Không trực tiếp chứng kiến thì chẳng mấy ai có thể tin, tưởng tượng được người con gái nhỏ nhắn, có nụ cười hiền hậu như chị Tạ Thị Hồng Quyên ở khu 7, xã Trạm Thản lại có thể thường xuyên tiếp xúc, chăm sóc đàn rắn hổ mang cả nghìn con trong suốt 30 năm nay. Vượt lên nỗi sợ ám ảnh cố hữu ăn sâu vào tiềm thức, nghề độc đáo này đã mang lại cho gia đình chị cuộc sống sung túc với nguồn thu ổn định cả tỷ đồng mỗi năm.

Chị Tạ Thị Hồng Quyên kiểm tra con rắn hổ mang mẹ đang sinh sản có trọng lượng hơn 3kg.

Nghề chọn người

Sinh năm 1979 tại vùng bán sơn địa, đồi rừng rậm rạp, lam lũ, theo cha mẹ ra đồng, lên đồi từ khi chân tay cứng cáp, chị Tạ Thị Hồng Quyên không lạ gì con rắn và cũng như hầu hết chị em, thoáng thấy bóng dáng chúng từ xa là hoảng hốt bỏ chạy. Quen với việc đồng áng, con lợn, đàn gà hiền lành, chưa khi nào chị nghĩ có ngày sẽ làm quen, chăm sóc những con vật chỉ nghĩ đến thôi đã sởn hết gai ốc.

Thế rồi chị nên duyên với anh Nguyễn Quốc Việt, người cùng khu, hai vợ chồng ra ở riêng trên triền đồi, bắt đầu khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng. Thời điểm bấy giờ, cuộc sống của đại bộ phận người dân trong xã còn rất khó khăn, thiếu thốn. Ngành nghề phụ không có, nguồn thu chủ yếu đến từ mấy sào ruộng khoán và sản vật từ đồi rừng ngày càng cạn kiệt tài nguyên, thế nên tình trạng thiếu trước, hụt sau diễn ra như cơm bữa.

Ly hương mưu sinh, thấy nhiều vùng nuôi rắn có thu nhập cao hơn hẳn làm ruộng, nuôi lợn, mấy người dân trong xã bạo gan mang rắn hổ trâu giống, đào hang trong vườn nhà, bắt cóc, nhái làm thức ăn. Rắn sinh trưởng tốt, giá bán cao, số tiền thu về lớn vượt sức tưởng tượng. Người nọ mách người kia, phong trào nuôi rắn phát triển nhanh chóng. Nhanh nhạy nắm bắt nhu cầu thị trường, vợ chồng anh chị cũng mua rắn giống về nuôi và gắn bó cho đến ngày nay. Từ mấy con giống đầu tiên, đến nay, đàn rắn đã phát triển lên đến cả nghìn con.

Gia đình chị Quyên hiện có 4.000 ô nuôi rắn được xây dựng chắc chắn, tiện lợi.

Từ đào đất tạo hang, chắn bằng gạch, ngói đến nay anh chị đã có nhà trại kiên cố với khoảng 4.000 ô nuôi nhốt rắn chắc chắn, tiện lợi. Từ loại rắn hổ trâu có giá trị kinh tế thấp, giờ anh chị chuyên nuôi rắn hổ mang sinh sản, thương phẩm có giá thành cao. Và tất nhiên, thu nhập cũng tăng lên theo cấp số nhân. Từ gia đình nghèo khó, lo ăn từng bữa, giờ anh chị đã có cơ ngơi khang trang, cuộc sống sung túc.

Trải lòng về nghề đặc biệt của mình, chị Tạ Thị Hồng Quyên cười vui: “Mới đầu cũng sợ lắm. Chỉ nhìn thôi đã thấy run. Thế rồi làm mãi thành quen. Rắn là động vật hoang dã, rất hung dữ, lại có nọc độc nên mình cần chú tâm cẩn trọng hơn trong từng động tác và có kiến thức, kỹ năng phòng chống, xử lý vết cắn thì sẽ không có gì đáng lo ngại. Gắn bó lâu năm, giờ tôi lại thấy thích nghề nuôi rắn hơn cả chăn nuôi gia súc, gia cầm thông thường”.

