[Chăn nuôi Việt Nam] – Dù chưa phản ứng tức thời trước biến động địa chính trị tại Trung Đông, thị trường chăn nuôi Việt Nam, đặc biệt là heo và gia cầm đang đối mặt với làn sóng tăng chi phí đầu vào lan tỏa mạnh mẽ. Áp lực từ thức ăn chăn nuôi, logistics và năng lượng được dự báo sẽ bộc lộ rõ hơn trong các tháng tới, buộc ngành phải thích ứng để duy trì hiệu quả sản xuất.

Thị trường chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn biến động phức tạp khi chịu tác động gián tiếp nhưng sâu rộng từ những bất ổn địa chính trị toàn cầu. Dù giá heo hơi trong nước chưa phản ứng tức thời với các cú sốc quốc tế, áp lực chi phí đầu vào đang dần hình thành và có xu hướng gia tăng rõ rệt trong trung hạn.

Giá heo hơi lệch với xu hướng thế giới

Nguồn: AgroMonitor

Trái ngược với xu hướng tăng mạnh của nhiều mặt hàng nông sản và năng lượng sau các biến động tại Trung Đông, giá heo hơi trong nước giai đoạn cuối tháng 2 đến giữa tháng 3 lại giảm trên diện rộng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố nội tại, khi nguồn cung tăng sau Tết trong khi nhu cầu tiêu thụ có xu hướng chững lại.

Tuy nhiên, diễn biến này không đồng nghĩa với việc thị trường trong nước “miễn nhiễm” trước biến động toàn cầu. Thực tế cho thấy, tác động đang lan tỏa theo hướng gián tiếp, chủ yếu thông qua chi phí đầu vào và vận hành chuỗi cung ứng. Kịch bản tương tự đã từng xảy ra trong năm 2022, khi giá heo hơi ban đầu ổn định nhưng sau đó tăng mạnh do chi phí chăn nuôi leo thang.

Chi phí thức ăn chăn nuôi gia tăng

Trong tháng 3, nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh tăng giá thức ăn chăn nuôi từ 200–500 đồng/kg. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu phản ánh diễn biến trước đó của thị trường nguyên liệu, chưa bao gồm đầy đủ tác động mới từ tình hình địa chính trị.

Áp lực lớn nhất hiện nay đến từ nguyên liệu nhập khẩu. Giá ngô và khô đậu tương hai thành phần chính trong thức ăn chăn nuôi đã tăng đáng kể, với giá basis lần lượt tăng khoảng 14–18% và 40-50%. Điều này khiến giá nhập khẩu tăng thêm khoảng 20 USD/tấn so với cuối tháng 2. Trên thị trường nội địa, giá khô đậu tương đã tăng gần 1.000 đồng/kg chỉ trong nửa tháng.

Trong bối cảnh Việt Nam vẫn phụ thuộc khoảng 65–70% nguyên liệu nhập khẩu, biến động này nhanh chóng truyền dẫn vào chi phí sản xuất. Thức ăn chăn nuôi vốn chiếm 50–60% giá thành nuôi heo, do đó mọi biến động đều tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi.

Gia tăng áp lực từ logistics và nhiên liệu

Bên cạnh nguyên liệu, chi phí logistics đang trở thành yếu tố gây áp lực đáng kể. Chỉ số vận tải biển Baltic Dry Index (BDI) tăng mạnh sau các biến động địa chính trị, phản ánh chi phí vận chuyển hàng rời toàn cầu leo thang, đặc biệt trên các tuyến hàng hải trọng yếu.

Đối với ngành chăn nuôi, yếu tố này có ý nghĩa quan trọng do phần lớn nguyên liệu thức ăn được vận chuyển bằng tàu rời. Chi phí vận tải tăng kéo theo giá nhập khẩu nguyên liệu tăng, qua đó làm gia tăng chi phí sản xuất trong nước.

