Đối với ong mật chia đàn là tập tính của đàn ong để duy trì và phát triển nòi giống. Quá trình chia đàn luôn kèm theo ngay sau đó là quá trình giao phối của chúa tơ để tiếp tục sinh sản và duy trì số lượng ong thợ của đàn cũ. Tập tính chia đàn và giao phối phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: giống, thời tiết, khí hậu, nguồn hoa, tuổi chúa…Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Thái Nguyên và Hội nuôi ong Việt Nam chủ yếu tập trung tìm hiểu một số yếu tố như mùa vụ, nguồn hoa, thế đàn ảnh hưởng đến tập tính của đàn ong.

Hình ảnh minh họa

Nghiên cứu tập tính chia đàn và giao phối của ong chúa được tiến hành trong các năm 2011-2012 trên 150 đàn ong nội đang được nuôi và khai thác tại huyện Đồng Hỷ và thành phố Thái Nguyên.

Tiến hành theo dõi trực tiếp trên 20 ong chúa ngay sau khi nở để khảo sát các chỉ tiêu về thời điểm tập bay định hướng, bay giao phối trong ngày và số lần giao phối của ong chúa. Sử dụng các thiết bị và vật tư chuyên dụng như: hộp nhựa trong suốt gắn cửa tổ, kính lúp… để tiến hành theo dõi.

Kết quả nghiên cứu cho thấy: Tỷ lệ chia đàn của ong Apis cerena chịu ảnh hưởng bởi mùa vụ (vụ xuân – hè đạt 90,67%, vụ thu – đông đạt 32,31%), tập tính này tỉ lệ thuận với thế đàn (tỷ lệ chia đàn đạt 80, 88, 92 và 100% tương ứng với các thế đàn có 3, 4 và 6 cầu).

Vào mùa chia đàn, ong chúa Apis cerena có số lượng mũ chúa biến động từ 6,76 đến 15,76 mũ/đàn, bình quân khoảng 9 – 11 mũ và phụ thuộc vào mùa vụ và thế đàn, vụ (P<0,01) (vụ xuân – hè có số lượng mũ chúa cao hơn vụ đông – xuân và thế đàn càng lớn thì số mũ chúa càng nhiều).

Ong chúa thường bay định hướng 12 – 15 giờ và bay giao phối 13 – 15 giờ trong ngày. Đa số ong chúa giao phối 2 lần (53,33%), 1 lần (33,33%), chỉ có 13,33% số ong chúa giao phối 3 lần.

Kết quả nghiên cứu là cơ sở cho người nuôi ong tạo chúa đạt hiệu quả cao.

Nguyễn Thị Bạch Trà
Nguồn: Trung tâm TT KH&CN Cần Thơ