[Chăn nuôi Việt Nam] – Năm 2025, doanh thu ngành sữa Việt Nam đã đạt trên 133.000 tỷ đồng, trong đó, công ty Cổ phần Sữa Việt Nam Vinamilk đóng góp 49,7% vào cơ cấu đó. Giai đoạn 2015-2025, tốc độ tăng trưởng sản lượng sữa tươi nguyên liệu bứt phá mạnh mẽ ở mức 5,48%/năm.

Toàn cảnh hội thảo với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý và người chăn nuôi

 

Đó là thông tin được chia sẻ tại tọa đàm Chăn nuôi bò sữa bền vững”, nằm trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế ngành Sữa và Sản phẩm Sữa lần thứ 5 tại Việt Nam (Vietnam Dairy 2026), ngày 28/5/2026 tại Hà Nội do Hiệp hội Sữa Việt Nam (VDA) chủ trì tổ chức.

 

Toàn cảnh về ngành sữa Việt Nam

TS. Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Sữa Việt Nam (VDA)

 

Mở đầu tọa đàm, TS.Tống Xuân Chinh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Sữa Việt Nam (VDA) đã phác thảo một bức tranh toàn cảnh về sự tăng trưởng của ngành sữa nội địa. Giai đoạn 2015 – 2025 chứng kiến những bước tiến dài về quy mô của ngành sữa: Tốc độ tăng trưởng tổng đàn bò sữa đạt bình quân 1,43%/năm; tốc độ tăng trưởng đàn bò sữa khai thác sữa đạt 1,99%/năm; tốc độ tăng trưởng sản lượng sữa tươi nguyên liệu bứt phá mạnh mẽ ở mức 5,48%/năm.

 

Đến cuối năm 2024, tổng đàn bò sữa cả nước đạt 325.704 con, trong đó có 200.804 con đang trong giai đoạn khai thác, cung ứng ra thị trường 1.239.682 tấn sữa tươi nguyên liệu. Về mặt địa lý, Nghệ An đứng đầu cả nước với tổng đàn vượt 80.000 con nhờ các đại dự án trang trại tập trung, tiếp sau là TP. Hồ Chí Minh với trên 50.000 con.

Số lượng trang trại và bò sữa của các doanh nghiệp như sau: Vinamilk, có tổng số 15 trại bò với 39.500 con, cùng với đó là 90.500 con bò sữa trong chuỗi liên kết thu mua sữa tươi của doanh nghiệp. TH hiện có 8 trang trại bò sữa với tổng 70.000 con; Mộc Châu có 3 trại bò sữa với tổng 28.000 con và Nutifood với 1 trại bò sữa có tổng 10.000 con.

TS. Tống Xuân Chinh cũng dẫn tốc độ tăng trưởng doanh thu của ngành hằng năm đạt 3,19%/năm; trong đó, tốc độ tăng trưởng doanh thu từ hoạt động sữa tươi của Vinamilk: 1,31%/năm.

 

Sản lượng sữa lỏng năm 2025 của cả nước đạt 1.672 triệu lít (Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 1,82%/năm.  Sản lượng sữa bột năm 2025 đạt 154 ngàn tấn (Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 4,62%/năm).

Đối với thị trường nhập khẩu sữa chính (theo kim ngạch) của Việt Nam là New Zealand dẫn đầu với 29%, tiếp theo là Úc (9%), Mỹ (9%), Đức (6%), Ai Len (5%), Thái Lan (5%), Pháp (4%), Singapore (4%), Malaysia (4%) và các thị trường khác (25%).

 

Chủng loại sản phẩm sữa nhập khẩu chính: Sữa bột (29%), Sữa bột gầy (20%), Sữa bột nguyên kem (11%), Phô mai (8%), Sữa tươi tiệt trùng (6%), Bột váng sữa (5%), Sữa đặc có đường (5%) và các chủng loại khác (16%).

 

Các thị trường xuất khẩu chính (theo kim ngạch): Iraq là thị trường lớn nhất chiếm đến 43%, tiếp theo là Campuchia (14%), Afghanistan (10%), Nhật Bản (6%), Trung Quốc (5%), Mỹ (4%), Philippines (4%), Hồng Kông (2%) và các thị trường khác (12%).

 

 Chủng loại sản phẩm xuất khẩu chính: Sữa bột chiếm đa số với 49%, Sữa bột nguyênkem (13%), Sữa đặc có đường (8%), Bột thực phẩm (8%), Sữa tươi tiệt trùng (8%), Phô mai (6%), Sữa bột gầy (3%) và các chủng loại khác (5%).

 

Cũng theo TS. Tống Xuân Chinh, những thuận lợi của ngành sữa Việt Nam đó là: Thu nhập của người dân Việt Nam được cải thiện đáng kể; tốc độ đô thị hóa tăng cao; dinh dưỡng của trẻ em và người cao tuổi ngày càng được cộng đồng quan tâm nhiều hơn; nhu cầu về sữa và các sản phẩm sữa luôn giữ ở mức cao; các nhà sản xuất sữa (hộ gia đình và trang trại) có năng lực tài chính để đầu tư phát triển; đầu tư trong nước và nước ngoài vào ngành sữa đạt mức cao.

