[Chăn nuôi Việt Nam] – Năm 2025, ngành chăn nuôi Việt Nam vận hành trong bối cảnh đặc biệt, nhiều thách thức. Những biến động phức tạp của tình hình thế giới, căng thẳng thương mại, chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, xung đột địa chính trị tại nhiều khu vực, cùng với tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan đã tạo ra áp lực lớn đối với sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

1. CHĂN NUÔI DUY TRÌ TĂNG TRƯỞNG

Năm 2025, ngành chăn nuôi Việt Nam vận hành trong bối cảnh đặc biệt, nhiều thách thức. Những biến động phức tạp của tình hình thế giới, căng thẳng thương mại, chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ, xung đột địa chính trị tại nhiều khu vực, cùng với tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan đã tạo ra áp lực lớn đối với sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi.

Năm 2025, ngành chăn nuôi Việt Nam vận hành trong bối cảnh đặc biệt, nhiều thách thức. Những biến động phức tạp của tình hình thế giới

Trong nước, quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, yêu cầu đổi mới phương thức quản lý và tổ chức sản xuất đặt ra những đòi hỏi mới đối với toàn ngành NN&MT. Tuy nhiên, theo Bộ NN&MT, tăng trưởng giá trị chăn nuôi năm 2025 hiện đạt 4,3-4,5%. Đàn gia cầm khoảng 584,9 triệu con, tăng 3,0% so với cùng kỳ năm 2024; đàn lợn khoảng 31,4 triệu con, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm 2024; đàn bò khoảng 6,14 triệu con, giảm 1,2%; đàn bò sữa khoảng 321,8 nghìn con, giảm 1,2%; đàn trâu khoảng 1,95 triệu con, giảm 3,9%. Trứng đạt 21,4 tỷ quả, tăng 5,3% so với cùng kỳ năm 2024; thịt hơi đạt 8,66 triệu tấn, tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2024; sữa đạt 1,3 triệu tấn, tăng 5,8% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng kim ngạch xuất khẩu lĩnh vực chăn nuôi đạt hơn 2,1 tỷ USD, tăng 17,4% so với năm 2024.

2. THIÊN TAI TÁC ĐỘNG RÕ NÉT ĐẾN CHĂN NUÔI

Năm 2025 chứng kiến nhiều đợt mưa, bão mạnh và lũ lụt kéo dài ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Trung Bộ, đặc biệt từ tháng 7 đến cuối năm, gây thiệt hại đáng kể cho sản xuất nông nghiệp, trong đó chăn nuôi chịu ảnh hưởng trực tiếp. Các cơn bão và lũ đã làm hàng nghìn chuồng trại bị ngập, cơ sở hạ tầng chăn nuôi hư hỏng, vật nuôi bị chết, cuốn trôi hoặc phải di dời. Tổng hợp số liệu cho thấy: ước tính hơn 73.300 đầu gia súc và hơn 5 triệu gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi do mưa bão và lũ lụt trong năm 2025.

 Theo số liệu sơ bộ từ Ban Chỉ đạo Khôi phục sản xuất sau lũ, thiệt hại ban đầu ở lĩnh vực chăn nuôi tại một số địa phương ước tính dao động từ hàng chục đến hàng trăm nghìn con gia súc, gia cầm, với trọng tâm thiệt hại tại các tỉnh Tây Nguyên và các địa phương miền Trung bị ngập sâu. Cơn bão Matmo và các đợt mưa lớn cuối năm 2025 đã khiến nhiều khu vực tại Thái Nguyên, Lạng Sơn, Sơn La, Bắc Ninh, Bắc Giang và Hà Nội bị ngập sâu, làm hàng trăm gia súc, gia cầm mất tích hoặc thiệt hại nặng, đồng thời gây sạt lở và hỏng hóc chuồng trại.

3. DỊCH TẢ LỢN CHÂU PHI (ASF) TIẾP TỤC LÀ THÁCH THỨC LỚN

Trong năm 2025, ASF tiếp tục tái diễn với quy mô lớn tại nhiều tỉnh, thành cả nước, gây áp lực đáng kể lên sản xuất và cung ứng thịt lợn trong nước. Theo báo cáo của Bộ NN&MT, năm 2025 đã ghi nhận gần 1.000 ổ dịch tại hơn 700 xã, phường thuộc 34 tỉnh, thành phố. Số lượng lợn chết hoặc buộc tiêu hủy vượt quá 100.000 con, chiếm khoảng 0,9% tổng đàn lợn quốc gia. Đồng thời, hàng trăm ổ dịch vẫn còn trong giai đoạn giám sát theo quy định, cho thấy nguy cơ tái bùng phát vẫn cao.

