[Chăn nuôi Việt Nam] – Gumboro và cúm gia cầm H9N2 vẫn là những mối đe dọa thường trực đối với ngành gia cầm. Theo các chuyên gia, kiểm soát dịch bệnh hiệu quả phải bắt đầu từ việc xây dựng miễn dịch vững chắc cho đàn vật nuôi.

Không gây thiệt hại ồ ạt như một số bệnh truyền nhiễm khác, Gumboro và cúm gia cầm H9N2 lại được giới chuyên môn đánh giá là những tác nhân ảnh hưởng lâu dài đến hiệu quả chăn nuôi. Hai bệnh này làm suy giảm miễn dịch của đàn gia cầm, giảm hiệu quả đáp ứng vaccine, đồng thời tạo điều kiện cho nhiều bệnh kế phát xuất hiện, khiến chi phí sản xuất gia tăng và năng suất bị ảnh hưởng.

Trước những thách thức đó, Boehringer Ingelheim Animal Health Việt Nam phối hợp cùng Olmix Asialand Việt Nam tổ chức hội thảo “Vượt qua thách thức Gumboro và H9N2 – Bảo hộ tối ưu, nâng cao hiệu quả” ngày 23/7 tại TP.HCM. Hội thảo là diễn đàn để các chuyên gia cập nhật diễn biến dịch tễ mới nhất, chia sẻ kết quả nghiên cứu và thảo luận các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng bệnh trên đàn gia cầm.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Hiểu Lam

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Đào Thị Hương Giang, Giám đốc Ngành hàng Gia cầm, Công ty TNHH Olmix Asialand Việt Nam nhận định, ngành chăn nuôi gia cầm đang đứng trước nhiều sức ép khi dịch bệnh diễn biến khó lường, chi phí đầu vào biến động, trong khi thị trường ngày càng đòi hỏi cao hơn về chất lượng, an toàn thực phẩm và tính bền vững của sản phẩm.

Theo bà Giang, để nâng cao hiệu quả sản xuất, người chăn nuôi cần chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng bệnh thông qua việc theo dõi sát diễn biến dịch tễ, cập nhật tiến bộ khoa học và xây dựng chương trình quản lý miễn dịch phù hợp với điều kiện của từng trang trại.

Bà Đào Thị Hương Giang, phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Hiểu Lam

“Trong môi trường chăn nuôi ngày càng nhiều biến động, việc cập nhật khoa học, nắm bắt dịch tễ để kết hợp giữa quản lý sức khỏe đàn vật nuôi và ứng dụng các giải pháp tiên tiến tối ưu miễn dịch sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất. Chúng tôi tin rằng sự hợp tác giữa doanh nghiệp, chuyên gia và người chăn nuôi sẽ góp phần tạo nên những giá trị bền vững cho ngành gia cầm Việt Nam”, bà Giang nhấn mạnh.

Gumboro và H9N2: Mối đe dọa âm thầm

Theo số liệu được công bố tại hội thảo, kết quả giám sát trên các mẫu gà nghi mắc bệnh tại khu vực Đông Nam Bộ trong giai đoạn 2025 đến quý I/2026 cho thấy 70% mẫu dương tính với virus Gumboro (IBD) và 38,9% mẫu dương tính với virus cúm gia cầm H9N2, phản ánh mức độ lưu hành khá phổ biến của hai tác nhân này tại các vùng chăn nuôi trọng điểm.

Không chỉ tiếp tục lưu hành rộng, dịch tễ của bệnh Gumboro còn ghi nhận nhiều diễn biến mới. Các nghiên cứu được chia sẻ tại hội thảo cho thấy Việt Nam hiện có sự đồng lưu hành của ba nhóm virus Gumboro gồm chủng cổ điển (A1), chủng biến thể (A2d) và chủng độc lực cao (A3). Trong khi đó, gần một nửa số chủng virus lưu hành tại khu vực Đông Nam Á không còn thuộc nhóm cổ điển, đặt ra yêu cầu phải thường xuyên cập nhật chương trình phòng bệnh phù hợp với tình hình thực tế.

