[Chăn nuôi Việt Nam] – Năm 2025, trong bối cảnh thiên tai diễn biến cực đoan, bão lũ xảy ra dồn dập, dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm tại nhiều địa phương tiếp tục phát sinh, lây lan trên diện rộng. Các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như Cúm gia cầm, Dịch tả lợn Châu Phi, Lở mồm long móng… ghi nhận số ổ dịch và số lượng vật nuôi tiêu hủy ở mức cao, gây thiệt hại lớn cho sản xuất chăn nuôi.

Cùng với thiên tai, dịch bệnh trên đàn vật nuôi diễn biến phức tạp. Đối với bệnh Cúm gia cầm, từ đầu năm 2025 đến nay, cả nước xảy ra 58 ổ dịch tại 16 tỉnh, thành phố; số gia cầm chết và buộc tiêu hủy là 123.622 con. So với cùng kỳ năm 2024, số ổ dịch tăng hơn 3 lần, số gia cầm tiêu hủy tăng trên 9%. Công tác tiêm phòng được triển khai tại 30/34 tỉnh, thành phố với hơn 208 triệu liều vắc xin được tiêm.

Bảng so sánh dịch cúm gia cầm. Nguồn: Cục Chăn nuôi và Thú y

Tuy nhiên, các ổ dịch chủ yếu xảy ra tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, chưa được tiêm phòng đầy đủ. Kết quả giám sát cho thấy 2,81% mẫu xét nghiệm dương tính với cúm A; các chủng virus H5N1 thuộc nhiều clade khác nhau tiếp tục lưu hành tại cả ba miền.

Đối với bệnh Lở mồm long móng, trong năm 2025 cả nước ghi nhận 19 ổ dịch tại 11 tỉnh, số gia súc mắc bệnh là 473 con, số gia súc chết và tiêu hủy là 44 con. So với năm 2024, số ổ dịch giảm 75%, số động vật tiêu hủy giảm hơn 84%. Cả 34/34 tỉnh, thành phố đã triển khai tiêm phòng với hơn 10,1 triệu liều vắc xin, song chưa có địa phương nào đạt tỷ lệ tiêm phòng trên 70% theo quy định. Công tác giám sát cho thấy tỷ lệ mẫu dương tính vẫn ở mức 35,9%, cho thấy mầm bệnh còn lưu hành trong môi trường.

Bảng so sánh lở mồm long móng. Nguồn: Cục Chăn nuôi và Thú y

Dịch tả lợn Châu Phi là bệnh gây thiệt hại nghiêm trọng nhất trong năm 2025. Cả nước xảy ra 2.782 ổ dịch tại 34 tỉnh, thành phố, làm hơn 1,27 triệu con lợn chết và buộc tiêu hủy, tăng hơn 13 lần so với năm 2024. Đỉnh dịch tập trung trong các tháng 7–8, chủ yếu tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, không bảo đảm điều kiện an toàn sinh học. Mặc dù đã có 16 tỉnh, thành phố triển khai tiêm phòng với hơn 630.000 liều vắc xin, song kết quả phân tích cho thấy phần lớn virus DTLCP đang lưu hành là chủng tái tổ hợp genotype I/II, làm giảm hiệu quả bảo hộ của các loại vắc xin hiện có.

Bảng so sánh dịch tả Châu Phi. Nguồn: Cục Chăn nuôi và Thú y

Đối với bệnh Viêm da nổi cục, cả nước ghi nhận 88 ổ dịch tại 12 tỉnh, thành phố; số trâu, bò mắc bệnh là 333 con, số chết và tiêu hủy là 144 con. So với năm 2024, số ổ dịch giảm gần 44%, số gia súc tiêu hủy giảm hơn 18%. Công tác tiêm phòng được triển khai tại 26 tỉnh với hơn 1,9 triệu liều vắc xin, song tỷ lệ tiêm phòng giữa các địa phương còn chênh lệch lớn.

Bảng so sánh viêm da nổi cục. Nguồn: Cục Chăn nuôi và Thú y 

Bệnh Dại trong năm 2025 ghi nhận 76 trường hợp tử vong ở người tại 20 tỉnh, thành phố, giảm 13 trường hợp so với năm 2024. Trên động vật, cả nước xảy ra 292 ca bệnh tại 25 tỉnh, số động vật tiêu hủy là 375 con, giảm hơn 26% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, công tác quản lý đàn chó, mèo và tiêm phòng vắc xin tại một số địa phương còn hạn chế.

Ngoài ra, một số bệnh khác như Tai xanh, Dịch tả gia súc nhỏ, Dịch tả lợn cổ điển, Niu-cát-xơn, Gumboro… xuất hiện rải rác và được kiểm soát kịp thời, không gây thành dịch lớn.

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh, công tác chỉ đạo phòng, chống dịch được triển khai quyết liệt với hàng trăm văn bản hướng dẫn, hàng chục đoàn công tác và hội nghị chuyên đề. Việc xây dựng vùng, cơ sở chăn nuôi an toàn dịch bệnh tiếp tục được đẩy mạnh, với hơn 3.600 vùng, cơ sở ATDB đã được công nhận trên cả nước.

Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, giám sát dịch bệnh thông qua Hệ thống VAHIS đã góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo, dự báo, phục vụ tốt hơn công tác phòng, chống dịch bệnh và thúc đẩy phát triển chăn nuôi bền vững trong bối cảnh nhiều thách thức hiện nay.

C.A