Quả ngọt trên đất khó

Theo chia sẻ của chị Quyên, nuôi rắn nhàn hơn hẳn các vật nuôi thông thường. Khi trời chuyển lạnh, rắn bước vào kỳ ngủ Đông, không ăn uống gì. Người nuôi chỉ thi thoảng kiểm tra, dọn chuồng. Thời gian còn lại trong năm, rắn hổ mang cũng ăn rất ít, thức ăn thông thường là cóc, nhái, gà con, vịt con. Ngày trước còn phải đi tìm bắt, thu mua chứ giờ gà, vịt con, đầu gà, cánh gà được các trại, lò mổ chế biến sẵn, đóng gói cấp đông, muốn bao nhiêu cũng có. Mỗi con rắn trong một năm chỉ ăn hết khoảng 5kg thức ăn, trị giá khoảng 100 nghìn đồng và sẽ tăng trưởng được 8 lạng đến 1 kg. Giá thị trường hiện nay đang ở mức ổn định, mỗi kg rắn thương phẩm có giá từ 450-500 nghìn đồng. Tuy nhiên, chỉ khi rắn quá tuổi sinh sản mới dùng để bán thịt chứ thu nhập chính của đàn rắn là trứng. Rắn sinh sản mỗi năm một lần với khoảng 20-30 quả trứng. Giá thị trường khoảng 40-50 nghìn đồng mỗi quả. Hiện tại, trại rắn của anh chị có 1.000 rắn thịt và 1.000 rắn mẹ đang thời kỳ sinh sản. Nhẩm tính nguồn thu về mỗi năm cũng có cả tỷ đồng. Cùng với đàn rắn hổ mang, anh chị Việt – Quyên hiện còn làm 7 sào chè và 3ha đồi cây nguyên liệu.

Trứng rắn hổ mang được bán với giá 40-50 nghìn đồng mỗi quả.

Hiệu quả kinh tế cao là thế nên có thời điểm người dân trong xã đua nhau nuôi rắn. Với 50-60 hộ tham gia, làng nghề nuôi và chế biến rắn Khuôn Dậu đã được thành lập. Thế rồi phần do thị trường có thời điểm biến động, giá thành giảm mạnh, lời lãi chẳng được bao nhiêu, phần nữa do không phải ai cũng có đủ kiên nhẫn, thần kinh thép để tiếp xúc hàng ngày với loài động vật hung dữ, có nọc độc chết người này nên số hộ bỏ nghề tăng dần.

Đến nay, toàn xã số hộ nuôi rắn đếm chưa hết đầu ngón tay. Đưa cánh tay trần với rất nhiều vết sẹo mờ mờ, anh Nguyễn Quốc Việt chia sẻ: “ Vết rắn cắn đấy. Không thể tránh được, chúng rất hung dữ, đặc biệt là vào thời điểm giao phối sinh sản. Thế nên muốn nuôi rắn thì việc đầu tiên phải học cách xử lý, điều trị vết thương do rắn cắn. Nhà tôi lúc nào cũng sẵn dung dịch sát trùng, dụng cụ y tế và bài thuốc bí truyền đặc trị rắn cắn”.

Không có thành công nào đến dễ dàng. Cơ ngơi hôm nay không chỉ được đánh đổi bằng mồ hôi, công sức mà đôi khi còn cả máu. Đó là kết quả của sự cần cù, ý chí bền bỉ và tinh thần dám nghĩ, dám làm. Trong hành trình vượt khó ấy, mô hình nuôi rắn hổ mang không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho gia đình mà còn là minh chứng sinh động cho khả năng khai thác tiềm năng vùng đồi rừng theo hướng đặc thù, hiệu quả. Quả ngọt trên vùng đất khó vì thế càng thêm ý nghĩa – không chỉ là thành quả lao động mà còn là biểu tượng của ý chí vươn lên làm giàu chính đáng.

Cẩm Ninh

Nguồn: Báo Phú Thọ