[Chăn nuôi Việt Nam] – Trong chăn nuôi hữu cơ, phúc lợi động vật không chỉ là một tiêu chí về đạo đức hay yêu cầu của các bộ tiêu chuẩn sản xuất mà còn mang lại giá trị kinh tế rõ rệt. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc cải thiện điều kiện sống, dinh dưỡng và sức khỏe vật nuôi giúp giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và gia tăng sức cạnh tranh của ngành chăn nuôi theo hướng bền vững.

Phúc lợi động vật – “đòn bẩy” nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi hữu cơ

Đầu tư cho phúc lợi động vật là đầu tư cho hiệu quả lâu dài

Trong nhiều năm, không ít người cho rằng việc nâng cao phúc lợi động vật sẽ khiến chi phí chăn nuôi tăng lên do phải đầu tư chuồng trại, cải thiện điều kiện chăm sóc và quản lý đàn vật nuôi. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy quan điểm này chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả kinh tế mà mô hình chăn nuôi nhân văn mang lại.

Trong hệ thống chăn nuôi hữu cơ, phúc lợi động vật được xem là một trong những nền tảng quan trọng. Vật nuôi được tạo điều kiện để thực hiện các tập tính tự nhiên, được cung cấp khẩu phần dinh dưỡng phù hợp, có môi trường sống thông thoáng và được chăm sóc sức khỏe theo hướng hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc thú y, đặc biệt là kháng sinh. Những yếu tố này giúp vật nuôi phát triển ổn định, giảm stress và duy trì sức khỏe tốt hơn trong suốt quá trình sản xuất.

Theo các phân tích khoa học, khi vật nuôi ít chịu tác động của căng thẳng kéo dài, hệ miễn dịch được cải thiện, khả năng chống chịu bệnh tật tăng lên, từ đó giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh và chi phí điều trị. Đồng thời, tỷ lệ hao hụt trong đàn cũng được kiểm soát tốt hơn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn và giảm chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Năng suất và chất lượng sản phẩm được cải thiện

Không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, phúc lợi động vật còn tạo ra tác động tích cực đối với năng suất chăn nuôi.

Đối với gia súc sinh sản, điều kiện chăm sóc phù hợp giúp vật nuôi có biểu hiện động dục rõ ràng hơn, tăng tỷ lệ phối giống thành công, rút ngắn khoảng cách giữa các lứa sinh và giảm nguy cơ sẩy thai. Riêng ở đàn bò sữa hữu cơ, nhiều nghiên cứu ghi nhận những đàn được quản lý tốt về phúc lợi thường duy trì khả năng sinh sản ổn định và sức khỏe tổng thể tốt hơn.

Phúc lợi động vật tạo ra tác động tích cực đối với năng suất chăn nuôi

Bên cạnh đó, chất lượng sản phẩm cũng được cải thiện đáng kể. Với vật nuôi ít bị stress trước và trong quá trình nuôi, thịt thường có màu sắc đẹp, độ mềm cao và chỉ số pH ổn định hơn. Đối với bò sữa, việc bảo đảm điều kiện nuôi dưỡng hợp lý giúp giảm số lượng tế bào soma, nâng cao chất lượng sữa và cải thiện thành phần các axit béo có lợi. Đây là những yếu tố giúp sản phẩm hữu cơ có khả năng tạo giá trị gia tăng cao hơn trên thị trường.

Ngoài ra, đàn vật nuôi khỏe mạnh còn giúp giảm tỷ lệ loại thải, hạn chế thương tích, tăng khả năng tăng trọng đồng đều và giảm thất thoát thức ăn. Những lợi ích này góp phần trực tiếp nâng cao hiệu quả kinh tế của trang trại trong dài hạn.

Tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm chăn nuôi hữu cơ

Xu hướng tiêu dùng trên thế giới đang thay đổi khi người mua ngày càng quan tâm đến quy trình sản xuất, khả năng truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn về phúc lợi động vật.

Tại nhiều thị trường, sản phẩm được chứng nhận đáp ứng tiêu chuẩn phúc lợi động vật thường có giá bán cao hơn so với sản phẩm thông thường. Điều này mở ra cơ hội để các trang trại hữu cơ gia tăng giá trị thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao khả năng cạnh tranh, đặc biệt ở các phân khúc cao cấp và xuất khẩu.

Đối với doanh nghiệp, việc đầu tư vào phúc lợi động vật không chỉ góp phần đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường mà còn tạo dựng hình ảnh sản xuất có trách nhiệm với môi trường, vật nuôi và người tiêu dùng. Đây được xem là một lợi thế quan trọng trong bối cảnh nông nghiệp xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành xu hướng toàn cầu.

Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và hỗ trợ phát triển

Tại Việt Nam, khái niệm phúc lợi động vật mới được quan tâm nhiều hơn trong khoảng một thập kỷ trở lại đây. Một số mô hình như chăn nuôi bò sữa hữu cơ, gà thả đồi, lợn hữu cơ hay chăn nuôi trên đồng cỏ đã bước đầu áp dụng các nguyên tắc nâng cao phúc lợi vật nuôi.

Tuy nhiên, việc triển khai vẫn còn gặp nhiều rào cản như quy mô sản xuất nhỏ, nhận thức chưa đồng đều, chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn, thiếu đội ngũ chuyên gia đánh giá cũng như chưa hình thành cơ chế thị trường đủ mạnh để tạo mức giá tương xứng cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn phúc lợi động vật.

Một số mô hình như chăn nuôi bò sữa hữu cơ, gà thả đồi, lợn hữu cơ hay chăn nuôi trên đồng cỏ đã bước đầu áp dụng các nguyên tắc nâng cao phúc lợi vật nuôi.

Các chuyên gia cho rằng để khai thác hiệu quả tiềm năng của chăn nuôi hữu cơ, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn về phúc lợi động vật theo hướng phù hợp với điều kiện trong nước và tiệm cận thông lệ quốc tế. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật cho người chăn nuôi, phát triển hệ thống chứng nhận và đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng về giá trị của các sản phẩm được sản xuất theo hướng nhân văn và bền vững.

Về lâu dài, phúc lợi động vật không chỉ là yêu cầu của chăn nuôi hữu cơ mà còn được xem là giải pháp giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí, gia tăng giá trị thương mại và tạo nền tảng để ngành chăn nuôi phát triển theo hướng xanh, bền vững và có sức cạnh tranh cao trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.

Lan Hương (tổng hợp)

Nguồn: TS. Đỗ Hằng (Đại học Đại Nam)

Xem thêm:

Phúc lợi động vật: Từ khuyến nghị tự nguyện đến yêu cầu tất yếu của ngành chăn nuôi hiện đại

Chăn nuôi hữu cơ, hướng phát triển an toàn, bền vững