đỉnh đẻ này sớm hơn và tỷ lệ đẻ cũng cao hơn so với các dữ liệu thu được trong bảng 3.

 

Bảng 3. Tỷ lệ đẻ và năng suất trứng theo tuổi

 

Tuổi (tuần)	TLĐ (%)	NST tích lũy (quả/mái)	TL trứng giống (%)
25	10,93	0,77	0
26	31,72	2,99	0
27	51,70	6,60	97,33
28	63,77	11,07	99,02
29	71,52	16,07	99,07
30	72,91	21,18	98,65
31	72,65	26,26	99,04
32	73,14	31,38	98,75
33	72,89	36,49	98,68
34	72,11	41,53	98,83
35	71,98	46,57	98,73
36	71,45	51,57	98,49
37	72,65	56,66	98,97
38	72,63	61,74	98,54
39	69,96	66,64	98,41
40	68,64	71,45	98,35

 

Sau khi đạt đỉnh, tỷ lệ đẻ giảm dần 38 và 40TT tương ứng là 72,63 và 68,64%, trong khi đó tỷ lệ đẻ của gà trong TN của Đặng Thúy Nhung và Phạm Thị Kim Thoa (2013) công bố giảm nhanh hơn (40TT dao động 58-62%).

 

Hiệu quả sử dụng thức ăn được thể hiện qua bảng 4 cho thấy từ 27 tới 40TT, TTTA trung bình/10 trứng giống là 2,06kg. Theo Phạm Sỹ Phương và ctv (2013), TTTA/10 trứng giống trong thời gian 25-45TT dao động 2,49-2,55kg. Phạm Nguyễn Minh Phương và Đặng Thúy Nhung (2013) cho thấy TTTA/10 trứng giống trong thời gian 25-40TT là 2,32-2,47kg.

 

Bảng 4. Lượng TA thu nhận và tiêu tốn thức ăn

 

Tuổi (tuần)	TATN (g/con/tuần)	TTTA (kg/10 trứng giống)
25	130,56±0,78	–
26	135,19±0,48	–
27	140,54±0,67	2,79
28	142,38±0,64	2,25
29	144,05±0,83	2,03
30	144,05±1,38	2,01
31	144,05±1,52	2,01
32	144,05±1,34	2,00
33	144,54±0,78	2,01
34	142,93±0,55	2,01
35	139,73±0,88	1,97
36	139,73±0,92	1,99
37	137,80±0,74	1,92
38	136,82±1,12	1,91
39	135,20±1,08	1,96
40	135,20±0,92	2,01
TB	140,79±0,96	2,06

 

Tỷ lệ ấp nở trung bình đạt 89,26%, tỷ lệ gà loại 1 đạt 88,02%. Nghiên cứu của Đặng Thúy Nhung và Phạm Thị Kim Thoa (2013) cho biết tỷ lệ nở là 74,50-79,29%, gà loại 1 là 70,91-76,89%. Theo Phạm Sỹ Phương và ctv (2013), tỷ lệ nở là 84,22-86,07%, gà loại 1 là 91,54-94,85%. Kết quả cho thấy trứng gà LP giống theo dõi được có chất lượng tốt. Các kết quả về tình trạng hình thái cơ thể gà cung cấp bằng chứng thực tiễn cho việc giám sát và thực thi quyền phúc lợi động vật đối với gia cẩm nuôi lồng, tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc của Luật Chăn nuôi 2018.

 

Đàn gà sau khi nuôi nhốt 7 tuần đã có các tổn thương ở chân, mào và xương ức. Kết quả đánh giá một số chỉ tiêu hình thái liên quan tới phúc lợi động vật (PLĐV) cho thấy 100% gà có bộ lông đạt điểm tuyệt đối (5/5 điểm), chứng tỏ gà khỏe mạnh, không có hiện tượng cắn mổ lông. Tỷ lệ gà bị tổn thương nghiêm trọng (mức điểm 1) ở các bộ phận chân, mào và xương ức thấp, dao động 4-6%. Theo Hán Quang Hạnh và Đặng Thúy Nhung (2025) tình trạng bộ lông của gà mái lông trắng đẻ trứng thương phẩm nuôi nhốt truyền thống và nuôi thả tự do có tỷ lệ điểm 2 (có một hoặc nhiều vùng mất lông với đường kính trên 5cm) ở đẻ đỉnh cao 27TT lần lượt là 79,33 và 71,33% và tỷ lệ viêm da đệm bàn chân đạt điểm 1 lần lượt là 11,33 và 46,0%.

 

Bảng 5. Tỷ lệ ấp nở (27-40 tuần tuổi)

 

Tuổi (tuần)	Số trứng ấp (quả)	Tỷ lệ nở (%)	Tỷ lệ gà loại 1 (%)
27	2107	84,24	82,82
28	2639	87,23	85,64
29	2961	89,36	88,45
30	3001	90,27	88,30
31	3002	90,44	89,61
32	3011	90,67	89,84
33	2996	90,19	89,19
34	2967	90,50	89,65
35	2955	90,22	88,05
36	2926	89,88	88,17
37	2983	89,05	88,11
38	2966	89,01	88,06
39	2852	89,13	88,18
40	2793	89,44	88,15
TB		89,26	88,02

 

Bảng 6. Chỉ tiêu hình thái liên quan PLĐV (n=50)

 

Điểm	Lông n (con)	Lông %	Chân n (con)	Chân %	Mào n (con)	Mào %	Xương ức n (con)	Xương ức %
5	50	100	18	36	21	42	22	44
4	0	0	15	30	16	32	15	30
3	0	0	10	20	6	12	6	12
2	0	0	5	10	4	8	5	10
1	0	0	2	4	3	6	2	4

 

4. KẾT LUẬN

 

Gà LP giống tại trại gà bố mẹ của Công ty Cổ phần Công nghệ sinh học Tân Việt Tây Bắc, Hòa Bình nuôi công nghiệp trong lồng có NSSS tương đối tốt: TL chết và loại thải thấp (1,50%), TL đẻ đạt đỉnh cao 32TT, NST lúc 40TT đạt 71,45 quả/mái, TTTA 2,06kg, TL nở 89,26%. Đánh giá về PLĐV sau khi nuôi 7 tuần: bộ lông đạt điểm cao, TL tổn thương nặng về chân, mào và xương ức thấp.

 

Đặng Thúy Nhung¹, Hán Quang Hạnh¹, Đặng Vũ Hòa², Nguyễn Ngọc Lương² và Bùi Trần Anh Đào¹*

¹ Học viện Nông nghiệp Việt Nam
²Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam
* Tác giả liên hệ: PGS.TS. Bùi Trần Anh Đào, Khoa Thú y,
Học viện Nông nghiệp Việt Nam, ĐT: 0986742798; Email:
btadao@vnua.edu.vn

Xem thêm:

 

Giống gà Lương Phượng

Khả năng sản xuất và chất lượng thịt của tổ hợp gà lai kinh tế 3 giống (Mía – Hồ – Lương phượng)