[Chăn nuôi Việt Nam] – Trong 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý gần 6.000 tổ chức, cá nhân vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, đồng thời khởi tố hàng trăm vụ án. Trước diễn biến ngày càng phức tạp của thực phẩm bẩn, thực phẩm giả và hàng hóa không rõ nguồn gốc, các chuyên gia cho rằng cần đổi mới phương thức quản lý theo hướng kiểm soát nguy cơ ngay từ khâu sản xuất, thay vì chỉ tập trung vào khâu lưu thông và tiêu thụ.

Tại diễn đàn “Ngăn chặn thực phẩm bẩn – Trách nhiệm và hành động” do Báo Công an Nhân dân tổ chức cho thấy, tình trạng vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm tiếp tục là vấn đề đáng lo ngại khi các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng ngày càng tinh vi và có xu hướng hoạt động theo chuỗi.

Các đại biểu tham dự diễn đàn “Ngăn chặn thực phẩm bẩn – Trách nhiệm và hành động” (Ảnh: Báo Đại biểu Nhân dân)

Theo Đại tá Trần Viết Phương – Đại diện Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, các vi phạm hiện không còn mang tính nhỏ lẻ mà xuất hiện nhiều mô hình tổ chức bài bản, từ khâu sản xuất, hợp thức hóa hồ sơ, có quảng cáo đến phân phối qua các nền tảng trực tuyến nhằm thu lợi bất chính.

Đại tá Trần Viết Phương – Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an) phát biểu tại diễn đàn (Ảnh: Báo Đại biểu Nhân dân)

Đáng chú ý, cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ thu gom, vận chuyển và giết mổ lợn mắc dịch tả lợn châu Phi để đưa vào chế biến thực phẩm, trong đó có nguồn cung cho bếp ăn tập thể và trường học. Song song với đó là tình trạng sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm bổ sung giả hoặc không đúng thành phần đã công bố, sau đó tiêu thụ rộng rãi trên không gian mạng.

Mặc dù công tác đấu tranh đã góp phần ngăn chặn một lượng lớn thực phẩm không bảo đảm an toàn trước khi đến tay người tiêu dùng, song các chuyên gia nhận định vẫn còn nhiều bất cập trong cơ chế quản lý. Một số quy định pháp luật còn tồn tại khoảng trống, công tác hậu kiểm chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi chế tài xử lý đối với hành vi quảng cáo sai sự thật hay sản xuất thực phẩm kém chất lượng vẫn chưa đủ sức răn đe.

Ở nhiều địa phương, việc kiểm tra các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, chợ truyền thống và hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố còn thiếu chặt chẽ. Thực phẩm không rõ nguồn gốc, không nhãn mác hoặc không ghi đầy đủ thông tin về ngày sản xuất, hạn sử dụng vẫn được bày bán, tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Các đại biểu tại diễn đàn cũng thống nhất rằng, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà cần sự tham gia của toàn xã hội, từ người sản xuất, doanh nghiệp, hệ thống phân phối đến chính người tiêu dùng. Việc xây dựng các chuỗi cung ứng minh bạch, ứng dụng công nghệ để truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng được xem là giải pháp căn cơ nhằm hạn chế thực phẩm bẩn xâm nhập thị trường.

Để giải quyết những tồn tại kéo dài, Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) theo hướng thay đổi tư duy quản lý. Thay vì chỉ kiểm tra sản phẩm ở từng công đoạn riêng lẻ hoặc khi đã lưu thông trên thị trường, dự thảo đề xuất quản lý rủi ro xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm.

Theo định hướng này, quá trình giám sát sẽ bắt đầu từ sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, giết mổ, thu hoạch, sơ chế, chế biến, bảo quản, vận chuyển cho đến phân phối và tiêu dùng. Cách tiếp cận mới nhằm phát hiện, kiểm soát nguy cơ từ sớm, tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và bảo đảm an toàn trong toàn bộ vòng đời của sản phẩm.

Bên cạnh đó, dự thảo luật cũng đề xuất tăng cường hậu kiểm đối với sản phẩm đã lưu hành, siết quản lý hoạt động kinh doanh thực phẩm trên thương mại điện tử và mạng xã hội, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia kết nối từ trung ương đến địa phương. Việc số hóa dữ liệu được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả giám sát, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và hỗ trợ cảnh báo, xử lý nhanh các sự cố về an toàn thực phẩm.

Nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh các hành vi vi phạm ngày càng tinh vi và có tổ chức, việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý theo chuỗi và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường sẽ là yếu tố quan trọng để bảo vệ sức khỏe người dân, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm chân chính.

Lan Hương