Lúa mì là một trong những loại lương thực quan trọng hàng đầu trên thế giới. Việt Nam có thể trồng được lúa mì nhưng không hiệu quả trên quy mô lớn do khí hậu và thổ nhưỡng không phù hợp với yêu cầu của cây lúa mì. Việc trồng lúa mì chủ yếu được thí điểm ở các vùng núi phía Bắc có điều kiện lạnh và khô như Mù Cang Chải, Yên Bái, Lào Cai, Cao Bằng vào vụ đông để tận dụng đất nhàn rỗi. Tuy nhiên, do khó khăn về sâu bệnh, năng suất không ổn định và chi phí cao, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu phần lớn lúa mì.

Về tình hình nhập khẩu, trong tháng 9/2025, nước ta đã nhập khẩu hơn 373 nghìn tấn lúa mì với trị giá hơn 98 triệu USD, giảm 32,7% về lượng và giảm 33,6% về trị giá so với tháng 8. Lũy kế trong 9 tháng đầu năm, nước ta đã chi hơn 1,1 tỷ USD để nhập khẩu lúa mì với hơn 4,1 triệu tấn, giảm 7,8% về lượng và giảm 10,6% về trị giá so với cùng kỳ năm trước.

Xét về thị trường, Úc là nhà cung cấp lúa mì lớn nhất của Việt Nam với hơn 1 triệu tấn, trị giá hơn 289 triệu USD, tăng 18% về lượng và tăng 5% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Giá nhập khẩu đạt 272 USD/tấn, giảm 12%.

Brazil là thị trường lớn thứ 2 với hơn 989 nghìn tấn, trị giá hơn 254 triệu USD, giảm 16% về lượng và giảm 13% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Giá nhập khẩu tăng 3%, tương ứng 257 USD/tấn.

Đáng chú ý, trong tháng 9, Ukraine bất ngờ gửi đến Việt Nam hàng trăm nghìn tấn lúa mì, vượt qua Mỹ, Úc và Brazil trở thành khách hàng lớn nhất trong tháng. Cụ thể trong tháng 9, nước ta nhập từ Ukraine hơn 211 nghìn tấn lúa mì, trị giá hơn 53 triệu USD, tăng mạnh 80% về lượng lẫn trị giá so với tháng 8.

Như vậy trong 9 tháng đầu năm, lượng nhập khẩu lúa mì từ Ukraine về Việt Nam đã đạt hơn 568 nghìn tấn, trị giá hơn 144 triệu USD, đây cũng là nhà sản xuất lúa mì lớn thứ mười toàn cầu (hơn 20 triệu tấn vào năm 2025. Mặc dù cuộc xung đột với Nga chưa dừng lại nhưng Ukraine vẫn tiếp tục duy trì được khả năng xuất khẩu khối lượng lớn lúa mì trong suốt năm 2024. Sản lượng dự kiến giảm 2% do điều kiện thời tiết bất lợi trong quá trình trồng trọt và xung đột đang diễn ra.

Tại Việt Nam, để giảm gánh nặng chi phí trong bối cảnh giá nguyên liệu thế giới biến động, Nghị định số 101/2021/NĐ-CP đã đưa thuế suất nhập khẩu MFN đối với lúa mì từ 3% về 0%. Chính sách này được kỳ vọng giúp ngành chăn nuôi trong nước ổn định nguồn cung. Đồng thời, thúc đẩy tăng trưởng tiêu thụ các mặt hàng liên quan.

Theo dự báo của VNDirect, năm 2025 ngành chăn nuôi sẽ phục hồi mạnh nhờ nguồn nguyên liệu ổn định và giá hợp lý. Bên cạnh đó, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cũng nhận định sản lượng lúa mì toàn cầu năm nay có thể đạt 796 triệu tấn, tăng 1% so với năm trước. Trong đó, Mỹ được kỳ vọng đạt sản lượng hơn 50 triệu tấn, tăng 2,5% so với hiện tại.

Việc duy trì chính sách thuế ưu đãi song hành cùng chiến lược đa dạng hóa thị trường nhập khẩu sẽ góp phần quan trọng giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời đảm bảo an ninh lương thực và hỗ trợ ngành chăn nuôi phát triển bền vững.

Như Quỳnh

Báo An ninh tiền tệ