Mai Thị Ngân, Huỳnh Thị Mỹ Lệ, Vũ Ngọc Đăng, Trịnh Thị Bích Ngọc, Lê Văn Phan, Nguyễn Thị Hoa, Trương Quang Lâm, Nguyễn Thị Lan, Kosuke Notsu, Satoshi Sekiguchi, Yasuko Yamazaki, Wataru Yamazaki

Giới thiệu chung:

Phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời là những yếu tố then chốt trong việc khống chế đại dịch dịch tả lợn châu Phi (ASF). Tuy nhiên, việc thiếu các phương pháp xét nghiệm có tính ứng dụng cao, có thể triển khai ngay tại thực địa, vẫn là rào cản lớn trong công tác ứng phó nhanh với dịch bệnh

Mục tiêu:

Mô tả quá trình phát triển một phương pháp xét nghiệm tại chỗ (point-of-care test – POCT) nhanh và độ nhạy cao đối với ASF, đồng thời đánh giá hiệu quả của phương pháp này trên mẫu máu toàn phần của lợn bệnh tự nhiên trong điều kiện thực địa tại Việt Nam.

Phương pháp:

Tổng cộng 89 mẫu máu toàn phần của lợn được thu thập từ các trang trại chăn nuôi tại Việt Nam và được xét nghiệm bằng POCT sử dụng kết hợp phương pháp tách chiết DNA thô và khuếch đại đẳng nhiệt LAMP (loop-mediated isothermal amplification).

Kết quả:

POCT cho phép tách chiết DNA thô từ mẫu máu toàn phần của lợn trong vòng 10 phút với chi phí rất thấp và thao tác đơn giản. Toàn bộ quy trình xét nghiệm POCT chỉ mất tối đa 50 phút kể từ khi bắt đầu tách chiết DNA đến khi có kết quả. So với phương pháp real-time PCR tiêu chuẩn, POCT có độ nhạy chỉ giảm 1 log, nhưng vẫn đạt độ nhạy 100% (56/56) và độ đặc hiệu 100% (33/33). Ngoài ra, phương pháp này không yêu cầu thiết bị chuyên dụng và có thể thực hiện dễ dàng trong điều kiện tại thực địa.

Kết luận:

POCT này là một công cụ hứa hẹn giúp chẩn đoán sớm và kiểm soát kịp thời ASF, đặc biệt tại các khu vực đang lưu hành dịch hoặc đã được công bố hết dịch.

Hình 1. Giới hạn phát hiện (LOD) của phương pháp POCT trong chẩn đoán ASF.
(A) Trước khuếch đại. (B) Sau khuếch đại, sự thay đổi màu từ đỏ sang xanh lá có thể được quan sát bằng mắt thường. (C) Sau khuếch đại, sự thay đổi màu sắc cũng có thể quan sát dưới ánh sáng LED. 0: Mẫu máu dương tính với ASFV gốc; 1–5: Các pha loãng liên tiếp theo cơ số 10 của mẫu dương tính ASFV trong hỗn hợp máu âm tính.

Link bài báo: https://doi.org/10.1002/vms3.1124