Thương mại quốc tế: Năm 2025, sản lượng đánh bắt tốt tại Peru đã dẫn đến khối lượng thương mại quốc tế cao. Na Uy vẫn là nước nhập khẩu bột cá lớn thứ hai thế giới; nhập khẩu tăng đáng kể trong năm 2025. Xu hướng này được thúc đẩy bởi sự gia tăng sản lượng nuôi trồng thủy sản của Na Uy, bất chấp sự không chắc chắn và bất mãn kéo dài trong ngành do việc tăng thuế quan của Mỹ. Nhập khẩu bột cá tăng 12.400 tấn, tương ứng với mức tăng 7,7%. Đan Mạch vẫn giữ vị trí là nhà cung cấp bột cá chính cho thị trường Na Uy, chiếm một phần ba nguồn cung. Trong khi đó, xuất khẩu bột cá của Peru tăng từ 885.000 tấn trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2024 lên 1,15 triệu tấn trong cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc tiêu thụ phần lớn nguồn cung bột cá, chiếm 80% tổng khối lượng. Đã có sự thay đổi đáng kể về thị trường tiêu thụ bột cá xuất khẩu của Peru, với Đức vươn lên vị trí thứ hai, bất chấp sản lượng nuôi trồng thủy sản trì trệ trong nước. Ecuador mua một lượng bột cá lớn hơn nhiều từ Peru, nhập khẩu 46.000 tấn, tăng từ 17.000 tấn năm 2024, phần lớn dành cho ngành nuôi tôm quy mô lớn của nước này.

Chile, nhà cung cấp bột cá lớn thứ hai, cũng chứng kiến ​​xuất khẩu tăng, tăng 28% trong chín tháng đầu năm 2025 lên 260.000 tấn. Sản lượng đánh bắt cao hơn trong hầu hết năm 2025, được bổ sung bởi nguồn cung dồi dào hơn từ ngành công nghiệp chế biến cá hồi của nước này. Hạn ngạch cao hơn, đặc biệt là đối với cá minh thái và cá tuyết xanh, đã hỗ trợ sự tăng trưởng này.

FAO dự đoán nguồn cung hạn chế trong nửa đầu năm 2026 khiến người mua phải đảm bảo nguồn cung, hỗ trợ giá cao hơn cho bột cá. Giá bột cá tiếp tục xu hướng tăng, đạt 2.200 USD/tấn vào tháng 12 năm 2025 đối với bột cá siêu hảo hạng của Peru (tối thiểu 68% protein), cao hơn 600 USD so với giá một năm trước đó.

Hạn ngạch thấp hơn của Peru cho mùa thứ hai năm 2025, gần như đã kết thúc vào tháng 1 năm 2026, sẽ hạn chế nguồn cung trong nửa đầu năm 2026. Hạn ngạch cho mùa tiếp theo dự kiến ​​sẽ được thông báo trong tháng 4 năm 2026. Việc giảm hạn ngạch cá cơm của Chile sẽ tiếp tục hạn chế nguồn cung nguyên liệu thô toàn cầu. Nhu cầu vẫn mạnh, đặc biệt là từ các ngành nuôi cá hồi ở Na Uy và Chile, cũng như ngành nuôi trồng thủy sản của Trung Quốc, trong khi các ứng dụng dược phẩm cho dầu omega-3 vẫn mạnh mẽ. Giá đang ở mức cao, với khả năng giảm nhẹ nếu hạn ngạch của Peru trở lại mức cao hơn trong nửa cuối năm. Trong khi đó, tình trạng nguồn cung khan hiếm kéo dài sẽ tiếp tục gây áp lực tăng giá.

Bột cá biển “nhãn xanh” của Việt Nam

Chúc mừng Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu (PHUC LOC VUNG TAU COMPANY LIMITED) – doanh nghiệp đầu tiên tại Châu Á được công nhận MarinTrust V 3.0 (MarinTrust Factory Standard version 3.0) trong chương trình cải tiến nghề cá (Improve Programe) cho nguyên liệu cá biển nguyên con trực tiếp từ khai thác thuỷ sản – trở thành nguồn cung bột cá biển bền vững toàn cầu. Theo ông Đinh Xuân Lập (Phó Giám đốc Trung tâm Hợp tác Quốc tế Nuôi trồng và Khai thác Thuỷ sản Bền vững – ICAFIS), trên thế giới hiện có khoảng 111 nhà máy bột cá biển nguyên con đến từ nguồn khai thác đạt MarinTrust V 3.0; tập trung phần lớn ở Peru, Chile, châu Âu, Mỹ. Về tiêu chuẩn MarinTrust V 3.0, đây là mức chứng nhận rất cao, siết chặt về vấn đề truy xuất nguồn gốc, môi trường và xã hội.

MarinTrust là chương trình chứng nhận quốc tế uy tín dành cho các thành phần từ biển (như bột cá, dầu cá), đảm bảo nguyên liệu được khai thác và sản xuất bền vững, có trách nhiệm. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc quản lý nguồn lợi thủy sản, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ các quy định quốc tế. MarinTrust áp dụng cho các nhà máy sản xuất bột cá, dầu cá và các thành phần nguyên liệu biển, với mục tiêu đảm bảo nguyên liệu được lấy từ các nguồn đánh bắt hợp pháp, bền vững và quy trình sản xuất an toàn. Giúp sản phẩm thủy sản vượt qua các rào cản kỹ thuật (như IUU), khẳng định cam kết trách nhiệm môi trường. Sử dụng công nghệ blockchain để nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc. Nhìn chung, MarinTrust giúp kết nối chuỗi cung ứng, từ khai thác đến sản xuất thức ăn chăn nuôi/thủy sản, đảm bảo tính minh bạch và bảo vệ nguồn tài nguyên biển.

