Dấu mốc ra đời và vai trò tiên phong của Hội Chăn nuôi Việt Nam

Ngày 19/4/1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là Thủ tướng Chính phủ) đã ký Chỉ thị số 127/CT thành lập Hội Chăn nuôi Việt Nam – tổ chức xã hội nghề nghiệp đầu tiên trong lĩnh vực chăn nuôi. Sự ra đời của Hội nhằm phản ánh đầy đủ, kịp thời tâm tư, nguyện vọng của người chăn nuôi; đồng thời kiến nghị, đề xuất các giải pháp với Đảng, Nhà nước để thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển bền vững, đồng hành cùng tiến trình phát triển của đất nước.

Thực tiễn hơn ba thập kỷ qua cho thấy, Hội Chăn nuôi Việt Nam đã kiên định với tôn chỉ, mục đích ban đầu, luôn gắn bó chặt chẽ với sự phát triển của ngành chăn nuôi trong bối cảnh đất nước đổi mới và hội nhập quốc tế. Đây cũng là một trong những ngành có tốc độ mở cửa nhanh, mức độ hội nhập sâu rộng nhất trong lĩnh vực nông nghiệp, qua đó tạo ra những bước phát triển mang tính ngoạn mục.

35 năm tăng trưởng ngoạn mục, khẳng định vị thế ngành chăn nuôi Việt Nam

Nhờ tận dụng hiệu quả các cơ hội hội nhập, ngành chăn nuôi Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ khu vực và thế giới. Hiện nay, Việt Nam đứng thứ 6 thế giới về tổng đàn lợn, thứ 2 thế giới về đàn thủy cầm; đồng thời dẫn đầu khu vực ASEAN về sản xuất, chế biến thức ăn chăn nuôi công nghiệp, sinh phẩm, thuốc thú y, cũng như chăn nuôi bò và chế biến sữa.

Không chỉ đáp ứng đầy đủ nhu cầu thực phẩm thiết yếu trong nước, đảm bảo an ninh dinh dưỡng quốc gia và tạo sinh kế cho hàng chục triệu nông dân, sản phẩm chăn nuôi Việt Nam còn từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường xuất khẩu.

Tính từ năm 1991 đến nay, sản lượng thịt bò tăng 10,64 lần (từ 46,9 nghìn tấn lên 499 nghìn tấn); thịt lợn tăng 7,52 lần (từ 716.000 tấn lên 5,389 triệu tấn); thịt gia cầm tăng 16,5 lần (từ 157,8 nghìn tấn lên 2,601 triệu tấn); trứng gia cầm tăng 10,34 lần; sữa tươi tăng tới 120 lần; đặc biệt, sản lượng thức ăn chăn nuôi công nghiệp tăng tới 491 lần, từ 45.000 tấn lên khoảng 22 triệu tấn.

Những thành tựu này đã góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng cao và ổn định của ngành nông nghiệp, khẳng định vai trò trụ cột của chăn nuôi trong cơ cấu kinh tế quốc gia, đồng thời đóng góp tích cực vào chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu.

Thành công trên là sự tổng hòa của nhiều yếu tố: sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Đảng, Nhà nước; nỗ lực của toàn ngành; sự năng động của cộng đồng doanh nghiệp và người chăn nuôi. Trong đó, các Hiệp hội ngành hàng, đặc biệt là Hội Chăn nuôi Việt Nam, giữ vai trò trung tâm.

Vượt thách thức, chuyển mình theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Tuy nhiên, để đạt được những thành tựu nêu trên, ngành chăn nuôi Việt Nam đã phải trải qua không ít khó khăn, thách thức. Khi bước vào giai đoạn mở cửa, chăn nuôi nước ta có xuất phát điểm rất thấp so với khu vực, với hơn 90% quy mô sản xuất là nhỏ lẻ, tự cung tự cấp. Còn nhớ thời điểm những năm 80, người Việt Nam phải mua phân phối từng con gà giống, từng kg thức ăn chăn nuôi tổng hợp, đem về phải có mùi tanh và nhìn thấy đầu, vẩy của cá mới tin là thức ăn chất lượng; nhà nhà nông dân chăn nuôi, hầu hết cán bộ công nhân viên chức ở các thành phố đều nuôi lợn trắng, gà công nghiệp lông vằn, nhưng vẫn không đủ thịt, còn trứng và sữa vẫn là mặt hàng xa xỉ, chỉ dành cho người bệnh, trẻ em và bà đẻ…

Quá trình hội nhập quốc tế mang lại nguồn lực về tài chính, công nghệ và quản trị, nhưng đồng thời cũng kéo theo nhiều rủi ro, thách thức như dịch bệnh, chất cấm, hàng giả và áp lực cạnh tranh từ sản phẩm nhập khẩu. Ngành chăn nuôi đã phải đối mặt với hàng loạt cú sốc lớn như dịch cúm gia cầm (2003), dịch lợn tai xanh (2005), các vụ việc liên quan đến chất cấm (salbutamol, clenbuterol), khủng hoảng melamine (2008), dịch tả lợn châu Phi (2019), đại dịch COVID-19 (2020), viêm da nổi cục trên trâu, bò (2021), cùng với tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và thiên tai cực đoan.

