[Chăn nuôi Việt Nam] – Trước những chuyển động chính sách quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển bền vững ngành chăn nuôi, Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam đã có cuộc trao đổi với PGS.TS Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ NN&MT) về các định hướng quản lý và giải pháp phát triển bền vững trong thời gian tới.

PGS.TS Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ NN&MT)

PV. Ông có thể chia sẻ nhận định tổng quan về tình hình chăn nuôi trong năm 2025?

PGS.TS Phạm Kim Đăng: Năm 2025, ngành chăn nuôi cũng như nhiều lĩnh vực sản xuất nông nghiệp khác phải đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó nổi bật là tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và thiên tai. Trong năm, có tới 12 cơn bão ảnh hưởng trên phạm vi cả nước, gây thiệt hại đáng kể cho sản xuất chăn nuôi, làm khoảng 47.000 gia súc và hơn 3,54 triệu con gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi.

Bên cạnh đó, công tác phòng, chống dịch bệnh tiếp tục là thách thức lớn, nhất là trong bối cảnh chăn nuôi nông hộ vẫn chiếm tỷ trọng cao. Thiên tai diễn biến phức tạp đã làm gia tăng nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh, trong đó đáng chú ý là dịch tả lợn châu Phi. Trong năm 2025, hơn 123.000 gia cầm và khoảng 1,273 triệu con lợn buộc phải tiêu hủy, chủ yếu tại các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chưa bảo đảm điều kiện an toàn sinh học.

Mặc dù tổng thiệt hại do thiên tai và dịch bệnh đối với ngành nông nghiệp nói chung là khá lớn, song xét trên quy mô tổng đàn, mức độ ảnh hưởng đến toàn ngành chăn nuôi vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, đối với từng hộ chăn nuôi, đặc biệt là các hộ nhỏ lẻ, thiệt hại là rất đáng kể.

Về tăng trưởng, giá trị sản xuất chăn nuôi năm 2025 ước đạt mức 4,3–4,5%, thấp hơn kế hoạch đề ra (5,7–5,98%). Dù vậy, nhờ chủ động tái đàn, đẩy mạnh chăn nuôi an toàn sinh học và tăng cường liên kết chuỗi, nhiều địa phương vẫn duy trì được mức tăng trưởng khá, không để xảy ra đứt gãy nguồn cung sản phẩm chăn nuôi và thực phẩm cho thị trường.

Tổng sản lượng thịt hơi các loại năm 2025 ước đạt khoảng 8,66 triệu tấn, tăng 4,3% so với năm 2024 (đạt 98,9% kế hoạch). Sản lượng trứng đạt khoảng 21,4 tỷ quả, tăng 5,3%; sản lượng sữa tươi đạt khoảng 1,3 triệu tấn, tăng 5,5-5,8%. Quy mô đàn vật nuôi nhìn chung ổn định: đàn lợn đạt khoảng 31,4 triệu con, tăng 0,6%; đàn gia cầm đạt khoảng 584,9 triệu con, tăng 3,0%; đàn bò đạt khoảng 6,14 triệu con, giảm 1,2%; đàn bò sữa khoảng 321,8 nghìn con, giảm 1,2%; đàn trâu khoảng 1,95 triệu con, giảm 3,9%.

Thực tế cho thấy, năng lực cung ứng và khả năng bảo đảm nguồn cung sản phẩm chăn nuôi trong nước vẫn được duy trì ổn định. Giá các sản phẩm chăn nuôi trong năm nhìn chung ở mức có lợi cho người chăn nuôi. Một số thời điểm giá giảm cục bộ chủ yếu do tâm lý lo ngại rủi ro thiên tai và mất an toàn sinh học, khiến người chăn nuôi bán sớm, làm nguồn cung tăng trong ngắn hạn. Trong khi đó, giá nguyên liệu đầu vào và thức ăn chăn nuôi cơ bản ổn định, thậm chí có xu hướng giảm.

Từ các yếu tố trên, có thể đánh giá “năm 2025 là một năm tương đối thành công của ngành chăn nuôi”, dù vẫn còn nhiều thách thức cần tiếp tục được kiểm soát và tháo gỡ trong thời gian tới.

PV. Từ thực tiễn năm 2025, Ông có thể đưa ra những nhận định và dự báo gì đối với ngành chăn nuôi trong năm 2026?

