[Chăn nuôi Việt Nam] – Tập đoàn TH là một trong những đơn vị tiên phong tại Việt Nam triển khai và làm chủ chuỗi công nghệ phôi (OPU–IVP–ET) ở quy mô công nghiệp, mở ra hướng đi mới trong cải tiến di truyền và nâng cao năng suất đàn bò sữa. Trong bối cảnh ngành sữa đối mặt với xu hướng giảm đàn nhưng vẫn phải đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng tăng, ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ phôi, được xem là giải pháp then chốt để nâng cao năng suất cá thể và rút ngắn tiến bộ di truyền.

Tại Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất (28/3), Tiến sĩ Trần Trung Mỹ – Phó Giám đốc Đảm bảo Chất lượng Tập đoàn TH đã chia sẻ kết quả ứng dụng chuỗi công nghệ phôi (OPU – IVP – ET) trong nhân giống bò sữa năng suất cao.

Làm chủ công nghệ phôi và nhân giống bò sữa năng suất cao

Tiến sĩ Trần Trung Mỹ – Phó Giám đốc Đảm bảo Chất lượng Tập đoàn TH. Ảnh: Báo Nông nghiệp và Môi trường

Theo Tiến sĩ Trần Trung Mỹ, công nghệ phôi đang tạo ra bước chuyển căn bản trong công tác giống vật nuôi, đặc biệt trong nâng cao năng suất và rút ngắn tiến bộ di truyền. Trên thế giới, công nghệ này đã phát triển mạnh theo hướng thương mại hóa; theo Hiệp hội Công nghệ Phôi Quốc tế (IETS, 2024), sản lượng phôi IVP đã vượt mốc 2 triệu, chiếm hơn 80% tổng số phôi chuyển cấy toàn cầu. Trong khi đó, tại Việt Nam, dù đã được tiếp cận hơn một thập kỷ, việc ứng dụng vẫn chủ yếu dừng ở quy mô thử nghiệm hoặc đàn hạt nhân nhỏ, chưa tạo được đột phá trên diện rộng.

Tuy nhiên, triển khai công nghệ phôi ở quy mô công nghiệp còn đối mặt nhiều rào cản, đặc biệt là yêu cầu cao về tính ổn định quy trình và tỷ lệ sống của phôi. Trong điều kiện Việt Nam, các yếu tố như khí hậu nhiệt đới, chi phí vật tư nhập khẩu cao và hệ thống đảm bảo chất lượng (QA) chưa đồng bộ tiếp tục là những thách thức lớn. Khoảng cách giữa nghiên cứu phòng thí nghiệm và sản xuất thực tiễn vì vậy vẫn là “nút thắt” chính, hạn chế khả năng phổ cập công nghệ tại các trang trại quy mô lớn.

Trong bối cảnh đó, Tập đoàn TH được ghi nhận là đơn vị tiên phong tại Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ phôi ở quy mô công nghiệp, thông qua hệ thống phòng thí nghiệm đạt chuẩn và quy trình quản trị chặt chẽ. Nghiên cứu tại TH tập trung đánh giá hiệu quả chuỗi công nghệ phôi dựa trên bốn chỉ số cốt lõi: hiệu quả khai thác trứng (OPU), năng suất sản xuất phôi (IVP), chất lượng phân hạng phôi và tỷ lệ đậu thai thực tế (ET), qua đó cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng cho định hướng hiện đại hóa ngành bò sữa.

Kết quả triển khai giai đoạn 2022-2025 cho thấy hiệu quả rõ nét trong cải tiến di truyền đàn bò sữa Holstein Friesian cao sản. Tổng cộng 153.378 noãn được thu hồi từ 10.695 lượt khai thác, năng suất bình quân đạt 14,3 noãn/con và tăng mạnh lên 24,0 noãn/con vào năm 2025. Trong sản xuất phôi in vitro, tỷ lệ thụ tinh liên tục được cải thiện, đạt đỉnh 94,5%, phản ánh mức độ tối ưu hóa cao của quy trình IVF và kỹ thuật xử lý tinh phân ly giới tính. Tổng số phôi tạo ra đạt 20.797 phôi, trong đó phôi đông lạnh chiếm ưu thế (57,1%), còn tỷ lệ phôi không đạt chất lượng được kiểm soát ở mức thấp 4,8%.

