Kháng kháng sinh đang trở thành một trong những thách thức y tế nghiêm trọng mang tính toàn cầu, đe dọa sức khỏe con người, vật nuôi, môi trường và sự phát triển bền vững. Các chuyên gia cho rằng, kiểm soát hiệu quả tình trạng này đòi hỏi cách tiếp cận ‘Một sức khỏe’ (One Health), tăng cường phối hợp liên ngành… 

Ngày 2/6 tại Hà Nội diễn ra hội thảo khoa học “Tiếp cận Một Sức khỏe (One Health) trong phòng chống kháng kháng sinh tại Việt Nam”.

Đây là hoạt động hướng tới Ngày Môi trường Thế giới (5/6) và Ngày An toàn thực phẩm Thế giới (7/6), do Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Viện Y học ứng dụng Việt Nam cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp tổ chức.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế dự và phát biểu tại hội thảo.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành; PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế và các đại biểu.

Kháng kháng sinh là thách thức toàn cầu

Tại hội thảo, PGS.TS Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam cho biết, kháng kháng sinh hiện không còn là vấn đề riêng của ngành y tế mà đã trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng mang tính toàn cầu, tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, vật nuôi, môi trường và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia.

Theo bà Bình, nhiều tổ chức quốc tế cảnh báo nếu không có các hành động quyết liệt và đồng bộ, kháng kháng sinh có thể trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong tương lai, làm gia tăng gánh nặng bệnh tật, chi phí y tế, đồng thời ảnh hưởng sâu sắc đến an ninh y tế và an ninh kinh tế toàn cầu.

PGS.TS Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam phát biểu.

Tại Việt Nam, bên cạnh những kết quả tích cực trong quản lý và sử dụng thuốc kháng sinh, vẫn còn nhiều nguy cơ đáng lo ngại như sử dụng kháng sinh chưa hợp lý trong khám chữa bệnh và chăn nuôi, tình trạng tự ý dùng thuốc trong cộng đồng, ô nhiễm môi trường từ chất thải y tế và chất thải chăn nuôi, cùng với sự gia tăng của các chủng vi khuẩn kháng thuốc nguy hiểm.PGS.TS Phạm Thanh Bình nhấn mạnh, trong bối cảnh đó, cách tiếp cận “Một sức khỏe – One Health” được xem là giải pháp mang tính chiến lược và bền vững, đặt trọng tâm vào sự phối hợp giữa sức khỏe con người, sức khỏe động vật và môi trường nhằm kiểm soát hiệu quả các nguy cơ bệnh truyền nhiễm và kháng kháng sinh.

Đề xuất các giải pháp trọng tâm kiểm soát kháng thuốc

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu.

Đánh giá cao sáng kiến tổ chức hội thảo, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng những giải pháp mà ngành Y tế và ngành Nông nghiệp đề xuất, đặc biệt là Đề án giám sát kháng thuốc trong môi trường giai đoạn 2025-2030, có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay.

Để nâng cao hiệu quả phòng chống kháng kháng sinh, bà Nguyễn Thị Xuyên đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp, môi trường và các tổ chức khoa học nghề nghiệp trong giám sát và kiểm soát kháng kháng sinh.

Thứ hai, đẩy mạnh truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm thay đổi hành vi sử dụng kháng sinh trong cộng đồng, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn.

Thứ ba, tăng cường nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới và chia sẻ dữ liệu trong giám sát kháng thuốc để phục vụ công tác dự báo, cảnh báo sớm.

Thứ tư, phát huy vai trò của các hội nghề nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia trong đào tạo, tư vấn và phản biện chính sách.

Thứ năm, mở rộng hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia và tổ chức quốc tế trong triển khai hiệu quả mô hình One Health.

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu.

Từ góc độ quản lý nhà nước, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành cho biết hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn cần tập trung giải quyết.

Theo Thứ trưởng, Việt Nam chưa hình thành được hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ giám sát việc sử dụng kháng sinh và tình trạng đề kháng kháng sinh giữa các lĩnh vực y tế, nông nghiệp và môi trường.

Bên cạnh đó, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về môi trường hiện chưa có đầy đủ các quy định và chỉ tiêu kiểm soát đối với dư lượng kháng sinh cũng như vi sinh vật kháng thuốc trong nước thải, chất thải và môi trường tiếp nhận.

Năng lực quan trắc, giám sát các chỉ tiêu liên quan đến kháng kháng sinh trong môi trường còn hạn chế, thiếu dữ liệu nền phục vụ đánh giá nguy cơ và hoạch định chính sách.

Quang cảnh hội thảo

Nguồn: Thái Bình/ Ảnh: BTC