[Chăn nuôi Việt Nam] – Ngày 24/3, tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Chi hội Thú y Thú nhỏ Việt Nam (VSAVA) phối hợp cùng Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp tổ chức tọa đàm: “Sinh viên với doanh nghiệp mảng thú nhỏ. Ngành công nghiệp thú cưng trong kỷ nguyên số: Cơ hội, thách thức và định hướng nghề nghiệp”. Tọa đàm mở ra diễn đàn trao đổi đa chiều về sự bùng nổ của ngành thú cưng trong kỷ nguyên số, đồng thời định hình rõ hơn con đường nghề nghiệp cho thế hệ bác sĩ thú y tương lai.

TS. Võ Văn Hải, Giám đốc điều hành Hệ thống thú y 2Vet, Ủy viên Ban chấp hành VSAVA; ThS. Lương Huỳnh Việt Thắng, Tổng Thư ký VSAVA; ThS. Diệp Ngọc Trúc, Chủ tịch VSAVA; TS. Bùi Văn Dũng, Bí thư LCĐ Khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam (từ trái qua)

Kỷ nguyên số và sự tiệm cận với y tế nhân khoa

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Hoài Nam, Phó trưởng khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh sự phát triển nhanh chóng của ngành thú y thú nhỏ trong những năm gần đây. Theo ông, các kỹ thuật xét nghiệm và điều trị trên thú cưng ngày càng hiện đại, thậm chí tiệm cận với y học trên người. Hệ thống bệnh viện thú y được đầu tư mạnh mẽ về máy móc, trang thiết bị, tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển chuyên sâu của ngành. Một trong những yếu tố thúc đẩy thị trường là sự gia tăng nhanh chóng số lượng thú cưng. Việt Nam hiện có khoảng 12 triệu chó mèo và con số này đang tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt là nhóm vật nuôi được chăm sóc như thành viên trong gia đình. Điều này mở ra một không gian nghề nghiệp rộng lớn cho sinh viên ngành thú y.

PGS.TS. Nguyễn Hoài Nam, Phó trưởng khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Tuy nhiên, theo PGS.TS. Nguyễn Hoài Nam, đi kèm với cơ hội là những thách thức không nhỏ: “Nếu như trong chăn nuôi truyền thống, việc điều trị tập trung vào phòng bệnh theo đàn thì trong lĩnh vực thú cưng, mỗi ca bệnh là một trường hợp riêng biệt, đòi hỏi sự chính xác và chuyên sâu cao. Các kỹ thuật như xét nghiệm sinh hóa, siêu âm, chẩn đoán hình ảnh hay điều trị bệnh tuổi già đều trở thành yêu cầu bắt buộc đối với bác sĩ thú y hiện đại. Như vậy, ranh giới giữa cơ hội và thách thức phụ thuộc vào năng lực của mỗi cá nhân. Nếu sinh viên đáp ứng được yêu cầu nghề nghiệp, thách thức sẽ trở thành cơ hội phát triển”.

ThS. Diệp Ngọc Trúc, Chủ tịch VSAVA

Tại buổi tọa đàm, ThS. Diệp Ngọc Trúc, Chủ tịch VSAVA, đã đưa ra góc nhìn sâu sắc về sự thay đổi vai trò của thú cưng trong xã hội hiện đại. Theo khảo sát năm 2024, có tới 84% chủ nuôi coi thú cưng là thành viên trong gia đình. Sự “nhân hóa” này đã làm thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận trong chăm sóc và điều trị. Thú cưng không còn chỉ là vật nuôi mà trở thành bạn đồng hành, gắn bó tình cảm với con người. Điều này kéo theo sự gia tăng kỳ vọng của xã hội đối với chất lượng dịch vụ thú y. Bác sĩ thú y không chỉ chữa bệnh mà còn phải đồng hành với chủ nuôi trong những thời điểm khó khăn, đặc biệt là khi thú cưng mắc bệnh nặng. Áp lực tâm lý từ phía khách hàng là rất lớn, nhưng đồng thời cũng là động lực để nâng cao chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp. Mối liên kết giữa con người và thú cưng không chỉ mang ý nghĩa tinh thần mà còn mang lại nhiều lợi ích sức khỏe. Các nghiên cứu cho thấy việc nuôi thú cưng giúp giảm căng thẳng, cải thiện tim mạch và hỗ trợ điều trị tâm lý.

Từ thị trường ngách đến ngành công nghiệp

Chia sẻ tại tọa đàm, TS. Võ Văn Hải, Giám đốc điều hành Hệ thống thú y 2Vet, Ủy viên Ban chấp hành VSAVA, phân tích rõ sự chuyển dịch mô hình của ngành thú cưng. Nếu trước đây đây chỉ là một thị trường nhỏ lẻ thì đến năm 2026, ngành này đã trở thành một lĩnh vực kinh tế hoàn chỉnh, bao gồm nhiều trụ cột như dinh dưỡng, y tế, dịch vụ và công nghệ. Quy mô toàn cầu của ngành đạt hàng trăm tỷ USD, trong đó Bắc Mỹ và châu Âu là những trung tâm lớn. Tại Việt Nam, thị trường được dự báo sẽ đạt hơn 1 tỷ USD vào năm 2028 với tốc độ tăng trưởng hơn 14% mỗi năm. Điểm đáng chú ý là động lực tăng trưởng không chỉ đến từ số lượng thú cưng mà còn từ mức chi tiêu trên mỗi vật nuôi. Người nuôi sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm và dịch vụ chất lượng, từ thức ăn cao cấp đến chăm sóc y tế chuyên sâu.

