Hai độc tố chính nguy hiểm cho chăn nuôi bò sữa và sức khỏe bò là những độc tố nấm mốc từ nấm và nội độc tố từ vi khuẩn. Cả hai loại độc tố này có thể làm tăng nguy cơ sức khỏe của động vật đối với độc tố khác. Chúng ta khảo sát mối liên kết giữa các độc tố rất khác nhau này và cách thức tốt nhất để quản lí cả hai rủi ro.

Độc tố từ bên trong Một trong những vấn đề của nội độc tố là chúng có thể được sinh ra trong dạ cỏ. Không phải tất cả mọi loại vi khuẩn đều sản sinh ra nội độc tố, chỉ có vi khuẩn Gram âm. Thuật ngữ vi khuẩn Gram âm là dựa trên phản ứng với sự biến màu Gram dưới kính hiển vi. Vi khuẩn Gram âm không giữ lại màu nhuộm, chủ yếu là bởi vì cấu trúc màng tế bào của chúng chứa lipopolysaccharides (LPS hay gọi là nội độc tố) trên màng ngoài của tế bào. Khi vi khuẩn Gram âm chết, thì nội độc tố được giải phóng. Trong suốt thời kì phát triển nhanh của vi khuẩn Gram âm, cũng có thể có sự “lột da” nội độc tố đáng kể.

Nội độc tố luôn luôn hiện diện trong dạ cỏ ở một mức độ nào đó, nhưng ở mức cao hơn, chúng có thể gây hại đến tính toàn vẹn của thành ruột và ảnh hưởng đến sức khỏe vật nuôi. Sự sản sinh nội đốc tố là một trong những hệ quả tiềm năng của chứng nhiễm toan bởi vì khi cho ăn mức thức ăn hạt cao hơn, thì sẽ có một sự thay đổi tổng thể từ vi khuẩn Gram dương sang vi khuẩn Gram âm. Hình 1 cho thấy mức nội độc tố tăng đáng kể như thế nào nếu dạ cỏ vẫn ở mức pH dưới 6 kéo dài trong một khoảng thời gian. Thử thách chứng nhiễm toan dạ cỏ cận cấp tính (SARA/sub-acute ruminal acidosis) thường được mô tả là pH dạ cỏ dưới 5.8 trong vòng hơn 5 giờ/ ngày, vì thế SARA cũng tiêu biểu một nguy cơ nội độc tố.

Nội độc tố có thể tác động đến nút thắt/mối nối (tight junctions) tế bào hoặc gây chết tế bào biểu mô, làm tăng sự hấp thu các chất không mong muốn vào dòng máu. Bản thân nội độc tố cũng có thể đi vào dòng máu, và nghiên cứu cho thấy có một mối liên kết giữa nội độc tố và bệnh viêm móng (Hình 2) và những vấn đề về sức khỏe khác. Một trong những ảnh hưởng chính của nội độc tố là đáp ứng viêm kích, tiêu biểu một sự lãng phí năng lượng của vật nuôi cũng như hủy hoại tế bào dẫn đến các vấn đề về sức khỏe. Hình 2 cho thấy Biomin® Bioprotection Mix trong Mycofix® có thể làm giảm một số hủy hoại này như thế nào. Đáp ứng đối với nội độc tố cũng có thể làm giảm đáp ứng miễn dịch thích đáng, vì vậy làm gia tăng tính nhạy cảm với bệnh.

Tính thẩm thấu cao do mức carbohydrate hòa tan kết hợp với SARA có thể làm tăng lượng nội độc tố đi vào dòng máu. Thẩm thấu cao làm cho nước thoát ra khỏi dòng máu tăng, dẫn đến một số tế bào biểu mô bị bung ra và cuối cùng chết, cho phép sự hấp thụ nội độc tố và các chất không mong muốn khác tăng lên, chẳng hạn như độc tố nấm mốc.

Độc tố nấm mốc và nội độc tố

Một số độc tố nấm mốc, chẳng hạn nhóm trichothecenes phổ biến, cũng có thể tác động đến chức năng rào cản của đường ruột và vì thế làm tăng nguy cơ hấp thu nội độc tố vào máu. Tương tự, ảnh hưởng tiêu cực của nội độc tố lên biểu mô dạ cỏ có thể làm tăng sự hấp thu độc tố nấm mốc, làm gia tăng nguy cơ cho những vật nuôi dù khó hấp thu những độc tố như fumonisins. Cả độc tố nấm mốc và nội độc tố đều có thể gây ra viêm kích và giảm miễn dịch (thông qua việc giảm đáp ứng hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến các tế bào miễn dịch) và cả hai loại độc tố có thể gây ảnh hưởng, và trở nên trầm trọng hơn do sự tổn hại của gan.

Ảnh hưởng của nhiệt độ

Có một mối liên kết rất lớn giữa stress nhiệt và nội độc tố. Stress nhiệt làm tăng lưu lượng máu từ dạ cỏ đến da. Điều này lấy đi lượng oxi cần thiết của tế bào biểu mô dạ dày và cho phép các chất độc tích tụ. Sự hấp thu nội độc tố có thể gia tăng qua những tế bào bị phá hủy này. Stress nhiệt cũng có thể làm tăng tác hại của độc tố nấm mốc. Ngoài ra, cả độc tố nấm mốc và nội độc tố có thể làm tăng và kéo dài các ảnh hưởng tiêu cực của stress nhiệt.

Quản lí nội độc tố và độc tố nấm mốc

Việc quản lí phải bao gồm những bước làm giảm stress nhiệt và cân bằng khẩu phần theo nhu cầu khác nhau về năng suất và tình trạng dạ cỏ. Mycofix® Plus có ba chiến lược giúp giải quyết ảnh hưởng kết hợp của nội độc tố và độc tố nấm mốc. Thành phần hấp phụ hiệu quả có thể hấp phụ đồng thời các nội độc tố và độc tố nấm mốc với tính hiệu quả cao. (Hình 3).Ngoài sự hấp phụ, phương pháp chuyển hóa sinh học hiệu quả và duy nhất đối với các độc tố nấm mốc khó bị hấp phụ như trichothecenes là rất quan trọng cần xử lý những ảnh hưởng trực tiếp của chúng lên vật nuôi và sự tăng cường gián tiếp gây hại do nội độc tố. Chiến lược thứ ba của Mycofix® Plus là cung cấp sự bảo vệ cho các tế bào biểu mô dễ bị tổn thương, tế bào gan và tế bào miễn dịch với sự bảo vệ sinh học đã được nghiên cứu chứng minh có nguồn gốc từ chất chiết xuất thực vật và các thành phần từ tảo.

Tiến sĩ Timothy Jenkins, Nhà khoa học phát triển

Science & Solutions No.53 – BIOMIN