 

Cùng với đó, công nghệ cao đã được áp dụng rộng rãi trong chăn nuôi và chế biến sữa; các chính sách tích cực của Chính phủ tiếp tục khuyến khích phát triển chăn nuôi; xuất khẩu sản phẩm sữa là động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững.Các tập đoàn lớn (Vinamilk, TH True MILK, FrieslandCampina, Mộc Châu, Đà Lạt…) tạo thành hệ thống thu mua sữa tươi nguyên liệu hiệu quả.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam cũng chỉ ra những thách thức của ngành sữa Việt Nam đó là: Chăn nuôi bò sữa không phải là nghề truyền thống của người Việt Nam; điều kiện thời tiết khí hậu có nhiệt độ và độ ẩm cao, gây bất lợi cho bò xứ lạnh; không có đồng cỏ tự nhiên thực sự; diện tích đất dành cho trồng cỏ nuôi bò sữa còn hạn chế (khoảng 170.000 ha); quy hoạch phát triển ngành sữa được triển khai còn chậm. Hệ thống kiểm soát chất lượng quốc gia đối với sữa tươi nguyên liệu và sản phẩm sữa chưa hoàn chỉnh. Hệ thống giống quốc gia cho bò sữa chưa được thiết lập đồng bộ. Thiếu công nghệ chế biến sữa phù hợp ở quy mô hộ gia đình và trang trại nhỏ lẻ. Công nghệ chế biến thức ăn thô xanh và phụ phẩm nông nghiệp (silage, TMR,TMF) vẫn chưa phát triển đầy đủ.

 

Ngành sản xuất giống bò sữa Việt Nam cần bước vào giai đoạn nâng tầm công nghệ

TS. Phùng Thế Hải (Giám đốc Trung tâm Giống gia súc lớn trung ương – Vinalica)

 

Chia sẻ thêm về ngành chăn nuôi sữa Việt Nam, TS. Phùng Thế Hải (Giám đốc Trung tâm Giống gia súc lớn trung ương – Vinalica) chỉ ra cơ cấu phân bố rất rõ ràng: Chăn nuôi trang trại quy mô lớn (26 cơ sở) đang nắm giữ 33,88% tổng đàn; trang trại quy mô vừa (830 cơ sở) chiếm 17,09%; trang trại quy mô nhỏ (3.734 cơ sở) chiếm 31,16% và khối chăn nuôi nông hộ (9.134 cơ sở) nắm giữ 17,87%.

Trong kỷ nguyên mới, áp lực cạnh tranh đòi hỏi ngành sản xuất giống bò sữa phải bước vào giai đoạn hiện đại hóa sâu sắc. Số liệu thống kê của Vinalica cho thấy nhu cầu tinh bò ngoại nhập và nội địa rất lớn; đơn cử như năm 2022, Việt Nam nhập khẩu 4.175 con bò sữa giống và tiêu thụ hàng trăm ngàn liều tinh chất lượng cao.

 

Giải pháp đột phá hiện nay là ứng dụng công nghệ tinh phân ly giới tính kết hợp với đánh giá di truyền bộ gen (Genomic Selection). Tinh phân ly giới tính đảm bảo tỷ lệ sinh bê cái đạt trên 90%, giúp các trang trại tăng nhanh quy mô đàn tự nhân giống, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh từ việc nhập khẩu bò sống và tối ưu hóa chi phí đầu tư. Đồng thời, việc lựa chọn những dòng tinh bò HF cao sản từ các quốc gia đi đầu (như Mỹ, Canada) có chỉ số hiệu suất tổng thể (TPI) và chỉ số thuần di truyền (NM$) vượt trội giúp cải thiện rõ rệt sản lượng sữa, hàm lượng chất béo, protein, tăng khả năng kháng bệnh viêm vú và kéo dài tuổi thọ khai thác của đàn bò cái nền trong nước.

 

Vinamilk Green Farm: Tiên phong đổi mới xanh và lộ trình Net Zero 2050

 

Tại Việt Nam, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) đang là đơn vị tiên phong áp dụng tư duy “Xanh” thành phương thức vận hành cốt lõi trong hệ sinh thái trang trại sinh thái Vinamilk Green Farm.

Bà Nguyễn Thị Nga – Trưởng Bộ phận Quản lý sữa tươi nguyên liệu Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk)

 

Bà Nguyễn Thị Nga – Trưởng Bộ phận Quản lý sữa tươi nguyên liệu Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) khẳng định tại tọa đàm: “Chúng tôi nhận thức rõ ràng thách thức về biến đổi khí hậu và sự cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên đang đe dọa tương lai của chúng ta. Vì vậy, Vinamilk đặt ra mục tiêu và hành động cụ thể để giảm thiểu tác động của hoạt động chuỗi giá trị lên môi trường và xã hội. Hành trình phát triển bền vững là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng. Chỉ khi chung tay, chúng ta mới có thể tạo ra một tương lai bền vững cho chính mình và cho thế hệ mai sau”.

