Gà lông màu đang được nuôi nhiều ở Việt Nam với các tên gọi khác nhau như “gà ta”, “gà thả vườn”. Cho dù là giống gà nào thì người chăn nuôi đều cần có các thức ăn phù hợp nhu cầu dinh dưỡng để gà tăng trọng tốt, tiết kiệm thức ăn và đưa đến lợi tức cao.

Cơ bản, thức ăn chăn nuôi phải có chứa đủ và cân đối các nhóm dưỡng chất chính là protein và acid amin; chất béo cùng với chất bột đường dễ tiêu hóa để tạo ra năng lượng; các chất khoáng và các vitamin. Mặt khác do đa số các nguyên liệu thức ăn chăn nuôi có nguồn gốc thực vật nên ngoài việc chứa các dưỡng chất có lợi cho vật nuôi thì luôn có kèm theo những thành phần bất lợi cho sức khỏe và/hoặc cho sự tiêu hóa thức ăn của vật nuôi. Phổ biến nhất trong nhóm các thành phần không có lợi này là các chất xơ, hay còn gọi là “các chất bột đường không phải tinh bột” (non-starch polysaccharides – NSP).

Các NSP thực chất cũng là những phân tử đường đa được tạo nên từ các phân tử đường đơn, thí dụ như glucose, nhưng lại liên kết với nhau bằng các nối beta mà gà và động vật dạ dày đơn không có khả năng tiêu hóa (phân cắt) do không có enzyme tiêu hóa tương ứng. Vì vậy khi gà ăn thức ăn có chứa một lượng NSP thì tức là có một số lượng năng lượng trong thức ăn đó bị lãng phí do gà không tiêu hóa được các phân tử NSP này, chưa kể đến ảnh hưởng xấu do chính các NSP gây ra như làm giảm tiêu hóa các dưỡng chất khác, phân ướt (do tăng sự hấp phụ nước vào các phần không được tiêu hóa), tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển trong đường ruột nên ảnh hưởng đến sức khỏe chung của gà.

Hơn 20 năm qua, thế giới đã có sự phát triển mạnh mẽ trong nhiều lãnh vực nghiên cứu khoa học và do vậy ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi đã từ lâu ứng dụng các hiểu biết về NSP và các enzyme tương ứng bổ sung vào thức ăn, giúp cho sự tiêu hóa thức ăn, nhất là tiêu hóa các NSP tốt hơn nên vừa làm tăng giá trị dinh dưỡng của thức ăn chăn nuôi, vừa giảm thiểu những ảnh hưởng xấu của các NSP có sẵn trong thức ăn tác động trên sức khỏe của vật nuôi.

Biểu đồ bên cho thấy trong các nguyên liệu thức ăn thông thường thì loại NSP hiện diện phổ biến và nhiều nhất thường là arabinoxylan hay còn gọi tắt là xylan.

Một nghiên cứu (với 2 thí nghiệm) được thực hiện tại Đại Học Nông Lâm TP.HCM sử dụng chế phẩm enzyme Xylanase (có tên thương mại là Xylamax) trong thức ăn cho gà thịt lông màu (con giống có nguồn gốc từ Bình Định) trong thời gian 0-84 ngày đã đem lại kết quả như trong các bảng sau:

(Nguồn: BRI – BioResources International – http://www.BRIworldwide.com)

Bảng 1. Bổ sung Xylamax giúp tăng khả năng tiêu hóa (%) dưỡng chất của gà thịt 84 ngày tuổi

Bảng 2. Bổ sung Xylamax giúp gà tăng trưởng tốt, tiết kiệm chi phí thức ăn cho tăng trọng

Ghi chú: chi phí TĂ cho tăng trọng ở lô thí nghiệm tiết kiệm được nhiều là nhờ giảm được HSCHTA và đơn giá TĂ thông qua việc tái tổ hợp công thức dựa trên kết quả từ Bảng 1.

Như vậy, việc sử dụng chế phẩm enzyme xylanase với tên thương mại là Xylamax đã giúp tăng tiêu hóa các dưỡng chất trong thức ăn gà lông màu lên thêm từ 1,30% (đạm thô) đến 8,0% (chất béo) và do đó làm cho giá trị năng lượng trao đổi (ME) của thức ăn tăng thêm gần 5% tương ứng với 147 Kcal.

Từ các dưỡng chất được tiêu hóa tăng thêm này, nhất là giá trị năng lượng trao đổi đã giúp gà ăn thức ăn có bổ sung 0,05% Xylamax có kết quả tăng trưởng tốt hơn, tiết kiệm chi phí thức ăn. Các kết quả tổng quát này có thể giúp ích cho cả nhà máy sản xuất thức ăn khi có thể tổ hợp công thức thức ăn hợp lý với giá thấp hơn; và cả cho người chăn nuôi khi có được kết quả nuôi gà tốt hơn về tăng trưởng và về HSCH TĂ.

Cảm tạ: Xin chân thành cảm ơn công ty BRI, Mỹ đã hỗ trợ các điều kiện cần thiết để thực hiện nghiên cứu này.

Dương Duy Đồng

Đại Học Nông Lâm TP.HCM