[Chăn nuôi Việt Nam] – Các nhà sản xuất thịt lợn châu Âu đang đối diện sức ép lớn khi Trung Quốc – thị trường tiêu thụ hàng đầu – chính thức áp thuế chống bán phá giá lên tới 62,4% đối với sản phẩm nhập khẩu từ Liên minh châu Âu (EU). Biện pháp này không chỉ đe dọa biên lợi nhuận của ngành mà còn làm gia tăng căng thẳng thương mại giữa hai bên.

Châu Âu lao đao vì Trung Quốc áp thuế chống bán phá giá thịt lợn (Ảnh: ST)

Từ ngày 10/9, mức thuế tạm thời được Trung Quốc áp dụng đã nhắm vào hơn 2 tỷ USD giá trị xuất khẩu thịt lợn hằng năm từ EU. Trong khi đó, Trung Quốc chiếm tới 25% lượng thịt lợn xuất khẩu của khối. Sau ba năm sụt giảm, xuất khẩu sang Trung Quốc mới chỉ phục hồi 4% trong nửa đầu năm 2025, nay lại đứng trước nguy cơ chững lại.

Theo Rabobank, hơn một nửa lượng thịt lợn EU xuất khẩu sang Trung Quốc là các sản phẩm nội tạng như tai, mũi, móng giò – vốn rất phổ biến tại thị trường này nhưng ít được ưa chuộng ở các khu vực khác. Điều đó đồng nghĩa, các nhà sản xuất châu Âu gần như không có thị trường thay thế phù hợp.

Đáng chú ý, ngành chăn nuôi lợn EU mới chỉ bắt đầu phục hồi nhờ chi phí thức ăn và năng lượng hạ nhiệt. Nay, thuế quan mới đang đe dọa làm chệch hướng tiến trình này.

Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, kết quả điều tra sơ bộ cho thấy có bằng chứng EU bán phá giá thịt lợn, gây tổn hại cho ngành sản xuất trong nước. Quyết định này được xem là hành động đáp trả việc EU áp thuế đối với xe điện Trung Quốc. Ngoài thịt lợn, Bắc Kinh cũng đang điều tra thêm đối với rượu mạnh và sữa châu Âu, làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy căng thẳng thương mại mới.

Mức thuế hiện được áp dụng dưới hình thức ký quỹ: các công ty hợp tác với điều tra phải chịu thuế từ 15,6% đến 32,7%, trong khi những doanh nghiệp khác chịu mức cao nhất 62,4%. Cuộc điều tra dự kiến kết thúc vào tháng 12 năm nay.

Trong EU, Tây Ban Nha là quốc gia dễ bị tổn thương nhất khi chiếm gần một nửa tổng lượng thịt lợn xuất khẩu sang Trung Quốc. Các nước tiếp theo gồm Hà Lan, Đan Mạch và Pháp. Hiệp hội Interporc (Tây Ban Nha) và Hội đồng Nông nghiệp & Thực phẩm Đan Mạch đều khẳng định sẽ hợp tác với phía Trung Quốc trong tiến trình điều tra để giảm thiểu tác động.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lo ngại kịch bản mất thị phần giống như các nhà xuất khẩu Mỹ từng gặp phải đầu năm nay. Khi đó, Trung Quốc cũng áp thêm thuế thịt lợn Mỹ trong bối cảnh căng thẳng thương mại, tạo cơ hội cho Brazil – nhà sản xuất chi phí thấp hơn – giành chỗ đứng. Hiện, Brazil đang tìm kiếm phê duyệt để xuất khẩu nội tạng sang Trung Quốc và có thể trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp của EU.

Trung Quốc vẫn cần nhập khẩu thịt lợn, đặc biệt là các sản phẩm nội tạng. Tuy nhiên, nguồn cung nội địa hiện đang dư thừa. Tháng trước, cơ quan hoạch định chính sách của nước này công bố kế hoạch mua dự trữ 10.000 tấn thịt lợn đông lạnh, cho thấy áp lực tiêu thụ trong nước.

“Họ có quá nhiều lợn và nhu cầu không đủ lớn. Đây cũng là cơ hội để Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu từ châu Âu”, ông Jean-Paul Simier, chuyên gia phân tích thịt tại nhóm nghiên cứu Cyclope (Pháp), nhận định.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia dự báo giá thịt lợn tại EU sẽ còn giảm. Các thị trường thay thế như sản xuất thức ăn cho thú cưng chỉ đem lại biên lợi nhuận thấp, trong khi chuyển hướng phần thịt sang các khu vực khác sẽ dẫn đến cạnh tranh khốc liệt về giá.

Có thể thấy, thuế chống bán phá giá từ Trung Quốc không chỉ là cú sốc với ngành thịt lợn châu Âu, mà còn là lời cảnh báo về sự mong manh của thương mại nông sản toàn cầu trước những căng thẳng địa chính trị. Các nhà sản xuất EU buộc phải vừa tìm cách giữ chỗ đứng tại thị trường Trung Quốc, vừa đa dạng hóa thị trường tiêu thụ để giảm thiểu rủi ro dài hạn.

Cẩm Anh