Những yếu tố gây hại thường gặp như nhiệt độ cao và chậm cung cấp dinh dưỡng có thể cản trở sự phát triển. Đồng thời, sinh lý, tim mạch, tiêu hóa, miễn dịch, xương khớp và hô hấp của gia cầm đều phải hoạt động hiệu quả cao để tăng trưởng theo cấp số nhân mà chúng ta kỳ vọng. Nếu xem xét kỹ sẽ thấy đây là một vấn đề lớn.

Derek Detzler
Chuyên viên Dịch vụ Kỹ thuật,
Jefo Nutrition, Inc., St. Hyacinthe,
Quebec Canada, J2S 7B6

Nhiệt độ

Những ngày đầu tiên trong chuồng úm rất quan trọng quyết định tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của đàn gà. Điều kiện úm thích hợp rất cần thiết để gà con sống sót và phát triển ban đầu. Gà con cần đến vài ngày sau khi nở để ổn định thân nhiệt nên chúng rất nhạy cảm với nhiệt độ môi trường.

Một nghiên cứu của Yahav và cộng sự (2001) đã chứng minh rằng, stress nhiệt trong tuần đầu tiên có thể làm suy yếu miễn dịch và giảm tăng trọng. Nếu đồng ý với ý kiến trên, tại sao nhiều người nuôi lại không đo thân nhiệt (tại hậu môn) của gà con khi mới nhập đàn và 4 giờ sau nhập đàn để đánh giá nhu cầu nhiệt độ thực tế của chúng?

Sau 4 giờ, cần đo nhiệt độ hậu môn hằng ngày – ít nhất là trong 4 ngày đầu tiên. Không nên áp dụng nhiệt độ úm tiêu chuẩn mặc dù việc này vẫn khá phổ biến. Cần hiểu và điều chỉnh nhiệt độ úm gà khác nhau giữa các đàn để đạt được khởi đầu tốt hơn mức trung bình. Tuổi của gà bố mẹ, nhiệt độ vận chuyển, hoạt động của gà, độ ẩm,… tất cả đều ảnh hưởng đến sự thoải mái và giảm stress cho gà con.

Thức ăn

Thức ăn là một cửa sổ cơ hội ban đầu giúp phát huy tối đa tiềm năng di truyền học hiện đại thông qua việc điều chỉnh dinh dưỡng trong những giờ/ngày đầu tiên sau nở (Ravindran, 2003). Thông thường có sự chuyển đổi từ phụ thuộc dinh dưỡng trong lòng đỏ trứng còn sót lại sang tiếp nhận thức ăn từ bên ngoài (thức ăn khởi động).

Đường ruột non nớt phải nhanh chóng thích nghi để tiêu hóa và sử dụng các chất dinh dưỡng phức tạp hơn trong thức ăn. Vì ruột là cơ quan chính cung cấp dinh dưỡng, nên hệ tiêu hóa phát triển rất mạnh trong tuần đầu.

Việc hấp thụ dinh dưỡng qua đường miệng là cần thiết cho sự phát triển của ruột. Điều này sẽ không xảy ra nếu chỉ lòng đỏ trứng còn sót lại hoặc nước. Gà con được tiếp cận sớm với thức ăn sẽ có đường ruột phát triển hơn so với những con được cho ăn muộn hơn (Korver, 2016).

Hơn nữa, lòng đỏ trứng còn sót lại chứa các phân tử sinh học quý giá như kháng thể từ mẹ, những kháng thể này nên phát huy ý nghĩa miễn dịch thụ động hơn là nguồn cung dinh dưỡng hay axit amin đơn thuần (Dibner, 1999). Ravindran và Abdollahi (2021) cho rằng, việc sử dụng chất béo từ lòng đỏ trứng còn sót lại để cung cấp năng lượng là một quá trình lãng phí, vì các chất dinh dưỡng cụ thể trong noãn hoàng (lòng đỏ trứng) còn sót lại có giá trị chức năng ý nghĩa hơn nhiều như cung cấp kháng thể từ mẹ cho miễn dịch thụ động, cũng như phospholipid, choline và triglyceride cho sự phát triển màng tế bào.

Sự lãng phí này có thể được giảm thiểu bằng cách đảm bảo gia cầm được tiếp cận với thức ăn càng sớm càng tốt sau khi nở. Khi gà ăn, cấu trúc niêm mạc ruột phát triển nhanh chóng, làm tăng độ sâu của hố tuyến (crypt), chiều cao nhung mao và diện tích bề mặt nhung mao, giúp giảm tính thấm của ruột đối với các tác nhân gây bệnh. Lượng thức ăn tiêu thụ ban đầu bị hạn chế bởi kích thước của đường tiêu hóa; do đó, cần nhận thức được tầm quan trọng của giá trị dinh dưỡng và khả năng tiêu hóa của thức ăn đầu tiên. Kích thước thức ăn không phù hợp hoặc khả năng tiêu hóa kém có thể làm giảm hiệu quả phát triển ruột. Điều này sẽ hạn chế tiềm năng tăng trưởng tối đa của gà thịt hiện đại (Ravindran, 2003).

Một số con chết sớm, bệnh tật do mất nước và đói có thể từ nguyên nhân gà con không được ăn ngay sau khi nhập chuồng (Xin và Lee, 1997). Dựa vào các nghiên cứu về giống gà Leghorn, họ kết luận rằng suy dinh dưỡng là nguyên nhân gây chết quan trọng hơn do mất nước ở gà con sau khi nở.

