[Chăn nuôi Việt Nam] – Quảng Tây là một trong những vùng sản xuất lợn trọng điểm của miền Nam Trung Quốc, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn cung thịt lợn quốc gia. Trước yêu cầu phòng, chống ASF, bảo vệ môi trường và tái cơ cấu ngành chăn nuôi, địa phương này đã chuyển đổi mạnh mẽ từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang mô hình quy mô lớn, tiêu chuẩn hóa, thông minh hóa và phát triển xanh.

Nhờ lợi thế về điều kiện tự nhiên, nguồn nguyên liệu và vị trí kết nối với khu vực Vịnh lớn Quảng Đông – Hồng Kông – Ma Cao, Quảng Tây đã xây dựng được ngành chăn nuôi lợn có năng lực cạnh tranh cao, với sản lượng xuất chuồng và tổng đàn luôn nằm trong nhóm dẫn đầu Trung Quốc. Địa phương cũng tiên phong phát triển hệ thống ATSH, chăn nuôi thông minh và kinh tế tuần hoàn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro dịch bệnh.

Thực tiễn phát triển của Quảng Tây cho thấy, mô hình dựa trên năm trụ cột gồm: chính sách hỗ trợ, đổi mới mô hình sản xuất, ứng dụng KHCN, phát triển sinh thái và liên kết chuỗi ngành hàng. Đây được xem là kinh nghiệm tham khảo giá trị cho quá trình phát triển chăn nuôi lợn theo hướng hiện đại, bền vững tại Việt Nam và nhiều quốc gia có điều kiện tương đồng.

Chăn nuôi nhà cao tầng tại tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc

Quá trình phát triển ngành chăn nuôi lợn của Quảng Tây

Giai đoạn 1985 – 2000: Chăn nuôi nhỏ lẻ chiếm ưu thế

Trong giai đoạn đầu phát triển, ngành chăn nuôi lợn Quảng Tây chủ yếu dựa vào các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ với quy mô phân tán, trình độ kỹ thuật và quản lý còn hạn chế. Giống nuôi chủ yếu là lợn nội địa, hệ thống phòng chống dịch bệnh chưa hoàn thiện, hiệu quả sản xuất và tỷ lệ hàng hóa còn thấp.

Năm 1985, sản lượng lợn xuất chuồng của Quảng Tây đạt khoảng 6,93 triệu con, trong khi tỷ lệ chăn nuôi quy mô hóa chưa đến 10%. Chuỗi giá trị ngành còn ngắn, chủ yếu tiêu thụ dưới hình thức lợn hơi, chưa hình thành sản xuất chuyên môn hóa và công nghiệp hóa.

Giai đoạn 2001 – 2018: Mở rộng quy mô và tái cơ cấu ngành

Từ năm 2001, Quảng Tây đẩy mạnh phát triển các khu chăn nuôi tập trung và trang trại quy mô lớn thông qua nhiều chính sách hỗ trợ. Cùng với sự phát triển của các doanh nghiệp như Yangxiang, Yongxin và Wens, ngành chăn nuôi lợn từng bước chuyển từ mô hình nhỏ lẻ sang sản xuất quy mô và chuyên nghiệp hơn.

Đến năm 2018, tỷ lệ chăn nuôi quy mô lớn đạt khoảng 45%, sản lượng xuất chuồng vượt 30 triệu con. Chuỗi ngành hàng được mở rộng sang các lĩnh vực TĂCN, con giống, giết mổ và chế biến, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn ngành.

Giai đoạn 2019 – 2025: Chuyển đổi sang chăn nuôi thông minh và xanh

ASF bùng phát năm 2019 đã trở thành động lực thúc đẩy Quảng Tây nâng cấp toàn diện hệ thống ATSH và tái cấu trúc ngành theo hướng hiện đại. Cùng với các chính sách hỗ trợ phát triển chăn nuôi xanh, tuần hoàn và ứng dụng công nghệ số, ngành chăn nuôi lợn bước vào giai đoạn tăng trưởng chất lượng cao.

Nhiều Tập đoàn lớn như Muyuan và New Hope đã đầu tư mạnh vào Quảng Tây, thúc đẩy quá trình quy mô hóa và thông minh hóa sản xuất. Đến năm 2025, sản lượng lợn xuất chuồng vượt 40 triệu con, với 12 doanh nghiệp đạt quy mô trên 1 triệu con/năm. Quảng Tây trở thành một trong những địa phương tiêu biểu của Trung Quốc về ổn định sản xuất, kiểm soát dịch bệnh và phát triển chăn nuôi lợn bền vững.

Thực trạng phát triển ngành chăn nuôi lợn tại Quảng Tây

Sau nhiều năm phát triển, ngành chăn nuôi lợn Quảng Tây đã hình thành nền sản xuất hiện đại với quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao, kiểm soát dịch bệnh hiệu quả và định hướng phát triển xanh, trở thành một trong những trung tâm chăn nuôi lợn hàng đầu Trung Quốc.