TS. Võ Văn Hải – Giám đốc điều hành Hệ thống thú y 2Vet

Ngành công nghiệp này đang hình thành hệ sinh thái đầy đủ với 5 tầng phân lớp rõ rệt: Tầng sản xuất: Vaccine, thuốc, vật tư y tế; Tầng phân phối: Pet shop, sàn thương mại điện tử; Tầng dịch vụ chuyên môn: Bệnh viện, phòng khám, phòng thí nghiệm; Tầng tiện ích: Grooming, vận chuyển, khách sạn; Tầng quản lý: Các viện đào tạo và hiệp hội nghề nghiệp. Trong bức tranh này, kinh tế mèo (Cat Economy) đang nổi lên như một xu hướng mới khi tốc độ chi tiêu cho mèo dần vượt qua chó, đặc biệt là tại các căn hộ đô thị nhỏ hẹp. Đặc biệt, sự phát triển của công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, hồ sơ bệnh án điện tử hay thiết bị đeo thông minh đang thay đổi cách tiếp cận trong chẩn đoán và điều trị.

Nút thắt nhân lực và vai trò kết nối đào tạo

Dù cơ hội rất lớn nhưng ngành thú y thú nhỏ Việt Nam vẫn đang đối mặt với những nút thắt về nhân sự và pháp lý. Việt Nam hiện có 22 trường đại học đào tạo ngành thú y, với khoảng 5.000 cử nhân ra trường mỗi năm, nhưng tình trạng “khát” nhân lực chất lượng cao vẫn diễn ra trầm trọng. Sự “lệch pha” giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn này vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội lớn cho những sinh viên chủ động đầu tư kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Xu hướng nghề nghiệp cũng đang thay đổi rõ rệt khi hơn một nửa sinh viên lựa chọn làm việc tại phòng khám thú cưng, thay vì lĩnh vực chăn nuôi truyền thống.

Trong bối cảnh đó, vai trò của cơ sở đào tạo và sự đồng hành của doanh nghiệp trở nên then chốt. TS. Bùi Văn Dũng, Bí thư LCĐ Khoa Thú y, cho biết Khoa Thú y định hướng trở thành đơn vị đào tạo hàng đầu khu vực, theo chuẩn quốc tế và triết lý “học đi đôi với hành”. Sinh viên được tham gia nghiên cứu, câu lạc bộ chuyên ngành và hoạt động thực tiễn, với nhiều công bố quốc tế (Q1) là minh chứng cho năng lực hội nhập. Tuy nhiên, để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tế, cần sự tham gia mạnh mẽ hơn từ doanh nghiệp thông qua thực tập, học bổng và hỗ trợ nghiên cứu.

Từ phía doanh nghiệp, TS. Võ Văn Hải nhấn mạnh yêu cầu sinh viên tốt nghiệp phải vững chuyên môn, có thái độ nghiêm túc và tinh thần trách nhiệm. Để có cơ hội, sinh viên cần chủ động, cầu thị và thể hiện đam mê với nghề, qua đó giúp quá trình chuyển tiếp sang thực tiễn thuận lợi hơn và góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực của ngành.

Thách thức về chuẩn hóa và quản lý ngành

Một vấn đề lớn của ngành thú cưng tại Việt Nam là thiếu đồng bộ trong quản lý và chuẩn hóa, khi các quy định về phúc lợi động vật còn hạn chế. Đại diện Chi hội Thú y thú nhỏ cho rằng, quá trình chuẩn hóa sẽ dài và nhiều thách thức, đòi hỏi vai trò dẫn dắt của các tổ chức nghề nghiệp trong xây dựng tiêu chuẩn, lan tỏa kiến thức và nâng cao nhận thức. Các hoạt động như tiêm phòng, hướng dẫn chăm sóc và đào tạo chuyên môn đang từng bước tạo nền tảng phát triển bền vững.

Sinh viên trao đổi cùng các diễn giả

Trong bối cảnh chuyển đổi số, sinh viên thú y cần kết hợp kiến thức chuyên môn với kỹ năng công nghệ và khả năng tự học. Việc tận dụng nền tảng số, AI giúp tiếp cận kiến thức nhanh hơn nhưng đòi hỏi chọn lọc thông tin chính xác. Các chuyên gia khuyến khích sinh viên tích lũy trải nghiệm thực tế để định hướng nghề nghiệp, đồng thời nhấn mạnh tự học là yếu tố cốt lõi. Về thực tập, ThS. Lương Huỳnh Việt Thắng, Tổng Thư ký VSAVA, cho rằng sinh viên cần thể hiện tinh thần cầu tiến và tình yêu động vật. Sự tin tưởng từ cơ sở thực hành không chỉ đến từ bằng cấp mà còn từ thái độ và cách chăm sóc tận tâm trong từng công việc nhỏ.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh kỉ niệm

Tọa đàm khép lại với một thông điệp rõ ràng: sự phát triển của ngành thú cưng phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, sinh viên và doanh nghiệp. Nhà trường giữ vai trò đào tạo nền tảng, doanh nghiệp mang đến môi trường thực tiễn, còn sinh viên là trung tâm của quá trình phát triển. Khi ba yếu tố này kết nối hiệu quả, ngành thú y thú nhỏ tại Việt Nam sẽ có cơ hội bứt phá mạnh mẽ.

Phương Nhung