Những ngày giáp Tết Nguyên đán 2026, khi không khí xuân lan tỏa khắp làng quê, các trang trại nuôi gà “cầu” ở xã Quảng Yên lại tất bật hơn bao giờ hết. Đây là thời điểm quan trọng nhất trong năm, khi người chăn nuôi dồn tâm sức chăm sóc, tuyển chọn những con gà đạt tiêu chuẩn cao nhất để xuất bán, phục vụ nhu cầu tiêu dùng, biếu tặng của thị trường trong và ngoài tỉnh.

Trang trại nuôi gà “cầu” của gia đình ông Nguyễn Văn Phú ở khu Hương Long, xã Quảng Yên.

Gà “cầu” hay còn gọi là gà trống thiến từ lâu đã trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương, gắn liền với phong tục, tập quán và đời sống văn hóa của người dân mỗi dịp lễ, Tết.

Trang trại gà của ông Nguyễn Văn Phú ở khu Hương Long được xem là một trong những hộ nuôi gà “cầu” lâu năm và có uy tín tại xã Quảng Yên. Dẫn chúng tôi đi thăm khu chuồng trại rộng rãi, thoáng mát, ông Phú chia sẻ: nuôi gà “cầu” không thể làm theo kiểu đại trà, mỗi năm gia đình ông chỉ nuôi khoảng 400 – 500 con. Gà “cầu” phải được lựa chọn ngay từ đầu năm, thường vào tháng 2 âm lịch. Khi gà còn nhỏ, khoảng 50 ngày tuổi đã phải theo dõi kỹ. Đến 80 – 90 ngày thì tiến hành thiến, sau đó tiếp tục nuôi đến Tết mới được xuất bán.

Quá trình thiến gà được xem là khâu quan trọng nhất, đòi hỏi người làm phải có kinh nghiệm, thao tác chính xác. Sau khi thiến, gà được chăm sóc cẩn thận, chế độ ăn uống được điều chỉnh hợp lý để gà nhanh hồi phục và phát triển đồng đều.

Gà “cầu” xuất chuồng đạt chất lượng tiêu chuẩn từ 5 – 6kg.

Vụ Tết năm nay, gia đình ông Phú xuất bán ra thị trường khoảng 1 tấn gà “cầu”, với giá dao động từ 180 – 200 nghìn đồng/kg. Sau khi trừ chi phí giống, thức ăn, công chăm sóc và thuốc phòng dịch bệnh, gia đình thu về khoảng 180 – 200 triệu đồng.

Theo ông Phú, để nuôi được gà “cầu” đạt chất lượng cao, nguồn thức ăn đóng vai trò rất quan trọng. Ngoài cám công nghiệp, gà còn được bổ sung thêm ngô, thóc và các loại thức ăn tự nhiên. Bên cạnh đó, gà phải được nuôi đủ thời gian thì thịt mới thơm ngon, săn chắc, da vàng óng, lông mượt và trọng lượng đạt chuẩn. Gà “cầu” khó nuôi hơn gà thường, nên khâu vệ sinh chuồng trại, phòng, chống dịch bệnh phải đặt lên hàng đầu. Chuồng luôn phải khô ráo, thoáng khí để gà phát triển khỏe mạnh.

Mô hình gà “cầu” của gia đình ông Lê Văn Nguyên ở khu Đỉnh Đồng, xã Quảng Yên.

Cùng chung niềm đam mê với nghề nuôi gà “cầu”, gia đình ông Lê Văn Nguyên ở khu Đỉnh Đồng mỗi năm cũng duy trì đàn gà khoảng 400 con. Ông Nguyên chia sẻ: Việc chọn con giống quyết định rất lớn đến chất lượng đàn gà sau này. Gà phải cao to, khỏe mạnh ngay từ lúc nhỏ. Khi gà bắt đầu ra dáng trống, tập gáy thì đó là thời điểm thiến thích hợp nhất. Sau khi thiến, gà lớn nhanh, lông bóng mượt, béo khỏe, da vàng. Khi xuất chuồng, mỗi con đạt từ 5 – 6kg.

Theo ông Nguyên, gà “cầu” có thịt săn chắc nhưng không dai, vị ngọt đậm, béo vừa phải nên rất được người tiêu dùng ưa chuộng, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết. Vào những ngày cuối năm, nhiều gia đình chọn gà “cầu” làm quà biếu bởi vóc dáng đẹp, bộ lông dài, bóng mượt, màu sắc bắt mắt. Khi chế biến, da gà cho màu vàng ruộm, thịt thơm ngon, thể hiện sự trang trọng và ý nghĩa trong ngày Tết cổ truyền.

Không chỉ vậy, gà “cầu” còn là món được nhiều gia đình lựa chọn trong mâm cúng gia tiên, lễ hiếu hỷ hay các nghi lễ tín ngưỡng. Người dân quan niệm, dâng cúng gà “cầu” là gửi gắm mong ước về sự may mắn, sung túc, đủ đầy cho năm mới.

Gà “cầu” xã Quảng Yên đang được xây dựng nhãn hiệu tập thể hướng tới sản phẩm OCOP.

Hiện nay, toàn xã Quảng Yên có khoảng gần 3.000 con gà “cầu”, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nhiều hộ dân. Trước tiềm năng đó, địa phương đang tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân mở rộng mô hình liên kết trong chăn nuôi gà “cầu”, hướng tới xây dựng nhãn hiệu tập thể, phát triển sản phẩm đạt chuẩn OCOP.

Việc xây dựng thương hiệu không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn mở ra cơ hội đưa gà “cầu” Quảng Yên vươn tới những thị trường xa hơn, góp phần giữ gìn và phát huy một nét đẹp văn hóa ẩm thực truyền thống của quê hương.

Mộc Lâm

Nguồn: Báo Phú Thọ