Mặc dù, vaccine ASF đã được triển khai với hàng triệu liều cung cấp cho chăn nuôi, tỷ lệ bao phủ còn hạn chế do nhiều nông hộ chần chừ vì chi phí, hiệu quả thực tế và hệ thống thú y cơ sở còn yếu. Điều này khiến các biện pháp cốt lõi như ATSH, giám sát, xử lý môi trường và truy xuất nguồn gốc trở nên quan trọng hơn trong công tác phòng chống dịch.

4. “NÓNG” VẤN ĐỀ AN TOÀN THỰC PHẨM (ATTP)

Trong năm 2025, ATTP tiếp tục trở thành tâm điểm dư luận với hai vụ việc đáng chú ý liên quan đến C.P. Việt Nam và Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco).

Tháng 5/2025, C.P. Việt Nam vướng tranh cãi sau khi xuất hiện cáo buộc từ một cựu nhân viên cho rằng một số cửa hàng CP Fresh Shop kinh doanh thịt heo, thịt gà không bảo đảm chất lượng. Qua kiểm tra, cơ quan chức năng tỉnh Sóc Trăng đã xử phạt hành chính 3 cửa hàng do giấy chứng nhận ATTP hết hạn và thiếu chứng chỉ đào tạo ATTP cho nhân viên. Tuy nhiên, kết luận điều tra chính thức của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP. Cần Thơ xác định, C.P. Việt Nam không vi phạm các quy định về ATTP theo pháp luật hiện hành, không có căn cứ xử lý hình sự.

Trái lại, vụ việc tại Công ty CP Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco) được đánh giá là nghiêm trọng khi cơ quan chức năng TP. Hải Phòng phát hiện và niêm phong khoảng 130 tấn thịt lợn nhiễm virus ASF tại kho lạnh của doanh nghiệp. Từ nguồn nguyên liệu không bảo đảm này, hơn 1,7 tấn patê thành phẩm (khoảng 14.000 hộp) đã được sản xuất trong tháng 9/2025 trước khi bị phát hiện và buộc tiêu hủy toàn bộ theo quy định. Sau sự cố, Bộ NN&MT yêu cầu Hải Phòng truy xuất nguồn gốc, thu hồi các lô hàng liên quan và tăng cường kiểm soát thịt, sản phẩm thịt trong cao điểm tiêu dùng dịp Tết Nguyên đán 2026.

Hai vụ việc, dù khác nhau về quy mô và bản chất, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về lỗ hổng trong kiểm soát nguyên liệu đầu vào, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm quản trị ATTP của doanh nghiệp, trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh và yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng ngày càng khắt khe.

5. HÌNH THÀNH CÁC VÙNG CHĂN NUÔI TẬP TRUNG, CÔNG NGHỆ CAO

Năm 2025, phát triển các vùng chăn nuôi tập trung, ứng dụng công nghệ cao tiếp tục là trọng tâm chiến lược của ngành chăn nuôi Việt Nam, nhằm khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, phân tán, đồng thời tạo nền tảng cho chăn nuôi an toàn sinh học, giảm phát thải, gắn với chuỗi giá trị và hội nhập thị trường quốc tế. Đến nay, cả nước đã hình thành và quy hoạch hàng trăm vùng, khu chăn nuôi tập trung; tỷ lệ chăn nuôi trang trại, công nghiệp chiếm trên 60% tổng sản lượng thịt hơi.

Hình thành các vùng chăn nuôi tập trung, công nghệ cao

Nhiều địa phương triển khai quy hoạch vùng chăn nuôi xa khu dân cư, đồng bộ hạ tầng môi trường và kiểm soát dịch bệnh, phù hợp với Luật Chăn nuôi và các tiêu chuẩn thú y. Năm 2025 cũng ghi nhận sự gia tăng đầu tư vào chăn nuôi công nghệ cao quy mô lớn tại một số địa phương như Tây Ninh, Đắk Lắk, Bình Phước, Đồng Nai, với các dự án áp dụng tự động hóa, quản lý số, truy xuất nguồn gốc và kinh tế tuần hoàn.

Đây được xem là hướng đi tất yếu, tạo động lực cho ngành chăn nuôi chuyển sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững giai đoạn 2026-2030.