Ở thị trường nội địa, giá nhiên liệu tăng cũng đẩy chi phí vận chuyển heo hơi đi lên. Với đặc thù sử dụng xe tải chạy dầu diesel, chi phí nhiên liệu chiếm tới 40–50% giá vận chuyển. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển có thể tăng thêm 15–20%, tương đương 200–500 đồng/kg đối với các tuyến ngắn, trong khi các tuyến liên vùng ghi nhận mức tăng từ 5–10 triệu đồng/xe.

Tái đàn chưa chịu áp lực ngay, nhưng rủi ro đang tích tụ

Mặc dù chi phí đầu vào gia tăng, hoạt động tái đàn hiện chưa bị ảnh hưởng rõ rệt. Giá heo hơi vẫn duy trì ở mức tương đối cao so với giá thành, giúp người chăn nuôi giữ được biên lợi nhuận nhất định. Đồng thời, độ trễ của giá thức ăn khiến chi phí tăng chưa phản ánh ngay vào giá vốn, dự kiến sẽ thể hiện rõ hơn từ quý II/2026.

Tuy nhiên, nếu xu hướng chi phí tiếp tục leo thang, điểm hòa vốn sẽ bị đẩy lên cao, làm gia tăng rủi ro thua lỗ, đặc biệt đối với các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và quy mô trung bình.

Ngành gia cầm đối mặt áp lực kép

Không chỉ ngành heo, chăn nuôi gia cầm cũng đang chịu tác động rõ rệt. Với tỷ trọng chi phí thức ăn chiếm tới 60–70% giá thành, biến động nguyên liệu nhanh chóng làm gia tăng chi phí sản xuất.

Cơ cấu thịt gà nhập khẩu của Việt Nam theo thị trường (%). Nguồn: AgroMonitor

Giá thức ăn gia cầm đã tăng 200–300 đồng/kg, khiến giá thành sản xuất tăng thêm khoảng 2–2,3%. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường dư cung, giá bán gia cầm và trứng vẫn ở mức thấp, khiến nhiều hộ chăn nuôi tiếp tục chịu áp lực lợi nhuận.

Ở chiều nhập khẩu, thịt gà từ Mỹ, nguồn cung lớn của Việt Nam có thể suy giảm lợi thế cạnh tranh do chi phí logistics và biến động tỷ giá. Điều này mở ra cơ hội cho sản phẩm trong nước, nhưng chỉ khi chi phí đầu vào được kiểm soát hiệu quả.

Triển vọng và xu hướng tái cấu trúc

Triển vọng ngành gia cầm trong thời gian tới phụ thuộc lớn vào diễn biến thị trường nguyên liệu và bối cảnh địa chính trị. Kịch bản cơ sở được đánh giá có xác suất cao nhất là chi phí thức ăn tiếp tục tăng 10–15%, trong khi giá bán khó cải thiện nhanh, buộc người chăn nuôi phải điều chỉnh quy mô sản xuất.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều bất ổn, xu hướng tiêu dùng cũng đang có sự dịch chuyển theo hướng ưu tiên các nguồn protein giá rẻ như thịt gia cầm và trứng, thay thế một phần thịt heo.

Về dài hạn, áp lực chi phí và biến động thị trường được kỳ vọng sẽ thúc đẩy ngành chăn nuôi Việt Nam tái cấu trúc theo hướng quy mô lớn, tăng cường liên kết chuỗi và ứng dụng công nghệ cao. Các doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí, chủ động nguồn nguyên liệu và vận hành theo chuỗi khép kín sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

Có thể thấy, dù chưa bộc lộ rõ trong ngắn hạn, tác động từ biến động toàn cầu đang âm thầm tích tụ và dần lan tỏa vào thị trường chăn nuôi trong nước. Khả năng thích ứng với biến động chi phí và chủ động tái cơ cấu sản xuất sẽ là yếu tố then chốt quyết định sức chống chịu và tăng trưởng của ngành trong thời gian tới.

C.A (tổng hợp)

Nguồn: AgroMonitor