[Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam] – Sản xuất và tiêu dùng thực phẩm hữu cơ ngày càng được quan tâm không chỉ ở các quốc gia phát triển mà còn ở các nước đang phát triển như Việt Nam, khi mà những vấn đề về thực phẩm bẩn, và tồn dư kháng sinh cao dẫn đến các vấn đề về ngộ độc thực phẩm khiến người dân quan tâm nhiều hơn tới sức khỏe cũng như chất lượng sống. Bên cạnh đó mức thu nhập đang ngày càng được cải thiện, cùng với việc tiếp nhận thông tin về các lối sống lành mạnh và khoa học dễ dàng hơn khiến người dân ngày càng có ý thức quan tâm đến sức khỏe.

Trước bối cảnh đó, thực phẩm organic đang trở thành sự lựa chọn ưu tiên của nhiều gia đình Việt bởi để được chứng nhận organic thì khâu sản xuất phải đáp ứng được tiêu chuẩn của một quy trình sản xuất khắt khe. Từ nước tưới, quy trình kiểm soát sâu bệnh, chất lượng đất trồng, tập quán chăn nuôi – trồng trọt, cho tới các quy tắc phụ gia thực phẩm… Bởi một sản phẩm organic đạt chuẩn sẽ mang lại nhiều lợi ích về mặt sức khỏe cho người tiêu dùng.

Chăn nuôi hữu cơ là một phần trong sản xuất nông nghiệp hữu cơ, nó được hiểu là việc chăn nuôi sử dụng các nguồn thức ăn tự nhiên, không sử dụng thức ăn có thành phần biến đổi gen, thức ăn tăng trọng, kháng sinh, chất kích thích tăng trưởng trong chăn nuôi, đồng thời đảm bảo cho động vật có một môi trường sống thoải mái nhất và bảo vệ môi trường sinh thái.

Hiện nay, chăn nuôi hữu cơ vẫn còn rất mới lạ đối với cộng đồng, mặc dù nhu cầu tiêu thụ thực phẩm từ chăn nuôi hữu cơ ngày càng cao, nhưng số lượng chăn nuôi hữu cơ còn ít, quy mô nhỏ, phân tán nên chưa đáp ứng được nhu cầu. Một phần là do chăn nuôi hữu cơ đòi hỏi các yêu cầu tương đối khắt khe như diện tích đất chăn nuôi phải rộng rãi, đất sạch không bị ô nhiễm hoặc đất đã được chuyển đổi từ đất sản xuất thông thường trong thời gian tối thiểu từ 2-3 năm. Bên cạnh đó, nguồn nước sử dụng cho gia súc uống phải là nước tự nhiên và sạch, thức ăn chủ yếu là tinh bột, rau, củ, quả được sản xuất hữu cơ… Ngoài ra, chăn nuôi hữu cơ cần thời gian nuôi dài ngày, tăng trọng thấp, tiêu tốn nhiều thức ăn và nhân công, chi phí đầu tư lớn.

Tiêu thụ sản phẩm hữu cơ là một xu thế tiêu dùng tất yếu. Sự phát triển của Việt Nam, gia tăng dân số nhanh chóng, nhóm tuổi từ 15 – 40 ngày càng mở rộng (khoảng 40 triệu người) đang ngày càng nhạy cảm với các sản phẩm tốt cho sức khỏe và sẵn sàng chi tiêu để có được những sản phẩm này.

Tầng lớp trung lưu của Việt Nam sẽ chiếm khoảng 25 triệu người vào năm 2025 (chiếm 25% dân số). Tầng lớp này có thể hiểu và cảm thấy việc tiêu thụ những sản phẩm hữu cơ để sử dụng hàng ngày là một nhu cầu quan trọng., sẵn sàng trả nhiều hơn cho thực phẩm hữu cơ) đang tăng lên.

Số lượng người tiêu dùng quan tâm đến thực phẩm hữu cơ (thường Thực trạng tiêu dùng các sản phẩm chăn nuôi hữu cơ Khảo sát của AC Nielsen cho biết: có hơn 80% người tiêu dùng cho rằng thực phẩm hữu cơ rất đa dạng về chủng loại (như thịt, hải sản, rau củ…) cũng như việc tiếp cận thực phẩm hữu cơ là dễ dàng tại Việt Nam hiện nay, tuy nhiên, việc tiêu dùng thực phẩm hữu cơ là chưa thực sự phổ biến tại Việt Nam. Đặc biệt trong mấy năm qua, rất nhiều người chú ý đến tính bền vững, các xu hướng sức khỏe và thân thiện với môi trường. Người tiêu dùng thích các sản phẩm chế biến lành mạnh và được sản xuất theo cách thân thiện với môi trường.

Thực trạng tiêu dùng các sản phẩm chăn nuôi hữu cơ Khảo sát của AC Nielsen cho biết: có hơn 80% người tiêu dùng cho rằng thực phẩm hữu cơ rất đa dạng về chủng loại (như thịt, hải sản, rau củ…) cũng như việc tiếp cận thực phẩm hữu cơ là dễ dàng tại Việt Nam hiện nay, tuy nhiên, việc tiêu dùng thực phẩm hữu cơ là chưa thực sự phổ biến tại Việt Nam.

Cụ thể, 24% người trả lời tiêu dùng thực phẩm hữu cơ hàng ngày, 16% và 21% người tiêu dùng sử dụng thực phẩm hữu cơ 4 – 5 lần/ tuần và 2 – 3 lần/tuần. 38,49% người tiêu dùng còn lại sử dụng thực phẩm hữu cơ 1 lần/tuần, 2 – 3 lần/tháng hoặc không thường xuyên. Đặc biệt, số người tiêu dùng không thường xuyên sử dụng thực phẩm hữu cơ lên tới 29%.

Nguyên nhân của thực trạng này là do người tiêu dùng quan tâm tới giá của thực phẩm hữu cơ cũng như sự nghi ngờ của người tiêu dùng về nguồn gốc của sản phẩm. Khoảng 90% người khảo sát đồng ý rằng thực phẩm hữu cơ là đắt so với các sản phẩm khác cùng loại. Tuy vậy, phần lớn người tiêu dùng đồng ý chi trả thêm một khoản cho thực phẩm hữu cơ. Ngoài ra, mặc dù người tiêu dùng đều đồng ý rằng việc tiêu dùng các sản phẩm hữu cơ hiện nay được xã hội khuyến khích và ủng hộ, xong họ chưa đánh giá cao tính hiệu quả của các văn bản pháp lý. Như vậy có thể thấy, điều mà người tiêu dùng Việt Nam quan tâm nhất đó chính là sản phẩm có thực sự là sản phẩm hữu cơ hay không. Hơn 80% người tiêu dùng được khảo sát cho rằng hiện nay, họ lựa chọn cửa hàng bán thực phẩm hữu cơ do cửa hàng có nguồn gốc sản phẩm rõ ràng (ví dụ: nhãn hàng cho phép bạn truy xuất nguồn gốc của sản phẩm) hoặc lựa chọn cửa hàng bán thực phẩm hữu cơ dựa trên sự nổi tiếng của cửa hàng hoặc dựa trên sự giới thiệu của bạn bè và/hoặc đã từng sử dụng các sản phẩm ở đây. Nói cách khác, người tiêu dùng Việt Nam cần một cơ sở để đảm bảo rằng họ thực sự mua được sản phẩm hữu cơ, thực sự mua đúng sản phẩm mà họ chấp nhận chi trả thêm, đắt hơn sản phẩm thông thường.

TS Nguyễn Mai Phương

Hội Chăn nuôi Việt Nam