6. CHUYỂN ĐỔI SỐ TRỞ THÀNH XU HƯỚNG RÕ NÉT TRONG CHĂN NUÔI

Năm 2025 ghi nhận bước tiến rõ nét của chuyển đổi số trong ngành chăn nuôi, gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát dịch bệnh và minh bạch chuỗi giá trị. Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, đến hết năm 2025, phần lớn doanh nghiệp chăn nuôi quy mô lớn và trên 60% trang trại tập trung đã ứng dụng các giải pháp số trong quản lý đàn, giám sát môi trường, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn sinh học.

Cơ sở dữ liệu chăn nuôi, thú y quốc gia tiếp tục được hoàn thiện và kết nối đồng bộ với địa phương, phục vụ quản lý tổng đàn, giám sát dịch bệnh và cảnh báo sớm rủi ro. Ngành thú y đã đẩy mạnh số hóa dữ liệu tiêm phòng, kiểm dịch, giết mổ, qua đó nâng cao năng lực quản lý và khả năng ứng phó nhanh với các dịch bệnh nguy hiểm như ASF.

Nhiều doanh nghiệp lớn như Ba Huân, TH True Milk và các đơn vị thuộc Tập đoàn DABACO cùng nhiều trang trại tại Đồng Nai, Ninh Bình, Hưng Yên, Bình Phước đã triển khai hiệu quả các mô hình chăn nuôi số hóa, ứng dụng IoT, nhật ký điện tử và camera giám sát. Chuyển đổi số đã trở thành công cụ thiết yếu, tạo nền tảng cho tái cơ cấu và phát triển ngành chăn nuôi hiện đại, an toàn sinh học và bền vững giai đoạn 2026-2030.

7. THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU ĐA DẠNG VỚI NHIỀU TÍN HIỆU TÍCH CỰC

Trong bức tranh chung của ngành chăn nuôi năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu của lĩnh vực chăn nuôi đạt hơn 2,1 tỷ USD, tăng 17,4% so với năm 2024. Đối với các thị trường trọng điểm, Trung Quốc tiếp tục mở rộng cửa cho nhiều sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam.

Cụ thể, Trung Quốc đã cấp phép nhập khẩu sữa và sản phẩm sữa của 11 nhà máy; tổ yến của 9 doanh nghiệp; đồng thời cho phép xuất khẩu khỉ nuôi, cá sấu nuôi, lông vũ (25 doanh nghiệp), da trăn (4 doanh nghiệp) và sừng trâu, bò (2 doanh nghiệp). Bên cạnh đó, thị trường này đã cho phép nhập khẩu 128 loại sản phẩm và công nhận 621 cơ sở đủ điều kiện xuất khẩu, cùng với 22 doanh nghiệp bột cá, dầu cá.

Tại thị trường Hoa Kỳ, Việt Nam đã được cấp phép xuất khẩu mật ong và các sản phẩm từ mật ong. Nhật Bản cho phép nhập khẩu thịt gà chế biến, trứng và các sản phẩm trứng gia cầm chế biến của Việt Nam, trong khi Hàn Quốc đã mở cửa đối với các sản phẩm thịt tiệt trùng, trứng và sản phẩm trứng gia cầm chế biến. Đối với thị trường châu Âu và Vương quốc Anh, mật ong và các sản phẩm từ mật ong của Việt Nam đã được chấp thuận xuất khẩu. Trong khu vực ASEAN, Malaysia cho phép nhập khẩu thịt lợn sữa đông lạnh; Singapore, Campuchia và Lào mở cửa đối với trứng và các sản phẩm trứng gia cầm chế biến. Ngoài ra, một số thị trường khác như Đài Loan (Trung Quốc), Argentina, Chile, Brazil và Hồng Kông cũng tiếp tục ghi nhận hoạt động xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp, trong đó có nhóm sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam.

8. CHĂN NUÔI ATSH – TRỤ CỘT BẢO ĐẢM NGUỒN CUNG

Một điểm sáng nổi bật của ngành chăn nuôi trong những năm gần đây là quá trình chuyển dịch rõ nét từ mô hình nhỏ lẻ, phân tán sang chăn nuôi trang trại tập trung, ứng dụng công nghệ cao và ATSH. Giai đoạn 2021-2025, chăn nuôi trang trại, công nghiệp chiếm khoảng 55-56% tổng đàn gia súc và 56-58% tổng đàn gia cầm, góp phần nâng cao năng suất, giảm rủi ro dịch bệnh và tăng cường bảo đảm ATTP.