PGS.TS Phạm Kim Đăng: Từ nay đến trong và sau Tết Nguyên đán 2026, nhu cầu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi dự kiến tăng khoảng 5-10% so với bình quân các tháng trong năm. Bình quân năm 2025, sản lượng và nhu cầu tiêu thụ đạt khoảng 350.000 450.000 tấn thịt/tháng. Giá các sản phẩm chăn nuôi được dự báo cơ bản ổn định; riêng giá thịt lợn hơi có thể dao động quanh mức 70.000 đồng/kg nhưng không xảy ra thiếu hụt.

Năm 2026, nếu tiếp tục kiểm soát tốt dịch bệnh và không để xảy ra các đợt thiên tai lớn ảnh hưởng đến những trang trại quy mô lớn, ngành chăn nuôi vẫn có thể duy trì đà phát triển ổn định, dù khó đạt tốc độ tăng trưởng cao như những năm trước.

Xu hướng hiện nay cho thấy, vai trò của các Tập đoàn, doanh nghiệp chăn nuôi lớn ngày càng gia tăng về thị phần, với khả năng chủ động điều tiết cung – cầu thị trường. Trong khi đó, chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ tiếp tục thu hẹp, đặc biệt trước nguy cơ thiên tai và dịch bệnh, nhất là dịch tả lợn châu Phi. Tuy nhiên, chăn nuôi nông hộ vẫn giữ vai trò quan trọng đối với sinh kế của người dân, do đó cần được các cơ quan quản lý và địa phương hỗ trợ phù hợp. Giải pháp then chốt là nâng cao nhận thức, nhất là về an toàn sinh học; đồng thời chuyển sang tư duy sản xuất hàng hóa, tăng cường liên kết để hình thành chuỗi cung ứng từ sản xuất đến tiêu dùng, qua đó bảo đảm phát triển bền vững.

PV. Năm 2026 được xem là thời điểm kháng sinh chính thức không còn được sử dụng trong phòng bệnh. Theo Ông, đây có phải là bước ngoặt của ngành chăn nuôi?

PGS.TS Phạm Kim Đăng: Từ ngày 01/01/2026, kháng sinh không còn được phép sử dụng trong chăn nuôi với mục đích kích thích sinh trưởng và phòng bệnh, mà chỉ được dùng để điều trị khi có đơn của bác sĩ thú y. Đây là lộ trình đã được triển khai từ năm 2018 và đến nay chính thức áp dụng đầy đủ theo quy định pháp luật.

Trong quá trình thực hiện lộ trình này, nhận thức của doanh nghiệp và người chăn nuôi về việc sử dụng kháng sinh đã có những chuyển biến rõ rệt, đặc biệt là đối với các rủi ro và hệ lụy của việc lạm dụng kháng sinh không đúng cách. Trên cơ sở đó, nhiều doanh nghiệp và cơ sở chăn nuôi đã chủ động tìm kiếm, áp dụng các giải pháp thay thế nhằm từng bước giảm phụ thuộc vào kháng sinh.

 Để hạn chế sử dụng kháng sinh, yêu cầu tiên quyết là tổ chức chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, bảo đảm tốt sức khỏe vật nuôi ngay từ đầu. Cùng với đó, nhiều giải pháp thay thế đã được đưa vào thực tiễn sản xuất, như sử dụng thảo dược, chế phẩm sinh học, các loại axit hữu cơ và các giải pháp quản lý đàn tiên tiến. Thực tế cho thấy, các giải pháp này đang phát huy hiệu quả và đã được triển khai thành công trong nhiều mô hình chăn nuôi, từ nông hộ nhỏ lẻ đến các trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao.

Có thể khẳng định, năm 2026 là thời điểm then chốt để ngành chăn nuôi thúc đẩy quá trình chuyển đổi theo hướng phát triển bền vững, trong bối cảnh khung pháp lý, thể chế và chính sách đã tương đối hoàn thiện và phù hợp với xu thế hội nhập khu vực và quốc tế. Điều này đòi hỏi tất cả các chủ thể trong ngành phải chủ động thay đổi để thích ứng. Vì vậy, năm 2026 có thể được xem là một cột mốc quan trọng trong tiến trình chuyển đổi bền vững của ngành chăn nuôi Việt Nam.

Cảm ơn Ông về cuộc trò chuyện này!

Hà Ngân (thực hiện)