Trong những năm gần đây, sự phát triển nhanh chóng của ngành nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung đang dẫn đến nhu cầu gia tăng đối với sản phẩm bột cá. Tuy nhiên, dưới tác động của biến đổi khí hậu, môi trường và nạn khai thác quá mức nguồn nguyên liệu cá biển (phục vụ cho sản xuất bột cá và dầu cá) đã khiến nguồn nguyên liệu trên thế giới trở nên khan hiếm, thiếu bền vững. Các sản phẩm bột cá được sản xuất trong điều kiện như vậy sẽ chỉ đạt “nhãn vàng” hoặc thậm chí là “nhãn đỏ”.

Nắm được xu thế phát triển của toàn cầu, ngay từ năm 2015, Chi hội Bột cá và Dầu cá Bà Rịa Vũng Tàu, thuộc Hội Thuỷ sản thành phố Hồ Chí Minh đã khởi động chương trình dự án “Cải thiện nghề lưới kéo Vũng Tàu – FIP Vũng Tàu” với sự tham gia của 10 doanh nghiệp ngành thức ăn thuỷ sản, doanh nghiệp chế biến bột cá và dầu cá và các tàu lưới kéo khai thác ở vùng biển phía Nam – Việt Nam. Tháng 2/2022 “FIP Vũng Tàu” đã được Tổ chức MarinTrust công nhận là FIP nghề cá đa loài đầu tiên tại Việt Nam, đáp ứng các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn nguyên liệu có trách nhiệm và bền vững; cung ứng cho chuỗi thức ăn chăn nuôi – nuôi trồng thuỷ sản có trách nhiệm trên toàn cầu.

Nhằm thúc đẩy mục tiêu thiên niên kỷ, thực hiện theo hướng dẫn của  FAO, các nhà mua hàng quốc tế như Walmart, Cosco, Metro, Iglo, Aeon…đều có những hoạt động thúc đẩy kinh doanh theo chuỗi có trách nhiệm; Tiêu chuẩn thực hành nuôi trồng thuỷ sản tốt nhất (BAP) yêu cầu 75% thành phần bột cá biển phải có nguồn gốc chứng nhận MSC hoặc MarinTrust hoặc FIP; Tiêu chuẩn GlobalGAP yêu cầu 60% thành phần bột cá biển phải đến từ nguồn được chứng nhận (MSC, MarinTrust, FIP); Tiêu chuẩn thức ăn mới của Hội đồng quản lý nuôi trồng thuỷ sản (ASC) được công bố vào tháng 6/2021 sử dụng mô hình cải tiến cho các thành phần biển, yêu cầu nhà máy thức ăn chăn nuôi phải lấy nguồn từ các nghề cá bền vững, có chứng nhận (MSC hoặc MarinTrust), các bước trung gian được công nhận là các chương trình FIP.

Tháng 5/2024, Phiên bản mới nhất là MarinTrust V 3.0 (MarinTrust Factory Standard version 3.0) bắt đầu có hiệu lực. Đây là bộ tiêu chuẩn quốc tế dành cho chuỗi cung ứng nguyên liệu biển nhằm đảm bảo tính bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội trong toàn bộ chuỗi.

Từ tháng 6/2025, cộng đồng FIP Vũng Tàu đồng thuận kéo dài kế hoạch triển khai tới 2035. Đặc biệt, sẽ bổ sung thêm mục tiêu “thúc đẩy trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng” bên cạnh các mục tiêu đã đặt ra trước đó, bao gồm: i) Xây dựng một ngành khai thác thủy sản bền vững, có trách nhiệm, phù hợp các tiêu chuẩn quốc tế; ii) Tăng cường sự hợp tác giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tàu cá trong thực hành chống khai thác IUU; iii) Thực hiện Bộ Quy tắc ứng xử về nghề cá có trách nhiệm của FAO; iv) Bảo vệ các loài nguy cấp, quý hiếm.

Với quyết tâm cao đưa thuỷ sản Việt Nam vươn tầm thế giới, tháng 12/2025, Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu đã đăng ký đánh giá MarinTrust V 3.0. Sau gần 4 tháng đánh giá và rà soát báo cáo của Tổ chức đánh giá SGS và Tổ chức MarinTrust, ngày 17/4/2026, Tổ chức MarinTrust đã cấp chứng thư công nhận Công ty TNHH Phúc Lộc Vũng Tàu đáp ứng tiêu chuẩn MarinTrust V 3.0 trong chương trình cải tiến nghề cá. Theo kế hoạch, tối ngày 28/4/2026, tại Lễ trao giải “VinaFIS Award 2026” thuộc khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Khoa học Công nghệ Thủy sản Việt Nam lần thứ nhất (VinaFIS Expo 2026), Tổ chức SGS sẽ trao Giấy chứng nhận tiêu chuẩn MarinTrust V 3.0 cho Công ty Phúc Lộc Vũng Tàu. Đây là thành quả to lớn, rất vinh dự.

Chắc chắn trong thời gian tới, sản phẩm “BỘT CÁ BIỂN NHÃN XANH” của Phúc Lộc Vũng Tàu sẽ góp phần tích cực, thúc đẩy ngành thuỷ sản Việt Nam vươn mình, phát triển bền vững.