[Chăn nuôi Việt Nam] – Nhu cầu đối với các sản phẩm chăn nuôi không chứa kháng sinh và hóa chất tổng hợp đang ngày càng gia tăng. Nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đã ban hành các quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Bên cạnh đó, bảo vệ môi trường và phúc lợi động vật đang nhận được sự quan tâm lớn từ cộng đồng. Các giải pháp tự nhiên vì thế đã trở nên phổ biến và phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. 

Để quản lý và phòng ngừa dịch bệnh một cách hiệu quả, đặc biệt là bệnh cầu trùng trên gà, người chăn nuôi cần đa dạng hóa và kết hợp nhiều giải pháp khác nhau. “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” luôn cần được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, trong chăn nuôi công nghiệp, việc chọn lọc giống đòi hỏi năng suất ngày càng cao, thời gian nuôi ngày càng ngắn, cùng với các yêu cầu khắt khe về kỹ thuật chăn nuôi và an toàn sinh học; dù vậy, áp lực dịch bệnh vẫn là điều khó tránh khỏi.

Thuốc và hóa chất tổng hợp có hiệu quả cao và chi phí thấp, nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế như hiện tượng kháng thuốc khi sử dụng kéo dài, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến năng suất vật nuôi. Nhiều báo cáo gần đây (ví dụ tại Trung Quốc, Brazil, Nigeria, Colombia) nhấn mạnh rằng tình trạng kháng thuốc, đặc biệt đối với ionophore và các hóa chất tổng hợp như diclazuril và nicarbazin, ngày càng được ghi nhận phổ biến trên các chủng Eimeria ngoài thực địa. Nguyên nhân dẫn đến sự phát triển kháng thuốc có thể bao gồm:

• Sử dụng kéo dài và liên tục cùng một hoạt chất phòng cầu trùng.
• Dùng liều không đủ hoặc trộn không đúng cách trong thức ăn hoặc nước uống.
• Thiếu chương trình luân phiên hoặc shuttle.
• Sử dụng ionophore hoặc hóa chất liên tục không có thời gian ngưng.
• An toàn sinh học trang trại kém, tạo điều kiện cho tái nhiễm liên tục.

Hình 1. Tế bào cầu trùng bị phá vỡ sau khi tiếp xúc với sản phẩm chứa saponin chọn lọc

Cùng với nguy cơ độc tính khi sử dụng quá mức và những tác động tiêu cực đến môi trường nước và đất, đây rõ ràng không phải là một giải pháp bền vững. Các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên cho thấy, tiềm năng trong việc thay thế hiệu quả các sản phẩm tổng hợp truyền thống và được đánh giá là an toàn hơn đối với vật nuôi cũng như người tiêu dùng. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế về mặt thông tin và dữ liệu khoa học, gây khó khăn trong việc lựa chọn các sản phẩm có hiệu quả và chất lượng đảm bảo.

Hạn chế của các sản phẩm thiên nhiên

Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng các loại thảo dược để phòng ngừa và điều trị bệnh. Các loài thực vật này chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học khác nhau, mỗi hợp chất đảm nhiệm những chức năng phòng và trị bệnh đặc thù. Cùng với sự phát triển của khoa học, cơ chế tác động của từng hoạt chất ngày càng được làm rõ, chuẩn hóa và đặc trưng hóa nhằm đạt được hiệu quả tối ưu.

Trong trường hợp bệnh cầu trùng, nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng, saponin có nguồn gốc thực vật có khả năng gây tổn thương tế bào cầu trùng một cách hiệu quả. Cơ chế tác động của saponin tương đối đơn giản, chủ yếu là gây ly giải tế bào thông qua sự tương tác giữa saponin và sterol trong màng tế bào của cầu trùng.

Hình 2. Kết quả thí nghiệm về điểm tổn thương đường ruột ngày 21

Cho đến nay, đã xác định được hơn 2.000 loài thực vật giàu saponin và mỗi loài có thể chứa hơn 100 loại saponin khác nhau về mặt cấu trúc. Do đó, hiệu quả của một sản phẩm chứa saponin phụ thuộc lớn vào hàm lượng saponin cũng như sự đa dạng của các dạng saponin có trong sản phẩm.

Mặc dù hiện nay có nhiều sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên được thương mại hóa trên thị trường, nhưng các thông tin xác thực và minh bạch về thành phần, hoạt chất, chức năng sinh học, cơ chế tác động cũng như các bằng chứng thực nghiệm vẫn còn hạn chế. Đây là một trong những điểm yếu lớn của nhóm sản phẩm này và đôi khi dẫn đến những nhận định chưa chính xác về giá trị và tiềm năng của các chế phẩm thảo dược.

Các SAPONIN khác nhau cho hiệu quả phòng chống cầu trùng khác nhau

Thí nghiệm dưới đây cho thấy, với các sản phẩm chứa saponin khác nhau thì thành phần các loại saponin giữa các sản phẩm là khác nhau. Do đó, kết quả cho ra cũng khác nhau.

Kết quả cho thấy, rằng dù cùng hàm lượng saponin (6%) nhưng sản phẩm Saponin 3 có hiệu quả cao nhất trong việc kiểm soát các chủng cầu trùng E. acervulina, E. maxima, E. tenella so với 2 sản phẩm chứa saponin còn lại và kể cả so với thuốc chống cầu trùng. Sản phẩm Saponin 1 có hiệu quả hơn sản phẩm Saponin 2.

Vì vậy, hàm lượng saponin không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả của một sản phẩm mà yếu tố quan trọng hơn chính là thành phần các loại saponin có trong sản phẩm đó. Một điểm quan trọng nữa là làm sao để đảm bảo tất cả loại saponin đó với đúng số lượng cần thiết trong từng lô sản phẩm khi mà sự biến thiên của thành phần và hàm lượng hoạt chất trong các chiết xuất thực vật chịu ảnh hưởng bởi đất trồng, thời tiết, mùa màng, kỹ thuật thu hái, kỹ thuật chiết xuất, bộ phận cây sử dụng…

NORPONIN®XO – Chiết xuất SAPONIN chọn lọc từ thực vật giúp phòng chống bệnh cầu trùng

Hình 3. Quy trình đặc tính hóa và tiêu chuẩn hóa giúp đảm bảo thành phần và hàm lượng các saponin cần thiết trong Norponin®XO

Norponin®XO là một sản phẩm của công ty Nor Feed – chuyên gia hàng đầu về chiết xuất thực vật và ứng dụng các chiết xuất đó vào chăn nuôi. Cũng như các sản phẩm khác của Nor Feed, Norponin®XO được đặc tính hóa và tiêu chuẩn hóa để đảm bảo hàm lượng cũng như thành phần các loại saponin. Được thiết kế riêng cho ứng dụng phòng chống cầu trùng, Norponin®XO chứa đa dạng các saponin được chọn lọc từ cây yucca và cây cỏ cà ri có hoạt tính tiêu diệt các tế bào cầu trùng mạnh mẽ. Với hơn 10 năm nghiên cứu và gần 80 thí nghiệm trên nhiều mô hình, điều kiện trang trại và các lãnh thổ khác nhau, cùng với các bằng chứng báo cáo khoa học, Norponin®XO ngày càng được tin dùng bởi các nhà chăn nuôi uy tín và trọng yếu trên thế giới.

Để biết thêm thông tin về các giải pháp phụ gia thảo dược tự nhiên, vui lòng liên hệ qua email: contactvn@ norfeed.net