Đáng chú ý, tỷ lệ phôi nang (Blastocyst) đạt cao nhất 22,4% vào năm 2023 nhưng giảm xuống dưới 11% trong các năm sau khi quy mô sản xuất mở rộng trên 60.000 noãn/năm, cho thấy những thách thức trong kiểm soát vi môi trường nuôi cấy ở quy mô công nghiệp. Tuy nhiên, chất lượng phôi vẫn duy trì ổn định với 53,6% phôi hạng 1 và tổng tỷ lệ phôi đạt chuẩn (hạng 1 và 2) lên tới 86,2%, khẳng định năng lực quản trị quy trình và kiểm soát chất lượng tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

Những kết quả này cho thấy TH đã cơ bản làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ phôi từ khai thác noãn, sản xuất phôi đến cấy truyền, tạo nền tảng quan trọng để rút ngắn tiến bộ di truyền, chủ động nguồn giống bò sữa cao sản và góp phần thúc đẩy hiện đại hóa ngành chăn nuôi bò sữa Việt Nam.

Theo Tiến sĩ Trần Trung Mỹ, việc ứng dụng chuỗi công nghệ phôi không chỉ thúc đẩy nhanh tiến bộ di truyền mà còn mở ra hướng chuyển dịch căn bản cho ngành bò sữa Việt Nam theo chiều sâu, tập trung nâng cao năng suất trên từng cá thể thay vì phụ thuộc vào mở rộng quy mô đàn.

“Công nghệ phôi cho phép tạo ra số lượng lớn cá thể ưu tú trong thời gian ngắn, qua đó rút ngắn đáng kể chu kỳ chọn lọc giống và nâng cao hiệu quả chăn nuôi,” ông nhấn mạnh.

Thực tiễn triển khai ở quy mô công nghiệp với các chỉ tiêu tiệm cận chuẩn quốc tế cho thấy ngành chăn nuôi Việt Nam hoàn toàn có khả năng tiếp cận, làm chủ và ứng dụng hiệu quả các công nghệ sinh học tiên tiến, tạo nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

Tiến trình ứng dụng công nghệ phôi tại Tập đoàn TH

Trước khi Tập đoàn TH đầu tư vào lĩnh vực chăn nuôi bò sữa, nguồn giống tại Việt Nam chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu từ Cuba, New Zealand và Australia, phần lớn là bò lai F1, F2 chưa thuần chủng nên năng suất và chất lượng sữa còn hạn chế, hiệu quả chăn nuôi chưa cao.

Tập đoàn TH: Tiên phong làm chủ công nghệ phôi tại Việt Nam. Ảnh: Báo Nông nghiệp và Môi trường

Bước ngoặt xuất hiện từ năm 2009 khi TH triển khai Dự án chăn nuôi bò sữa công nghệ cao tại Nghĩa Đàn (Nghệ An), tiên phong nhập khẩu đàn bò HF (Holstein Friesian) thuần chủng cao sản từ New Zealand và Mỹ, đồng thời xây dựng hệ thống trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ quản lý đàn và quy trình chăn nuôi hiện đại, đưa năng suất trung bình đạt khoảng 9.000 lít/con/chu kỳ và nâng lên khoảng 11.000 lít/con/chu kỳ hiện nay.

Trên nền tảng đó, giai đoạn 2015-2016, TH tiếp tục hợp tác quốc tế để nhập khẩu phôi đông lạnh và triển khai công nghệ sản xuất phôi in vivo, nâng cao chất lượng di truyền đàn bò; đến năm 2019, doanh nghiệp làm chủ thêm công nghệ IVF/IVP (thụ tinh trong ống nghiệm), mở ra bước tiến quan trọng trong chiến lược tự chủ nguồn giống.

Dù chịu tác động của đại dịch COVID-19, TH vẫn kiên định đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực và hoàn thiện quy trình kỹ thuật; từ năm 2022 đến nay đã từng bước làm chủ công nghệ sản xuất phôi trong ống nghiệm, hình thành đội ngũ kỹ thuật viên có tay nghề cao, tạo nền tảng nâng cao chất lượng đàn bò và chủ động nguồn giống trong nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng sản lượng sữa tươi nguyên liệu theo “Chiến lược phát triển ngành sữa đến năm 2030, tầm nhìn 2045”.

Thu Hằng