Song song với quá trình tái cơ cấu sản xuất, các chuỗi liên kết theo ngành hàng tiếp tục được hình thành và mở rộng, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò hạt nhân liên kết HTX và nông hộ. Các mô hình này giúp tối ưu chi phí, ổn định đầu ra, nâng cao hiệu quả kiểm soát dịch bệnh và hạn chế nguy cơ đứt gãy nguồn cung, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm tiêu thụ.

Không gian chăn nuôi cũng từng bước được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với điều kiện sinh thái và áp lực dân số. Chăn nuôi lợn có xu hướng dịch chuyển khỏi khu vực đông dân cư sang Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và một số tỉnh miền núi phía Bắc; chăn nuôi gia cầm duy trì tại các vùng trọng điểm, đồng thời mở rộng tại Tây Nguyên; trong khi bò thịt và bò sữa tập trung tại các khu vực có lợi thế về quỹ đất, điều kiện tự nhiên và khả năng đầu tư công nghệ cao.

9. HOÀN THIỆN VÀ THỰC THI MẠNH MẼ LUẬT CHĂN NUÔI

Từ ngày 01/01/2025, Luật Chăn nuôi năm 2018 (sửa đổi) chính thức có hiệu lực thi hành, đánh dấu bước chuyển lớn trong quản lý và phát triển ngành chăn nuôi Việt Nam theo hướng hiện đại, bền vững và minh bạch. Thực thi Luật đã dẫn tới thay đổi mạnh mẽ trong cơ cấu sản xuất chăn nuôi: hàng chục nghìn cơ sở nhỏ buộc phải rà soát vị trí sản xuất, cải tạo chuồng trại hoặc tìm địa điểm mới phù hợp quy hoạch; đồng thời các doanh nghiệp có quỹ đất và nguồn lực tài chính tăng cường đầu tư mở rộng quy mô theo tiêu chuẩn mới.

Bên cạnh đó, nhằm hỗ trợ việc thực thi Luật và nâng cao hiệu quả quản lý, Bộ NN&MT và Cục Chăn nuôi và Thú y đã ban hành và cập nhật nhiều văn bản hướng dẫn, Thông tư, cũng như quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quản lý chăn nuôi và thú y (có hiệu lực từ giữa năm 2025), giúp thống nhất thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn trong kiểm soát, giám sát hoạt động chăn nuôi.

10. ĐIỀU CHỈNH THUẾ VAT: GIẢM ÁP LỰC CHI PHÍ ĐỐI VỚI NGÀNH CHĂN NUÔI

Trong năm 2025, chính sách thuế VAT đối với ngành chăn nuôi và sản phẩm nông nghiệp tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp, các Hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý. Kể từ ngày 01/7/2025, Luật Thuế GTGT 2024 chính thức có hiệu lực, điều chỉnh nhóm đối tượng không chịu thuế và mở rộng áp dụng mức VAT 5% đối với một số sản phẩm nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến ở khâu thương mại. Quy định này tác động trực tiếp đến dòng vốn và chi phí lưu thông trong chuỗi chăn nuôi, đặc biệt đối với lĩnh vực TĂCN và nguyên liệu sản xuất, khi doanh nghiệp phải kê khai, tạm nộp VAT 5%, làm gia tăng áp lực tài chính và kéo dài vòng quay vốn do thời gian hoàn thuế.

Trước thực tiễn đó, Bộ NN&MT cùng các Hiệp hội ngành chăn nuôi đã nhiều lần kiến nghị Bộ Tài chính và Chính phủ thống nhất cách áp dụng VAT đối với nguyên liệu và sản phẩm chăn nuôi, TĂCN, nhằm khắc phục tình trạng áp dụng không đồng nhất giữa các địa phương đối với các nguyên liệu truyền thống như thóc, ngô, cám…, gây gia tăng chi phí đầu vào cho người chăn nuôi.

Trên cơ sở các kiến nghị này, Chính phủ và Bộ Tài chính đã chủ động rà soát, đề xuất sửa đổi Luật Thuế GTGT và các Nghị định hướng dẫn theo hướng tháo gỡ vướng mắc về VAT. Đáng chú ý, dự thảo sửa đổi tập trung vào việc tái phân loại các sản phẩm không phải kê khai VAT khi giao dịch giữa doanh nghiệp, HTX, đồng thời cho phép khấu trừ VAT đầu vào, qua đó tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và giảm chi phí tài chính trong toàn chuỗi cung ứng chăn nuôi.

T.H (tổng hợp)