[Chăn nuôi Việt Nam] – Việt Nam đang nổi lên như một trong những trung tâm sản xuất TĂCN quan trọng của khu vực châu Á. Với sản lượng đạt 26,5 triệu tấn trong năm 2025, đứng thứ 8 thế giới, ngành thức ăn chăn nuôi, thủy sản không chỉ đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của ngành chăn nuôi mà còn trở thành lĩnh vực thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư, đổi mới công nghệ và các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để hướng tới một ngành sản xuất bền vững và có khả năng cạnh tranh toàn cầu.

Việt Nam giữ vững vị thế trong nhóm dẫn đầu thế giới

Theo “Báo cáo Triển vọng Nông nghiệp Thực phẩm Alltech 2026”, châu Á tiếp tục là trung tâm sản xuất TĂCN lớn nhất toàn cầu với sản lượng 559,3 triệu tấn, chiếm khoảng 39% tổng sản lượng thức ăn hỗn hợp thế giới. Trong bức tranh tăng trưởng chung đó, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng khi sản lượng TĂCN xuất khẩu đạt giá trị khoảng 1,5 tỷ USD.

Kết quả này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị trí thứ 8 thế giới về sản lượng TĂCN và nằm trong nhóm 10 quốc gia sản xuất lớn nhất toàn cầu. Đây là thành quả đáng ghi nhận trong bối cảnh ngành chăn nuôi phải đối mặt với nhiều biến động về dịch bệnh, giá nguyên liệu và áp lực cạnh tranh quốc tế.

Sự phát triển của ngành TĂCN phản ánh trực tiếp quy mô và tốc độ tăng trưởng của ngành chăn nuôi Việt Nam. Trong năm 2025, sản lượng sản xuất thức ăn hỗn hợp (TAHH) đạt 22,12 triệu tấn, trong đó thức ăn hỗn hợp cho lợn đạt 11,59 triệu tấn chiếm 52,3%; thức ăn hỗn hợp cho gia cầm13 đạt 9,82 triệu tấn chiếm 44,4%, Thức ăn cho bò và động vật khác đạt 707 ngàn tấn, chiếm 3,3%. Cơ cấu này cho thấy ngành sản xuất TĂCN Việt Nam đang bám sát nhu cầu của các ngành hàng chủ lực, đặc biệt là chăn nuôi lợn và gia cầm – hai lĩnh vực đóng góp phần lớn sản lượng thịt cung ứng cho thị trường trong nước.

Đến năm 2025, cả nước có khoảng 300 nhà máy sản xuất TĂCN đang hoạt động. Mạng lưới doanh nghiệp ngày càng mở rộng, bao gồm cả các Tập đoàn đa quốc gia và các doanh nghiệp nội địa quy mô lớn, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và tính cạnh tranh của ngành.

Dây truyền sản xuất TĂCN của Tập đoàn Hòa Phát (Ảnh: Tập đoàn Hòa Phát)

Dư địa tăng trưởng còn rất lớn

Các tổ chức nghiên cứu thị trường quốc tế đều đánh giá cao tiềm năng phát triển của ngành TĂCN Việt Nam trong thập kỷ tới.

Theo dự báo của IMARC Group, quy mô thị trường TĂCN Việt Nam có thể tăng từ 2,1 tỷ USD năm 2024 lên 3,4 tỷ USD vào năm 2033, tương ứng tốc độ tăng trưởng bình quân 5,18%/năm. Trong khi đó, The Report Cube dự báo thị trường sẽ đạt 3,1 tỷ USD vào năm 2034. Xét về sản lượng, Expert Market Research ước tính thị trường sẽ tăng từ 26,9 triệu tấn năm 2024 lên hơn 35,4 triệu tấn vào năm 2034.

Động lực tăng trưởng đến từ nhiều yếu tố. Trước hết là quá trình đô thị hóa và sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu. Thu nhập bình quân đầu người được cải thiện kéo theo nhu cầu tiêu thụ thực phẩm giàu protein động vật ngày càng cao. Theo số liệu của USDA FAS, mức tiêu thụ thịt bình quân đầu người tại Việt Nam đã đạt khoảng 39 kg/năm và dự kiến tiếp tục tăng trong những năm tới. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho sự mở rộng của ngành chăn nuôi và kéo theo nhu cầu ngày càng lớn đối với thức ăn công nghiệp.

Xu hướng tiêu dùng hiện đại cũng đang làm thay đổi cấu trúc thị trường. Thịt gia cầm chế biến, sản phẩm thịt mát và thịt có truy xuất nguồn gốc ngày càng được người tiêu dùng lựa chọn. Điều này buộc các doanh nghiệp chăn nuôi phải nâng cao năng suất, áp dụng công nghệ và sử dụng các loại thức ăn chất lượng cao hơn.

Thủy sản – động lực tăng trưởng mới

Bên cạnh chăn nuôi lợn và gia cầm, ngành nuôi trồng thủy sản đang trở thành một trong những động lực tăng trưởng mạnh nhất của thị trường TĂCN. Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, đặc biệt với các sản phẩm chủ lực như tôm và cá tra. Sự phát triển mạnh mẽ của ngành thủy sản kéo theo nhu cầu lớn về thức ăn chuyên biệt có chất lượng cao.

Các nghiên cứu thị trường dự báo phân khúc thức ăn thủy sản có thể đạt tốc độ tăng trưởng bình quân tới 8,4% mỗi năm đến năm 2031, cao hơn đáng kể so với mức tăng trưởng chung của ngành.

