Trước thực trạng công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ động vật còn nhiều bất cập, tỉnh Phú Thọ đang triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm chấn chỉnh hoạt động này, bảo đảm an toàn dịch bệnh và vệ sinh thực phẩm.

Chăm sóc đàn lợn thịt tại trang trại, tỉnh Phú Thọ. Ảnh tư liệu: Vũ Sinh/TTXVN

Nhiều khó khăn trong kiểm soát giết mổ động vật

Sau hợp nhất, toàn tỉnh Phú Thọ có hơn 2.500 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ và 8 cơ sở giết mổ tập trung đã được cấp chứng nhận an toàn thực phẩm, tuy nhiên có 1 cơ sở tạm dừng hoạt động để sửa chữa. Trái ngược với kỳ vọng, các cơ sở giết mổ tập trung lại đang rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng, có cơ sở chỉ đạt khoảng 5-6% công suất thiết kế.

Nguyên nhân chủ yếu do chi phí vận chuyển và giết mổ tại các cơ sở tập trung cao, làm tăng giá thành sản phẩm từ 500.000–600.000 đồng mỗi con. Trong khi đó, phần lớn tiểu thương vẫn duy trì thói quen giết mổ tại nhà hoặc tại các điểm nhỏ lẻ với chi phí thấp hơn.

Đối với gia cầm, tình trạng tự giết mổ trong khu dân cư hoặc tại các chợ dân sinh còn phổ biến. Điều này khiến sản phẩm từ cơ sở giết mổ tập trung khó cạnh tranh, dẫn đến nhiều đơn vị rơi vào cảnh thua lỗ, đối diện nguy cơ phải đóng cửa nếu tình trạng kéo dài.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, các điểm giết mổ nhỏ lẻ hiện nay phần lớn không đảm bảo yêu cầu vệ sinh thú y. Hoạt động giết mổ thường diễn ra ngay tại sân, nền nhà, trong không gian chật hẹp, không được thiết kế đồng bộ. Chất thải và nước thải chưa qua xử lý xả trực tiếp ra môi trường, gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Đáng lo ngại, người trực tiếp giết mổ phần lớn chưa được đào tạo, thiếu kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm. Kết quả xét nghiệm tại nhiều điểm cho thấy các chỉ tiêu vi sinh vật vượt mức cho phép, tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay là lực lượng kiểm dịch viên còn mỏng, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong khi đó, hoạt động giết mổ chủ yếu diễn ra vào rạng sáng (từ 2–3 giờ), phân tán ở nhiều địa điểm, gây khó khăn cho việc kiểm tra, giám sát.

Việc rà soát, cập nhật thông tin, dữ liệu phục vụ hoạt động quản lý các lĩnh vực chăn nuôi, thú y, thủy sản còn chậm, chưa đầy đủ do địa bàn rộng, số lượng cán bộ chuyên môn cấp xã còn mỏng.

Sau khi hệ thống trạm thú y, trung tâm dịch vụ nông nghiệp được sắp xếp lại, nhiều địa phương chưa kịp kiện toàn đội ngũ cán bộ thú y cơ sở, dẫn đến khoảng trống trong quản lý. Việc bố trí kiểm dịch viên túc trực tại tất cả các điểm giết mổ theo quy định gần như không khả thi.

Ngoài ra, quy định yêu cầu động vật phải được nhốt, kiểm tra lâm sàng ít nhất 24 giờ trước khi giết mổ cũng chưa được thực hiện đầy đủ tại nhiều cơ sở do thiếu điều kiện cơ sở vật chất.

Bên cạnh đó, nghề giết mổ nhỏ lẻ mang tính truyền thống, là sinh kế của nhiều hộ gia đình. Việc di dời, chấm dứt hoạt động các cơ sở này gặp nhiều khó khăn do liên quan đến đời sống, thu nhập của người dân.

Nhiều giải pháp siết chặt quản lý

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, hiện nay, tổng đàn vật nuôi của tỉnh thuộc nhóm cao của cả nước với gần 2 triệu con lợn, khoảng 37,7 triệu con gia cầm và hơn 449 nghìn con trâu, bò. Sản lượng thịt hơi ước đạt trên 570 nghìn tấn mỗi năm, không chỉ đáp ứng nhu cầu nội tỉnh mà còn cung ứng cho khoảng 20 tỉnh, thành phố khác, chiếm tới 60% tổng sản lượng thịt sản xuất trên địa bàn. Cùng với đó, toàn tỉnh có hàng trăm nghìn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, hơn 5.200 trang trại và nhiều cơ sở chăn nuôi tập trung quy mô lớn.

Sự phát triển mạnh mẽ này cũng tạo áp lực rất lớn lên công tác kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và lưu thông sản phẩm động vật. Trước những thách thức trên, ông Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh vừa chỉ đạo triển khai hàng loạt giải pháp nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong công tác kiểm dịch và kiểm soát giết mổ.