Năm 2025, Quảng Tây đạt sản lượng xuất chuồng hơn 40 triệu con, tăng 9,7% so với năm trước; tổng đàn đạt gần 27,75 triệu con, tăng 14%; đàn lợn nái duy trì khoảng 2,25 triệu con, cao hơn mức điều tiết của quốc gia. Lượng lợn cung ứng ra ngoài tỉnh hằng năm vượt 15 triệu con, đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm nguồn cung thịt lợn cho khu vực Hoa Nam và Tây Nam Trung Quốc.

Quá trình tái cơ cấu ngành diễn ra mạnh mẽ với tỷ lệ chăn nuôi quy mô đạt 74,63%, cao hơn mức bình quân cả nước. Bốn vùng sản xuất trọng điểm gồm Ngọc Lâm, Quý Cảng, Quế Lâm và Nam Ninh hiện chiếm hơn 55% tổng sản lượng toàn khu. Các doanh nghiệp lớn như Yangxiang, Vĩnh Tân, Muyuan và Shuangbaotai giữ vai trò dẫn dắt, tạo nên mô hình phát triển theo hướng tập trung và chuyên nghiệp.

Quảng Tây cũng là địa phương tiên phong trong ứng dụng công nghệ chăn nuôi thông minh. Các mô hình chuồng cao tầng, hệ thống quản lý FPF, trí tuệ nhân tạo (AI), cho ăn chính xác và kiểm soát môi trường tự động đã được triển khai rộng rãi. Nhờ đó, hiệu quả sử dụng đất tăng từ 6-15 lần, năng suất lao động tăng hơn 10 lần và chi phí sản xuất được giảm đáng kể.

Song song với phát triển công nghệ, địa phương đẩy mạnh mô hình kinh tế tuần hoàn “chăn nuôi – phân bón hữu cơ – trồng trọt”. Năm 2025, tỷ lệ sử dụng tổng hợp chất thải chăn nuôi tại các trang trại quy mô lớn đạt 89,73%, trong khi tỷ lệ xử lý an toàn lợn chết do dịch bệnh đạt 100%. Mô hình này góp phần giảm ô nhiễm môi trường, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và gia tăng giá trị sản xuất.

Trong lĩnh vực phòng chống dịch bệnh, Quảng Tây đã xây dựng hệ thống ATSH đồng bộ từ giám sát, khử trùng đến xử lý khẩn cấp. Đến năm 2025, địa phương có 36 cơ sở không có dịch ASF cấp quốc gia và 42 vùng an toàn dịch bệnh động vật cấp quốc gia, đều thuộc nhóm dẫn đầu Trung Quốc. Đây là nền tảng quan trọng giúp ngành chăn nuôi lợn duy trì tăng trưởng ổn định và phát triển bền vững.

Kinh nghiệm phát triển chất lượng cao ngành chăn nuôi lợn Quảng Tây

Chính sách hỗ trợ đồng bộ, hoàn thiện hệ thống bảo đảm theo chuỗi ngành hàng

Để giải quyết các thách thức về quỹ đất, môi trường và chuyển đổi sản xuất, Quảng Tây đã xây dựng hệ thống chính sách hỗ trợ toàn diện, thúc đẩy đa dạng hóa mô hình chăn nuôi. Địa phương phát triển mô hình liên kết “doanh nghiệp – HTX – hộ chăn nuôi”, trong đó doanh nghiệp cung cấp con giống, thức ăn, kỹ thuật và dịch vụ thú y, còn người chăn nuôi đảm nhận sản xuất, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn.

Bên cạnh đó, Quảng Tây khuyến khích các mô hình chăn nuôi hiệu quả cao như chuồng cao tầng, chuồng module và trang trại công nghệ cao nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tăng cường ATSH. Các mô hình tuần hoàn kết hợp chăn nuôi – trồng trọt cũng được đẩy mạnh để giảm áp lực môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

KHCN trở thành động lực phát triển

Quảng Tây xác định KHCN là nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành chăn nuôi. Địa phương xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo với sự tham gia của các Trường Đại học, Viện nghiên cứu, doanh nghiệp và người chăn nuôi. Nhiều công nghệ tiên tiến về giống, dinh dưỡng chính xác, phòng chống dịch bệnh và chăn nuôi thông minh đã được nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng rộng rãi.

Thông qua đào tạo kỹ thuật, mạng lưới dịch vụ cơ sở và phổ cập công nghệ tới các trang trại vừa và nhỏ, Quảng Tây từng bước nâng cao trình độ sản xuất của toàn ngành, góp phần giảm chi phí, tăng năng suất và thúc đẩy quá trình hiện đại hóa chăn nuôi.

Phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn

Định hướng phát triển xanh được lồng ghép xuyên suốt trong chiến lược phát triển ngành chăn nuôi lợn của Quảng Tây. Các trang trại quy mô lớn được yêu cầu đầu tư đồng bộ hệ thống xử lý chất thải, đồng thời triển khai các mô hình sản xuất phân bón hữu cơ, sử dụng khí sinh học (biogas) và liên kết chăn nuôi – trồng trọt tuần hoàn.

Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn nâng cao giá trị sản phẩm, thúc đẩy ngành chăn nuôi chuyển từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang phát triển bền vững và thân thiện với hệ sinh thái.

Tăng cường liên kết, nâng cao sức cạnh tranh toàn ngành

Quảng Tây xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, Hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp, Viện nghiên cứu và người chăn nuôi. Các hoạt động như hội nghị chuyên ngành, diễn đàn kỹ thuật, hội thảo khoa học và chương trình xúc tiến thương mại được tổ chức thường xuyên nhằm thúc đẩy trao đổi kinh nghiệm và nâng cao năng lực quản trị ngành. Thông qua các liên minh ngành hàng và HTX chuyên ngành, địa phương từng bước thống nhất tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình phòng chống dịch bệnh và kết nối thị trường tiêu thụ. Mô hình liên kết đa bên này đã góp phần nâng cao khả năng chống chịu rủi ro, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn Quảng Tây.

Triển vọng hợp tác ngành chăn nuôi lợn giữa Quảng Tây và Việt Nam

Quảng Tây và Việt Nam có nhiều lợi thế để thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực chăn nuôi lợn nhờ vị trí địa lý liền kề, điều kiện khí hậu tương đồng và mối liên kết ngày càng chặt chẽ trong khuôn khổ hợp tác kinh tế Trung Quốc – ASEAN. Các cơ chế kết nối hạ tầng, thương mại và nông nghiệp xuyên biên giới đang tạo nền tảng thuận lợi cho việc trao đổi công nghệ, phát triển thị trường và liên kết chuỗi giá trị. Trên cơ sở thế mạnh của các vùng chăn nuôi trọng điểm tại Việt Nam và kinh nghiệm phát triển ngành của Quảng Tây, hai bên có nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực như chọn tạo giống, chăn nuôi thông minh, ATSH, phòng chống dịch bệnh, phát triển chuỗi cung ứng và kinh tế tuần hoàn. Sự hợp tác này không chỉ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng chống chịu của ngành chăn nuôi lợn mỗi bên, mà còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi theo hướng quy mô hóa, hiện đại hóa và phát triển xanh, hướng tới xây dựng mô hình hợp tác nông nghiệp xuyên biên giới bền vững giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Hợp tác phát triển ngành giống, nâng cao năng lực tự chủ nguồn gen

Phát huy lợi thế về công nghệ chọn giống và nguồn tài nguyên di truyền của Quảng Tây, hai bên có thể tăng cường hợp tác bảo tồn, khai thác nguồn gen lợn bản địa và nghiên cứu các giống lợn có khả năng thích nghi tốt với điều kiện nhiệt đới, kháng bệnh cao và hiệu quả sử dụng thức ăn tốt. Việc xây dựng các cơ sở nhân giống tại miền Bắc và Đông Nam Bộ Việt Nam sẽ góp phần ổn định nguồn cung giống chất lượng cao, nâng cao năng lực tự chủ của ngành chăn nuôi lợn Việt Nam và giảm phụ thuộc vào nguồn giống nhập khẩu.

Chuyển giao công nghệ, thúc đẩy chăn nuôi thông minh và ATSH

Quảng Tây có thể hỗ trợ Việt Nam chuyển giao các công nghệ đã được ứng dụng hiệu quả như chăn nuôi lợn trong chuồng cao tầng, hệ thống cho ăn thông minh, giám sát dịch bệnh bằng AI, xử lý chất thải theo mô hình kinh tế tuần hoàn và xây dựng vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh. Những giải pháp này sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa ngành chăn nuôi theo hướng quy mô hóa, tiêu chuẩn hóa và số hóa, đồng thời giảm chi phí sản xuất và rủi ro dịch bệnh.

Tăng cường hợp tác phòng chống dịch bệnh và liên kết chuỗi giá trị

Hai bên cần xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin, giám sát và phối hợp xử lý dịch bệnh động vật tại khu vực biên giới, đồng thời thúc đẩy công nhận lẫn nhau đối với các cơ sở và vùng an toàn dịch bệnh. Trên cơ sở đó, có thể hình thành các mô hình hợp tác chuỗi giá trị tại khu vực biên giới phía Bắc, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long theo hướng ATSH, tuần hoàn và phát triển xanh. Mô hình hợp tác “Công nghệ Quảng Tây – Tài nguyên Việt Nam – Thị trường ASEAN” được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới cho ngành chăn nuôi lợn hai nước, đồng thời trở thành hình mẫu hợp tác nông nghiệp và chăn nuôi giữa Trung Quốc và các quốc gia ASEAN./.

Tài liệu tham khảo theo yêu cầu

Tác giả: Lương Kỷ Hào – Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Quảng Tây

Triệu Vân Tường, Lưu Chính Húc, Lý Kim Bằng – Đại học Quảng Tây

Biên dịch: Cẩm Anh