[Chăn nuôi Việt Nam] – Vượt xa hơn cả hoạt tính kháng khuẩn. Khả năng điều hòa miễn dịch của Tylvalosin chống lại vi khuẩn Mycoplasma hyopneumoniae (gây bệnh Viêm phổi địa phương/suyễn heo).

Tác giả: Jose Lino Castro Jr, DVM. Swine Technical Service Manager, South & South East Asia, Eco Animal Health, Ltd.

Biên dịch: Mr.Kien Nguyen, DVM, MSc, MBA. Area Manager, Vietnam

Để tồn tại trong môi trường có mầm bệnh gây hại, tự nhiên đã trang bị cho các sinh vật sống một công cụ chuyên biệt được tích hợp sẵn để tự bảo vệ, mà khoa học gọi là hệ thống miễn dịch (Hình 1). Hệ thống miễn dịch được chia thành hai phần: hệ thống miễn dịch bẩm sinh và hệ thống miễn dịch thích ứng.

Hình 1: Được chuyển thể từ Leal Zimmer et al (2020)¹

Hệ miễn dịch bẩm sinh được trang bị các rào cản vật lý và các tế bào phòng vệ thường trú, bao gồm: đại thực bào và bạch cầu trung tính.

Hệ miễn dịch thích ứng được trang bị tế bào lympho T và lympho B. Khi một tác nhân gây bệnh vượt qua các hàng rào vật lý, nó sẽ kích hoạt hệ miễn dịch bẩm sinh để đồng thời kích hoạt các tế bào phòng vệ thường trú nhằm vô hiệu hóa tác nhân gây bệnh. Sự hoạt hóa của các tế bào này, đặc biệt là đại thực bào và bạch cầu trung tính, kích hoạt sự giải phóng các cytokine gây viêm (ví dụ như IL-1B, IL-6, IL-8, TNFa), dẫn đến viêm. Trong khi đó, hệ thống miễn dịch thích ứng cũng được kích hoạt bởi đại thực bào và tế bào trình diện kháng nguyên (Dendritic cell), chúng trình diện kháng nguyên của tác nhân gây bệnh cho tế bào Lympho T.

Các tế bào Lympho T phản ứng theo ba cách: tiêu diệt các tế bào bị nhiễm bệnh (được thực hiện bởi các tế bào Lympho T gây độc), kích hoạt các tế bào Lympho B để sản xuất kháng thể (được thực hiện bởi tế bào Lympho T hỗ trợ) và điều chỉnh phản ứng miễn dịch thích ứng tổng thể (được thực hiện bởi tế bào Lympho T điều hòa).

Các quá trình phức tạp và liên kết chặt chẽ này tiếp tục diễn ra cho đến khi tác nhân gây bệnh bị loại bỏ. Sau khi bị loại bỏ, tế bào Lympho T sẽ gửi tín hiệu để tắt hệ thống miễn dịch, cho phép cơ thể tự chữa lành và phục hồi. Tuy nhiên, một số loại vi khuẩn và virus có thể áp đảo hệ thống miễn dịch tạo ra tình huống xấu nhất mà cơ thể heo không thể hồi phục được. Trong trường hợp này có sự giải phóng quá mức các cytokine gây viêm (bão cytokine), kích hoạt tình trạng viêm không kiểm soát dẫn đến tổn thương mô do viêm. Mycoplasma hyopneumoniae (suyễn heo), cũng như Actinobacillus pleuropneumoniae (APP), PRRSV (Virus tai xanh), Coronavirus hô hấp ở lợn và PCV2 là các tác nhân gây bệnh ở heo có khả năng thay đổi đáp ứng miễn dịch của cơ thể con vật.

Mycoplasma hyopneumoniae được biết đến là vi khuẩn gây ra bệnh viêm phổi địa phương, nó là mầm bệnh tiên phát ảnh hưởng đến đường hô hấp với triệu chứng ho, bệnh gây thiệt hại kinh tế nặng nề với việc làm giảm ADG, tăng FCR và tăng chi phí thuốc điều trị. Bệnh gây thiệt hại ước tính khoảng 5.84 USD/heo đối với những đàn bị nhiễm bệnh. Bệnh gây ảnh hưởng đến tất cả các lứa tuổi khác nhau của heo và phổ biến trên heo thịt. Mycoplasma hyopneumoniae là một trong những mầm bệnh tiên phát gây ra hội chứng hô hấp phức hợp (PRDC) cùng với một số vi khuẩn và virus khác. Nó có thể điều chỉnh và/hoặc né tránh phản ứng miễn dịch của cơ thể. Do đó, các tổn thương phổi được phát hiện khi mổ khám có thể là kết quả của tình trạng viêm nhiễm không kiểm soát được do khả năng làm thay đổi phản ứng miễn dịch của các vi khuẩn này. Việc tối ưu hóa quản lý trang trại, tiêm vaccine và sử dụng thuốc kháng sinh là biện pháp cần thiết để kiểm soát và loại bỏ Mycoplasma hyopneumoniae. Các loại kháng sinh phù hợp bao gồm nhóm Macrolide, pneuromutilin, fluoroquinolone, lincosamide, tetracyline, amphenicol và aminoglycoside.

Các loại kháng sinh này hoạt động bằng cơ chế ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn. Ngoài ra một số loại macrolide bao gồm tylvalosin (Valosin/Aivlosin) có hoạt tính điều hòa miễn dịch và hoạt động kháng viêm trong phòng phí nghiệm.

Các chất điều hòa miễn dịch là các chất tự nhiên hoặc tổng hợp giúp điều chỉnh hoặc bình thường hóa hệ thống miễn dịch. Các nghiên cứu trong ống nghiệm chứng minh rằng Valosin/Aivlosin (tylvalosin) điều chỉnh sự giải phóng các cytokine gây viêm và làm giảm sự tuyển mộ và kích hoạt các tế bào viêm. Một nghiên cứu trong ống nghiệm cũng cho thấy tylvalosin làm giảm stress oxy hóa do PRRSV gây ra. Tylvalosin (Valosin/Aivlosin) cũng gây ra quá trình apoptosis và thực bào, đồng thời thúc đẩy sự tiết ra các chất trung gian lipid có tác dụng phục hồi (lipoxin và resolving) giúp sửa chữa và làm lành mô.

Trong nghiên cứu trên cơ thể sống gần đây nhất được thực hiện trên heo con bị nhiễm Mycoplasma hyopneumoniae và PRRSV, Valosin/Aivlosin (tylvalosin) đã loại bỏ nhiễm trùng phổi do Mycoplasma hyopneumoniae và làm giảm cả cytokine gây viêm cục bộ và toàn thân. Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận trên những con heo được điều trị bằng Valosin/Aivlosin (tylvalosin) có sự tăng tiết chất IFNα (interferon alpha) trong huyết thanh trong khi chất này thường bị ức chế bởi PRRSV (virus tai xanh).

Những phát hiện này cho thấy Valosin/Aivlosin (tylvalosin) có thể giúp cải thiện sức khỏe của heo nếu được sử dụng một cách thận trọng trong các trang trại có sự đồng nhiễm Mycoplasma hyopneumoniae và PRRSV.

Tài liệu tham khảo có sẵn từ tác giả theo yêu cầu