 

Vinamilk hiện đang vận hành hệ thống trang trại sinh thái Green Farm quy mô lớn tại Tây Ninh (8.000 con), Thanh Hóa (8.000 con), Quảng Ngãi (4.000 con) và trang trại Organic chuẩn châu Âu tại Đà Lạt (1.000 con). Toàn bộ hệ thống được chứng nhận đạt chuẩn quốc tế về Global G.A.P, ISO 9001:2015 và các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường khắt khe.

 

Vinamilk coi khoa học công nghệ mới là đòn bẩy cho nông nghiệp và trang trại xanh. Cụ thể, 4 đòn bẩy cho nông nghiệp và trang trại xanh đó là:

 

 Nền tảng số và cảm biến chăn nuôi:

 

• Hệ thống SCR: Cảm biến theo dõi sức khỏe liên tục với tần suất 2 giờ/lần, phân tích hành vi nhai lại và vận động để đưa ra cảnh báo bất thường sớm.

 

• Hệ thống theo dõi vắt sữa Delpro: Giám sát diễn biến lưu lượng sữa của từng cá thể để phát hiện sớm các nguy cơ viêm vú.

 

• Phần mềm Pharmadeluxe: Quản lý phác đồ điều trị, cấp phát thuốc và lưu trữ hồ sơ bệnh án điện tử để kiểm soát nghiêm ngặt thời gian cách ly kháng sinh.

 

• Hệ thống chuồng trại Global S.L.P: Đảm bảo thông gió tự nhiên, nền chuồng mềm giảm chấn thương móng và hệ thống thu gom phân tự động giúp giảm thiểu tối đa khí độc NH3. Ngoài ra, robot vun vén thức ăn tự động và xe sữa lưu động cung cấp sữa thanh trùng cho bê cũng được đưa vào vận hành.

 

 Dinh dưỡng, giống, phúc lợi: Khoa học dinh dưỡng kết hợp thiết kế khẩu phần ăn tối ưu và cải thiện di truyền, phúc lợi giúp tăng hiệu suất chuyển hóa, giảm phát thải trên mỗi kg sữa hướng đi được FAO và các tổ chức chuyên môn khuyến nghị như một giải pháp giảm phát thải dựa trên năng suất.

 

Nguồn dinh dưỡng được tiếp cận phù hợp đến từng đối tượng theo độ tuổi thích hợp nhờ Ứng dụng khẩu phần ăn thông minh (Precision Feeding Technology) giúp tối ưu hóa dinh dưỡng, giảm lãng phí thực phẩm & phát thải methane.

 Khẩu phần ăn được thiết kế bởi chuyên gia dinh dưỡng quốc tế và phối trộn theo phương pháp TMR với khẩu phần đầy đủ và cân đối chất dinh dưỡng đối với từng nhóm bò

 

Năng lượng tái tạo và kinh tế tuần hoàn: 85% Nước thải chăn nuôi xử lý đạt chuẩn được tuần hoàn và tái sử dụng cho trồng trọt 100% Nước thải sản xuất và chăn nuôi được xử lý đạt quy chuẩn trước khi xả thải vào nguồn tiếp nhận.

 

 Đo lường – minh bạch – tín chỉ: Vinamilk đã tiến hành kiểm kê khí nhà kính chuẩn hoá (theo tiêu chuẩn ISO 14064)- Chứng nhận trung hòa carbon (ISO 14068) – Tham gia các sáng kiến ngành sữa (Pathways to Dairy Net Zero/DSF).

 

Vinamilk cam kết mở rộng hệ thống tranng trại và nhà máy “xanh” theo chuẩn Net Zero 2050, tiếp tục gia tăng số đơn vị đạt trung hòa carbon; toàn hệ thống duy trì kiểm kê Khí nhà kính và báo cáo ESG minh bạch.

 

Cùng với đó, công ty cũng sẽ nhân rộng mô hình tuần tại các trang trại Green Farm với mô hình phân hữu cơ –đệm sinh học biogas –tái sử dụng nước –năng lượng mặt trời; nâng cao năng suất/đơn vị phát thải; thí điểm giảm mê tan theo nhiều hướng: thay đổi khẩu phần/vi sinh, quản lý phân ở điều kiện phù hợp, dựa trên nền tảng đo lường khoa học.

 

Bà Nguyễn Thị Nga cũng khẳng định, Vinamilk đồng kiến tạo chuẩn mực dữ liệu và lưu trữ chất lượng các đối tác học thuật –công nghệ trong lĩnh vực công nghệ cao cho chăn nuôi chính xác, nhằm giảm rủi ro, tăng phúc lợi và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Tại hội thảo, Th.s Nguyễn Thành Chung trình bày chủ đề: “Tối ưu sức khỏe và hiệu suất bò sữa từ nền tảng miễn dịch” tại tọa đàm chăn nuôi bò sữa”, giới thiệu sản phẩm OmniGen AF là sản phẩm dinh dưỡng chuyên biệt thuộc danh mục sản phẩm độc quyền của Tập đoàn Phibro Animal Health (Hoa Kỳ)

Các đại biểu tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm

 

Hà Ngân