Noy và Sklan (1999) báo cáo rằng, việc cung cấp thức ăn dạng rắn, bán rắn hoặc lỏng sau khi nở giúp tăng trọng lượng cơ thể của gà con khi xuất chuồng. Việc uống nước ngay sau khi nở giúp tăng trọng lượng cơ thể, nhưng sau 8 ngày thì lợi ích không đáng kể.

Dinh dưỡng

Các chuyên gia dinh dưỡng gia cầm luôn cố gắng xây dựng khẩu phần phù hợp cho gà con dựa trên nguyên liệu sẵn có hoặc dễ kiếm tại địa phương.

Chúng ta có thể kết luận rằng không phải tất cả các thành phần này đều có khả năng tiêu hóa cao, đặc biệt là trong những giờ hoặc ngày đầu tiên sau khi nở, khi mà hệ tiêu hóa của gà con chưa phát triển đầy đủ và không thể hấp thụ hiệu quả tất cả các chất dinh dưỡng.

Kim và cộng sự (2021) báo cáo rằng, có tới 30% chất dinh dưỡng trong thức ăn cung cấp cho gà con không được tiêu hóa. Điều này đặc biệt đáng chú ý trong giai đoạn đầu vì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển hệ vi sinh đường ruột. Vấn đề càng nghiêm trọng khi kháng sinh bị loại bỏ hoặc hạn chế sử dụng.

Thực hành tốt sản xuất để tối ưu phát triển

Việc rút ngắn thời gian cho ăn lần đầu, cung cấp thức ăn đặc biệt và giàu dinh dưỡng càng sớm càng tốt mang lại nhiều lợi ích. Có nhiều công thức được thiết kế để đạt mục tiêu này; tuy nhiên, thực tiễn vận chuyển gà con đến trại tồn tại nhiều hạn chế. Có nhiều mô hình như cho ăn ở nhà máy ấp hoặc ấp nở tại trại đang được áp dụng, nhưng đều không phải lựa chọn của đa số nhà sản xuất.

Hầu hết các chuyên gia về sức khỏe hoặc dinh dưỡng đều khuyến nghị bổ sung thức ăn khi nhập gà. Phần thức ăn bổ sung này thường được đặt trong khay ăn hoặc rải trên giấy ở những vị trí phù hợp trong khu úm. Người chăn nuôi rất chú trọng đảm bảo thức ăn dạng vụn luôn sẵn có để gà có thể ăn ngay lập tức khi mới nhập chuồng.

Tuy nhiên, chúng ta nên xem xét các chiến lược thay thế để tăng cường và kích khích sự tò mò hơn và khả năng hấp thụ nhanh hơn các chất dinh dưỡng dễ tiêu hóa, kích thích hoạt động của mề gà. Ravindran (2021) nhận xét rằng mề gà là “bộ điều chỉnh nhịp” giúp nhu động ruột làm việc bình thường. Ngoài việc góp phần vào quá trình nghiền thức ăn, hoạt động tăng cường của mề cho phép trào ngược dạ dày và/hoặc ruột nhiều hơn (Sing 2014), nhờ đó giúp cải thiện sự nhào trộn chất tiêu hóa với enzyme và quá trình tiêu hóa chất dinh dưỡng. Việc có một sản phẩm dễ tiêu hóa và thúc đẩy sự kích thích mề chỉ là một mảnh ghép của bức tranh tổng thể.

Nước

Nước thường bị xem nhẹ nhưng lại rất quan trọng cho tiêu hóa, điều hòa nhiệt và chức năng trao đổi chất. Nếu thiếu nước, gà có thể mất đến 10% trọng lượng trong 24 giờ đầu. Nước cần được kiểm tra thường xuyên để đảm bảo sạch và không có mầm bệnh.

Hệ miễn dịch của gà con chưa hoạt động được hoàn chỉnh khi mới nhập chuồng; do đó, các vấn đề liên quan đến chất lượng nước có thể gây hại nhiều hơn ở giai đoạn đầu. Sự dễ dàng tiếp cận và sẵn có nước khi nhập chuồng là điều bắt buộc.

Theo May và cộng sự (1997), thiếu nước trong 48 giờ đầu tiên làm giảm tăng trưởng đáng kể và tăng tỷ lệ chết. Hầu hết các nhà sản xuất đều cho rằng gà con của họ uống nước sau 48 giờ, nhưng liệu họ có thể chứng minh điều này? Có những phép đo nào giúp chúng ta có thể định lượng được không? Hầu hết các đồng hồ đo nước thông thường đều không đáng tin cậy ở giai đoạn này vì lượng nước tiêu thụ thấp. Việc đánh giá độ mềm dẻo của thức ăn trong diều trong các lần kiểm tra định kỳ có thể cung cấp manh mối về việc gà đã uống nước hay không. Các nguyên tắc quản lý cơ bản giai đoạn úm gà con không thay đổi đáng kể trong những năm qua. Trong vài thập kỷ qua, sự cải tiến liên tục về di truyền học đã thúc đẩy sản xuất theo nhiều cách. Để phát huy tối đa lợi ích này, quản lý giai đoạn úm gà con là một giai đoạn quan trọng cần phải liên tục được cải tiến.

Việc xem xét hoặc thay đổi giữa các đàn gà nên được thực hiện thường xuyên. Việc thiết lập các mốc chuẩn về khối lượng, độ đầy diều, lượng nước tiêu thụ và thân nhiệt, cùng với việc áp dụng các chương trình quản lý chất lượng nước phù hợp và các phụ gia thức ăn chuyên biệt (ví dụ: enzyme, các thành phần chức năng như axit hữu cơ và tinh dầu) trong những ngày đầu, là những công cụ nền tảng quan trọng để bắt đầu quá trình khai thác tối đa tiềm năng của đàn gà.

Nguồn: Jefo
Biên dịch: Linh Tong