Đặc biệt, việc các doanh nghiệp thủy sản hướng mạnh vào những thị trường xuất khẩu cao cấp như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản đang tạo áp lực tích cực lên chuỗi sản xuất thức ăn. Các tiêu chuẩn quốc tế như ASC, BAP hay các yêu cầu về phát triển bền vững buộc nhà sản xuất phải cải tiến công thức, nâng cao chất lượng nguyên liệu và đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc.

Đổi mới công nghệ và làn sóng đầu tư mới

Một trong những xu hướng nổi bật của ngành TĂCN Việt Nam hiện nay là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang công nghệ cao và các giải pháp dinh dưỡng thế hệ mới. Việc hạn chế sử dụng kháng sinh kích thích sinh trưởng trong chăn nuôi đang thúc đẩy sự phát triển của thị trường phụ gia TĂCN. Các sản phẩm như axit hữu cơ, enzyme, probiotic, tinh dầu thực vật và axit amin ngày càng được sử dụng rộng rãi.

Song song với đổi mới công nghệ là làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào ngành. Nhiều Tập đoàn quốc tế tiếp tục mở rộng hiện diện tại Việt Nam thông qua các dự án sản xuất thức ăn chăn nuôi quy mô lớn. Điển hình là nhà máy TĂCN của Aboitiz Foods tại Long An với tổng vốn đầu tư khoảng 45 triệu USD và công suất 300.000 tấn mỗi năm.

Ở khu vực doanh nghiệp trong nước, nhiều đơn vị đang phát triển theo mô hình chuỗi khép kín từ sản xuất thức ăn, con giống đến chăn nuôi và chế biến thực phẩm. Xu hướng tích hợp này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Chính sách tạo lực đẩy cho ngành

Trong những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm hỗ trợ ngành chăn nuôi và sản xuất TĂCN phát triển theo hướng hiện đại, bền vững. Chiến lược phát triển chăn nuôi quốc gia khuyến khích mở rộng chăn nuôi công nghiệp, nâng cao năng suất và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ.

Đáng chú ý, Nghị định 73/2025/NĐ-CP đã điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu đối với một số nguyên liệu TĂCN quan trọng như ngô và khô dầu đậu tương. Chính sách này góp phần giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp trong bối cảnh giá nguyên liệu thế giới biến động mạnh. Bên cạnh đó, việc khuyến khích sử dụng phụ phẩm nông nghiệp trong nước như cám gạo, bã mía hay các nguồn nguyên liệu thay thế khác cũng được xem là hướng đi quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu.

Dù triển vọng tăng trưởng tích cực, ngành TĂCN Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều rủi ro mang tính cấu trúc.

Thách thức lớn nhất là sự phụ thuộc quá lớn vào nguyên liệu nhập khẩu. Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi và Thú y, năm 2025, tổng khối lượng nhập khẩu nguyên liệu TĂCN phục vụ sản xuất chăn nuôi đạt 24,78 triệu tấn (tương đương 8,22 tỷ USD), trong đó: Thức ăn giàu đạm 9,43 triệu tấn tương đương 3,38 tỷ USD); thức ăn giàu nặng lượng 14,32 triệu tấn (tương đương 3,6 tỷ USD); thức ăn bổ sung 940,8 nghìn tấn (tương đương 1,04 triệu USD); thức ăn hỗn hợp hoàn chỉnh 30,0 nghìn tấn (tương đương 46,33 triệu USD); Cỏ khô 65,53 nghìn tấn (tương đương 24,02 triệu USD). Điều này khiến ngành dễ bị tác động bởi biến động giá nông sản thế giới, tỷ giá hối đoái và các yếu tố địa chính trị. Chỉ cần giá ngô hoặc đậu tương tăng mạnh trên thị trường quốc tế, chi phí sản xuất trong nước sẽ lập tức bị ảnh hưởng. Ngoài ra, nguyên liệu đầu vào hiện chiếm tới khoảng 70% giá thành sản xuất TĂCN. Áp lực này đặc biệt lớn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ khi khả năng dự trữ nguyên liệu và quản trị rủi ro còn hạn chế.

Bên cạnh yếu tố nguyên liệu, dịch bệnh trên vật nuôi vẫn là mối đe dọa thường trực. Dịch tả lợn châu Phi và cúm gia cầm vẫn có nguy cơ tái bùng phát, ảnh hưởng trực tiếp đến tổng đàn và nhu cầu tiêu thụ thức ăn. Mặt khác, hệ thống phân phối tại nhiều vùng nông thôn còn phân tán, chi phí logistics cao khiến việc đưa sản phẩm chất lượng đến các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ gặp nhiều khó khăn.

Hướng tới ngành công nghiệp TĂCN hiện đại và bền vững

Trong bối cảnh nhu cầu protein động vật tiếp tục gia tăng tại châu Á, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế để trở thành trung tâm sản xuất TĂCN quan trọng của khu vực. Sự gia tăng nhu cầu tiêu dùng, đà phát triển của ngành thủy sản, dòng vốn đầu tư mới cùng các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước đang tạo nền tảng thuận lợi cho tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, để duy trì vị thế trong nhóm quốc gia sản xuất hàng đầu thế giới, ngành TĂCN cần tiếp tục đẩy mạnh nội địa hóa nguồn nguyên liệu, ứng dụng công nghệ tiên tiến, phát triển các giải pháp dinh dưỡng bền vững và xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao trước các biến động toàn cầu.

Đây sẽ là chìa khóa giúp ngành TĂCN Việt Nam không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn nâng cao giá trị gia tăng, đóng góp hiệu quả vào mục tiêu phát triển ngành chăn nuôi hiện đại, xanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Quỳnh Chi (Theo FeedandAdditive)