Để cảnh báo về mức độ nguy hiểm, ThS.BSTY. Nguyễn Thị Thu Năm, Giám đốc Bệnh viện Thú y, giảng viên Bộ môn Bệnh Truyền nhiễm và Thú y cộng đồng, Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, đã phân tích những diễn biến mới của bệnh Gumboro và cúm gia cầm H9N2, đồng thời chỉ ra những tác động mà hai bệnh này gây ra đối với sức khỏe và hiệu quả sản xuất của đàn gia cầm.

ThS.BSTY. Nguyễn Thị Thu Năm trình bày tại hội thảo. Ảnh: Hiểu Lam

Theo ThS. BSTY. Nguyễn Thị Thu Năm, Gumboro vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi bởi virus tấn công trực tiếp vào túi Fabricius – cơ quan miễn dịch đặc trưng của gia cầm. Khi cơ quan này bị tổn thương, khả năng hình thành miễn dịch của đàn gà suy giảm, khiến hiệu quả của các chương trình vaccine khác cũng bị ảnh hưởng.

Đáng nói, thiệt hại do Gumboro không chỉ được phản ánh qua tỷ lệ chết. Nhiều đàn gà sau khi mắc bệnh vẫn sinh trưởng nhưng chậm lớn hơn, tiêu tốn nhiều thức ăn hơn, thời gian nuôi kéo dài và nguy cơ mắc các bệnh kế phát cũng tăng lên. Những tổn thất này tích lũy theo thời gian và ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi.

Đối với cúm gia cầm H9N2, ThS. BSTY. Thu Năm cho rằng, đây là tác nhân không nên xem nhẹ. Mặc dù thuộc nhóm virus độc lực thấp, H9N2 vẫn gây ảnh hưởng đáng kể đến hệ hô hấp, làm giảm tăng trọng, giảm năng suất trứng và đặc biệt dễ kết hợp với các mầm bệnh khác như Newcastle, E.coli hay viêm phế quản truyền nhiễm, khiến tình trạng bệnh diễn biến phức tạp hơn.

Cũng từ những khảo sát thực địa, ThS.BSTY. Đỗ Duy Hòa, Quản lý Kỹ thuật Gia cầm, Công ty Boehringer Ingelheim Animal Health Việt Nam cho biết, Gumboro vẫn xuất hiện tại nhiều trang trại ở khu vực Đông Nam Bộ với những biểu hiện ngày càng đa dạng. Không ít đàn gà đã được tiêm phòng đầy đủ nhưng vẫn ghi nhận tình trạng suy giảm miễn dịch, làm giảm hiệu quả bảo hộ của chương trình phòng bệnh.

ThS.BSTY. Đỗ Duy Hòa trình bày tại hội thảo. Ảnh: Hiểu Lam

Theo ông Hòa, điều này cho thấy việc kiểm soát dịch bệnh không thể chỉ dựa vào vaccine mà cần kết hợp với giám sát dịch tễ, đánh giá thường xuyên mức độ miễn dịch của đàn vật nuôi và thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học. “Dịch bệnh hiện nay đã có nhiều thay đổi so với trước. Nếu chương trình phòng bệnh không được cập nhật theo diễn biến thực tế của từng vùng chăn nuôi thì nguy cơ thất bại sẽ rất lớn”, ông Hòa chia sẻ.

Những phân tích từ các chuyên gia cho thấy, khi ngành chăn nuôi ngày càng hướng đến sản xuất an toàn và bền vững, mục tiêu không chỉ là hạn chế tỷ lệ chết mà còn phải bảo vệ hệ miễn dịch của đàn gia cầm. Đây được xem là nền tảng để duy trì năng suất, giảm chi phí thuốc thú y và nâng cao hiệu quả sản xuất trong điều kiện dịch bệnh vẫn còn diễn biến khó lường.

