Nguyễn Thị Trang¹*, Phạm Hồng Ngân¹, Nguyễn Văn Hợp², Takuya Hirai³

¹ Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Hà Nội, Việt Nam

² Viện Chăn nuôi miền Nam, Bình Dương, Việt Nam

³ Khoa Nông nghiệp, Đại học Miyazaki, Nhật Bản

Giới thiệu

Hội chứng hô hấp phức hợp ở lợn (PRDC) là nguyên nhân quan trọng gây ho, viêm phổi, giảm tăng trưởng và tổn thất kinh tế ở heo con. PRDC do nhiều nguyên nhân, thường liên quan các tác nhân như PRRSV, SIV, PCV2, Mycoplasma hyopneumoniae, Pasteurella multocida và Actinobacillus pleuropneumoniae (APP). Nhu cầu về một loại bệnh phẩm dễ lấy, ít xâm lấn, phù hợp chẩn đoán hiện trường là rất cấp thiết; vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu đánh giá dịch ngoáy mũi (nasal swab) có là một lựa chọn tiềm năng không?

Mục đích nghiên cứu

Đánh giá tính phù hợp của dịch ngoáy mũi dùng làm bệnh phẩm phát hiện căn nguyên PRDC ở lợn nhiễm tự nhiên, so sánh với  kết quả xác định từ mẫu huyết thanh, dịch miệng (oral fluid) và mô bệnh phẩm (amidan, phổi, hạch bạch huyết phổi).

Đối tượng và phương pháp

– Đối tượng: 15 heo con 60–90 ngày tuổi có triệu chứng hô hấp tại một trại có PRDC dai dẳng. – Bệnh phẩm trước mổ khám: huyết thanh, nước bọt, tăm bông mũi. – Bệnh phẩm sau mổ khám: amidan, phổi, hạch bạch huyết phổi; đồng thời thu mô lympho liên quan mũi (NALT). – Xét nghiệm: PRRSV phát hiện bằng nested RT-PCR; SIV, PCV2, Mycoplasma hyopneumoniae, APP phát hiện bằng PCR hoặc multiplex RT-PCR. NALT được nhuộm HE và lai tại chỗ tăng cường tyramide (TISH) để xác định vị trí sao chép của PRRSV.

Kết quả chính

– Hiệu quả của dịch  ngoáy mũi: PRRSV phát hiện ở 12/15 mẫu dịch ngoáy mũi, 11/15 mẫu dịch miệng, trong khi huyết thanh rất thấp. Trên tăm bông mũi còn phát hiện PCV2 (6/15), Mycoplasma (5/15) và APP (2/15).
PRRSV được ghi nhận trong 12/15 mẫu amidan và  12/15 mẫu phổi của heo. PCV2 và Mycoplasma cũng được phát hiện ở 9/12 mẫu amidan, 7/12 mẫu phổi và 8/12 mẫu hạch bạch huyết phổi.

Bảng 1: Phát hiện nguyên nhân PRDC trong mẫu lấy từ mũi, huyết thanh và dịch miệng bằng PCR.

Bảng 2: Phát hiện nguyên nhân PRDC ở amidan, phổi và hạch bạch huyết phổi.

Hình 1: Vị trí NALT trong khoang mũi của lợn. NALT nằm bên trong vòng tròn đỏ.

Hình 2: NALT từ heo dương tính PRRS. Nang bạch huyết với đại thực bào, bạch cầu trung tính, bạch cầu lympho. Nhuộm HE.

Hình 3: NALT từ heo dương tính với PRRS. Nang bạch huyết với đại thực bào, bạch cầu trung tính, tế bào lympho. Axit nucleic của PRRSV được phát hiện trong khu vực bạch huyết. Nhuộm TISH.

Kết luận và khuyến nghị

– Dịch ngoáy mũi là bệnh phẩm ưu việt để phát hiện căn nguyên PRDC (đặc biệt PRRSV) ở heo nhiễm tự nhiên: dễ lấy, ít xâm lấn, phù hợp giám sát đàn.Tỷ lệ xác định tương đương với các mẫu bệnh phẩm kinh điển thường sử dụng như mẫu máu, mẫu amidan, mẫu phổi, hạnh bạch huyết phổi.

Link bài báo: ASMI-01-0060