Nguyên nhân

Bệnh hô hấp do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể xếp vào 2 nhóm chính như sau:

(1) Do vi sinh vật

(2) Do môi trường và chăm sóc quản lý

1. Nguyên nhân do vi sinh vật

– Virus: Do virus gây bệnh giả dại, virus gây bệnh Tai xanh, virus gây bệnh cúm, circovirus…

– Do vi trùng: Actinobacillus pleuropneumoniae (APP), Bordetella bronchiceptica, Haemophilus parasuis, Pasteurella multocida, Streptococcus suis, Salmonella cholera suis, Mycoplasma…

– Do ký sinh trùng: Do giun phổi, do sự di hành của ấu trùng giun tròn

2. Do môi trường và chăm sóc quản lý

Bệnh hô hấp có liên quan rất mật thiết với tiểu khí hậu chuồng nuôi như: Chuồng trại luôn ẩm ướt, ẩm độ cao, vệ sinh kém, nuôi nhốt heo chật chội, không thông thoáng, tồn đọng nhiều khí độc trong chuồng như NH₃, H₂S, CO₂…

Do nguyên nhân gây bệnh hô hấp cho lợn quá đa dạng như vậy cho nên nếu dùng thuốc để điều trị hoặc phòng bệnh không phù hợp  thì kết quả sẽ không như mong đợi là điều dễ xảy ra.

Trong số các vi khuẩn gây bệnh viêm phổi, có một số vi khuẩn phổ biến như: Mycoplasma, Pasteurella multocida, Haemophillus parasuis, Actinobacillus , pleuropneumoniae  thường xuyên có mặt trong chuồng trại và trong vòm họng của lợn. Một khi sức đề kháng của lợn bị suy giảm do đại thực bào bị hư hại khi lợn bị nhiễm virus bệnh tai xanh. Niêm mạc và hệ thống lông rung đường hô hấp bị hư hại do nhiễm Mycoplasma. Hoặc khi nhiễm Cirovirus, các hạch bạch huyết bị viêm làm giảm khả năng diệt khuẩn.

Thêm vào đó, nếu điều kiện nuôi dưỡng kém, lợn bị stress do môi trường, vi khuẩn sẽ xâm nhập xuống phổi và gây viêm cấp tính. Trong đó, Pasteurella multocida thường gây bệnh cấp tính làm lợn chết đột ngột; Actinobacillus pleuropneumoniae với ngoại độc tố gây tràn dịch phổi – màng phổi và gây xuất huyết cấp tính tại phổi nên khi lợn chết thường bị chảy máu mũi. Lợn con bị nhiễm Mycoplasma rất sớm, từ khi còn theo mẹ, nhưng đến khi cai sữa do heo bị stress, bệnh mới phát ra.

Triệu chứng

Đặc trưng của bệnh đường hô hấp là lợn ho,sốt cao,khó thở, thở thể bụng, chảy nhiều dịch mũi, giảm ăn hoặc bỏ ăn.Một vài trường hợp có thêm triệu chứng chảy máu mũi. Để phân biệt bệnh viêm phổi do Mycoplasma thì lợn ho to từng cơn dài 7 – 10 tiếng, ho mọi lúc: sáng sớm, chiều tối, sau khi ăn, bị rượt đuổi…

Điều trị

Để cho kết quả điều trị cao, phải điều trị sớm và tích cực với các thuốc như kháng sinh, kháng viêm, hạ sốt, long đờm (BIO-BROMHEXINE), và vitamin.

Chọn các kháng sinh chưa bị lờn thuốc và cho kết quả điều trị cao như: BIO-CEP 5 hoặc BIO-CEFQUIN rất hiệu quả với các bệnh hô hấp thở thể bụng, tụ huyết trùng.

Lưu ý kháng sinh này không hiệu quả với bệnh suyễn heo (Mycoplasma)

Trong khi đó thuốc BIO-TULACIN 100, BIO-MARCOSONE®, BIO-FLORSONE 400 LA  rất hiệu quả với các mầm bệnh do vi trùng gây ra, nguyên phát hoặc thứ phát, kể cả bệnh suyễn heo do Mycoplasma  hyopneumoniae.

Phòng ngừa

Người chăn nuôi phải dùng biện pháp tổng hợp gồm 4 vấn đề:

(1) Tiêm vắcxin

(2) Sát trùng chuồng trại

 (3) Sử dụng thuốc

 (4) Chăm sóc quản lý tốt.

– Tiêm đầy đủ vắcxin để phòng các bệnh truyền nhiễm, kể cả vắcxin ngừa bệnh hô hấp khi lợn còn khỏe mạnh. Nên chọn vắcxin hô hấp loại đa giá.

– Chuồng phải được sát trùng định kỳ 7 ngày 1 lần với thuốc BIO-GUARD, giữ khô chuồng để giảm độ ẩm, chuồng phải thông thoáng. Tránh gây stress cho lợn, đừng nhốt lợn chật chội, nhập lợn vào cùng lượt và xuất ra cùng lượt.

– Trộn một trong số những kháng sinh sau vào thức ăn để kiểm soát bệnh, dùng liên tục 5 ngày, vào những thời điểm chuẩn bị cai sữa, thời tiết chuyển lạnh…BIO-CHLORTETRACYCLINE, BIO-AMOX+TYLOSIN, BIO-LINCOMIX, BIO-AMOXICILLIN 50%… Sau mỗi đợt dùng kháng sinh, nên trộn BIOTIC vào thức ăn liên tục để cung cấp vi khuẩn có lợi, tăng sức đề kháng và giảm khí độc trong chuồng nuôi.

– Thức ăn phải đầy đủ chất dinh dưỡng,cần nhớ: Bổ sung 50-100 IU Vitamin E cho một tấn thức ăn nếu trong đàn lợn có biểu hiện của bệnh hô hấp. Cung cấp đầy đủ nước sạch mọi lúc cho lợn uống.   

– Xổ giun cho lợn với các thuốc như BIO-LEVAMISOL 10% hoặc BIVERMECTIN 1% ®.

PGS-TS. Lê Văn Thọ

Cố vấn Kỹ thuật Công ty Liên doanh Bio-Pharmachemie