Tối ưu miễn dịch, nâng cao hiệu quả chăn nuôi

Nếu Gumboro và H9N2 được xem là những “phép thử” đối với sức khỏe đàn gia cầm, thì xây dựng miễn dịch chủ động chính là giải pháp được nhiều chuyên gia đánh giá có ý nghĩa quyết định trong kiểm soát dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Chia sẻ tại hội thảo, BSTY. Nguyễn Minh Đức, Giám đốc Kỹ thuật Gia cầm, Công ty TNHH Olmix Asialand Việt Nam cho biết, xu hướng phòng bệnh hiện nay không chỉ hướng đến kiểm soát từng tác nhân riêng lẻ mà phải bảo vệ toàn diện hệ miễn dịch của đàn gia cầm. Theo ông, khi miễn dịch được hình thành sớm và ổn định, vật nuôi sẽ duy trì khả năng đáp ứng tốt với các chương trình vaccine, giảm nguy cơ mắc bệnh kế phát và hạn chế những thiệt hại về năng suất.

BSTY. Nguyễn Minh Đức trình bày tại sự kiện. Ảnh: Hiểu Lam

Từ các kết quả nghiên cứu và theo dõi thực tế được trình bày tại hội thảo, vaccine tái tổ hợp Vaxxitek HVT+IBD+ND cho thấy khả năng tạo miễn dịch đồng thời đối với ba bệnh quan trọng là Marek, Gumboro và Newcastle. Theo ông Đức, việc kết hợp nhiều mục tiêu phòng bệnh trong cùng một chương trình vaccine giúp đơn giản hóa quy trình tiêm phòng, đồng thời tạo miễn dịch sớm và kéo dài cho đàn gia cầm.

Những kết quả theo dõi trên thực địa cũng cho thấy các đàn gà áp dụng chương trình phòng bệnh phù hợp ghi nhận tỷ lệ bảo hộ cao trước các chủng Gumboro lưu hành, đồng thời vẫn duy trì đáp ứng miễn dịch tốt với Newcastle trong điều kiện có kháng thể mẹ truyền. Các chỉ tiêu sản xuất như tỷ lệ nuôi sống, tăng trọng và hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) đều được cải thiện so với các chương trình phòng bệnh thông thường, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

Theo ông Đức, hiệu quả của vaccine sẽ được phát huy tối đa khi kết hợp với các biện pháp an toàn sinh học và quản lý đàn một cách đồng bộ. “Không có một giải pháp đơn lẻ nào có thể kiểm soát hoàn toàn dịch bệnh. Muốn nâng cao hiệu quả chăn nuôi, chương trình vaccine cần được xây dựng trên cơ sở hiểu rõ dịch tễ, kết hợp quản lý miễn dịch và thực hành chăn nuôi an toàn sinh học”, ông chia sẻ.

Về dinh dưỡng và sức khỏe vật nuôi, ThS.BSTY. Nguyễn Đức Dũng, Giám đốc Ngành hàng Gia cầm, Công ty Boehringer Ingelheim Animal Health Việt Nam, cho rằng miễn dịch tự nhiên đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong các mô hình chăn nuôi hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh ngành chăn nuôi hướng tới giảm sử dụng kháng sinh và đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững.

ThS.BSTY. Nguyễn Đức Dũng, Giám đốc Ngành hàng Gia cầm, Công ty Boehringer Ingelheim Animal Health Việt Nam, trình bày tại hội thảo. Ảnh: Hiểu Lam

Theo ông Dũng, vaccine là nền tảng của chương trình phòng bệnh, nhưng để đạt hiệu quả tối ưu cần kết hợp với các giải pháp hỗ trợ sức khỏe đường ruột, dinh dưỡng hợp lý và quản lý môi trường chăn nuôi. Hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp vật nuôi chống chịu tốt hơn trước áp lực từ mầm bệnh và các yếu tố bất lợi của môi trường.

Bên cạnh những giải pháp kỹ thuật, nhiều đại diện doanh nghiệp chăn nuôi tham dự hội thảo cũng cho rằng, kiểm soát dịch bệnh hiện nay không còn là câu chuyện của từng loại virus riêng lẻ. Sự xuất hiện đồng thời của nhiều tác nhân gây bệnh, cùng áp lực từ biến đổi dịch tễ và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đòi hỏi các trang trại phải chuyển từ tư duy “xử lý khi có dịch” sang xây dựng chương trình quản lý sức khỏe tổng thể cho đàn vật nuôi.

Hiểu Lam

Đọc thêm: