Bột thịt, bột xương thịt (MBM) trong thức ăn chăn nuôi có nguy cơ lây lan dịch bệnh, mất an toàn thực phẩm, nên cần xem xét việc sử dụng loại nguyên liệu này.

Thức ăn chăn nuôi hiện vẫn đang sử dụng nhiều nguyên liệu có nguồn gốc động vật.

Theo Tổng cục Hải quan, năm 2022, Việt Nam nhập khẩu MBM đạt 787.000 tấn, trị giá 433 triệu USD, tăng 18% về lượng và tăng gần 33% về giá trị so với năm 2021, chiếm 6% về lượng và 7,8% về giá trị trong tổng nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu vào Việt Nam. Giá nhập khẩu bình quân của MBM năm 2022 là 551 USD/tấn, tăng 12% so với năm 2021. Thị trường cung cấp MBM chính là Hoa Kỳ và EU. GS.TS Lã Văn Kính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thức ăn chăn nuôi Việt Nam cho biết, ở các nước phát triển MBM được chế biến từ 49% trọng lượng sống của gia súc, 44% trọng lượng sống của lợn và 37% trọng lượng sống của gà, vịt.

Nguyên liệu sản xuất MBM có đặc điểm trên 60% là nước, 20% protein và khoáng, 20% chất béo. Nguyên liệu sản xuất MBM dễ hư hỏng, chứa nhiều vi sinh vật có hại và nhiều loại có thể lây lan truyền bệnh cho cả người và động vật.

Ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi Việt Nam đang sử dụng khá nhiều nguyên liệu có nguồn gốc động vật. Trong đó, MBM có lượng nhập khẩu lớn nhất.

Ở nhiều nước, bột thịt, bột xương thịt không còn dùng trong thức ăn chăn nuôi mà dùng làm chất đốt, phân bón.

Hàm lượng vi sinh vật trong nguyên liệu chế biến MBM ở mức cao. Trong một báo cáo khoa học, Clostridium Perfringen có ở 71% mẫu nguyên liệu chế biến MBM; các chủng Listeria 76,2%; L Monocytogenes 8,3%; Các chủng Campylobacter 29,8%; C. jejuni 20%; Các chủng Salmonella 84,5%. MBM có nguy cơ lan truyền dịch bệnh Bò điên, Lở mồm long móng… cho trâu, bò. Với heo, MBM có thể lan truyền bệnh Tai xanh, Dịch tả heo châu Phi, Lở mồm long móng, Tiêu chảy cấp,…

Để đảm bảo an toàn dịch bệnh cho vật nuôi, an toàn thực phẩm cho người, nhiều nước trên thế giới đã cấm sử dụng MBM làm thức ăn chăn nuôi.

Tại Pháp, từ năm 1990 đã cấm sử dụng MBM trong thức ăn cho bò. Trong toàn khối EU, từ năm 1994, đã cấm sử dụng MBM trong thức ăn cho loài nhai lại và từ năm 2001 cấm sử dụng MBM trong tất cả các loại thức ăn cho động vật.

Chính vì vậy, ở nhiều nước, MBM được sử dụng làm phân bón, chất đốt với giá rẻ. Chẳng hạn, ở Anh, MBM được sử dụng làm chất đốt cho nhà máy phát điện và sản xuất xi măng. Quá trình đốt cháy MBM sẽ thiêu hủy vi sinh vật có hại và các chất ô nhiễm. Giá trị năng lượng của MBM bằng 2/3 than đá. MBM cũng được sử dụng làm phân bón (bột xương cung cấp canxi và phốt pho, bột thịt cung cấp đạm).

Ở Việt Nam, với MBM, hiện đã có quy định về hàm lượng asen, cadimi, chì, nitơ amoniac, ethoxyquin, E.coli, Salmonella mà chưa có quy định kiểm tra vi trùng, vi rút gây bệnh truyền nhiễm trên động
vật.

Trước thực tế đó, GS.TS Lã Văn Kính đặt vấn đề, nên chăng, nước ta cần xem xét quy định cấm sử dụng MBM làm thức ăn chăn nuôi để giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh trên vật nuôi.

Trong trường hợp chờ đợi thay đổi quy định, rất cần thiết phải quy định không sử dụng MBM làm thức ăn cho các động vật nhai lại (trâu, bò thịt, bò sữa, dê, cừu). Đồng thời, cần bổ sung yêu cầu kỹ thuật xét nghiệm vi trùng, vi rút gây bệnh truyền nhiễm trên động vật trong MBM nhập khẩu.

Sơn Trang