Nhưng vượt lên trên tất cả là ý chí quyết tâm, tinh thần tự cường; đức tính thông minh, sáng tạo, chịu đựng gian khó của cả hệ thống chính trị và cộng đồng các nhà khoa học, người dân, doanh nghiệp, trong đó có Hội Chăn nuôi Việt Nam quyết tâm đưa chăn nuôi trở thành ngành chính và thực tế nó đã trở thành ngành kinh tế, kỹ thuật có vai trò chủ đạo trong nông nghiệp, bằng hàng loạt các chính sách và giải pháp, như sind hóa đàn bò, nạc hóa đàn lợn, gà siêu thịt, vịt siêu trứng, ngan siêu thịt, tằm siêu tơ, ong siêu mật và các chương trình kiểm soát dịch bệnh, công nghệ chuồng trại, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y, quy trình chăn nuôi, chế sản phẩm tiên tiến, hiện đại đã được đưa vào áp dụng đại trà trong sản xuất, tạo đà bứt tốc về năng suất, chất lượng và quy mô sản xuất đối với hầu hết các loại sản phẩm chủ lực của chăn nuôi nước ta.

Ban Chấp hành Hội Chăn nuôi Việt Nam nhiệm kỳ II (2022-2027) – Nơi hội tụ “tinh hoa” của ngành chăn nuôi Việt Nam 

Nâng cao vai trò kết nối, kiến tạo phát triển bền vững trong giai đoạn mới

Hội ra đời đúng vào thời khắc lịch sử của ngành chăn nuôi mở cửa và hội nhập phát triển, từ những tâm huyết và trách nhiệm của các nhà khoa học, quản lý gần như đã gắn trọn đời mình cho ngành, cho người chăn nuôi Việt Nam, đó là GS. Nguyễn Văn Thưởng, Cố GS. Nguyễn Văn Thiện, Cố GS. Nguyễn Thiện, GS. Lê Viết Ly, Cố GS. Trần Thế Thông, Cố PGS. Đoàn Trần Nghiệp, Nguyên Chánh văn phòng Bộ NN&PTNT Phạm Gia Duy, Cố Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y Lê Bá Lịch, PGS. Lê Thanh Hải, Cố PGS. Nguyễn Đăng Vang, Cố Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Chăn nuôi Việt Nam Đoàn Xuân Trúc… Đến nay Hội đã qua 7 kỳ Đại hội, với 4 Chủ tịch là GS. Nguyễn Văn Thưởng, Cố GS. Nguyễn Thiện, Cố PGS. Nguyễn Đăng Vang, TS. Nguyễn Xuân Dương và 20 Phó Chủ tịch, khoảng 100 Ủy viên Thường vụ qua các thời kỳ.

Hội Chăn nuôi Việt Nam khóa VII, hiện nay có: Thường trực Hội với 5 cán bộ, gồm 01 Chủ tịch, 03 Phó Chủ tịch, 01 Tổng thư ký, Ban Thường vụ với 27 đồng chí, Ban Chấp hành 70 đồng chí; Viện KHKT chăn nuôi, Trung tâm đào tạo và chuyển giao kỹ thuật; Tạp chí KHKT với 3 ấn phẩm được độc giả, người chăn nuôi đánh giá cao là: Tạp chí KHKT – 10 số/năm, Đặc san Chăn nuôi Việt Nam – 12 số/năm, Bản tin người nuôi tôm – 12 số/năm; có 152 Hội viên tập thể là các cơ quan nghiên cứu, đào tạo, doanh nghiệp, HTX và các Hội Chăn nuôi, Thú y các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Hội sở hữu đội ngũ các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nhân trên 18.000 người, trong đó có 35 Giáo sư và Phó Giáo sư, 70 Tiến sĩ, trên 2.400 Kỹ sư… có thể nói đây là tổ chức xã hội nghề nghiệp tập hợp được số lượng đông đảo và toàn diện nhất các đối tác và mọi thành phần tham gia trong hoạt động chăn nuôi của Việt Nam trên phạm vi cả nước.

Không chỉ ở trong nước, Hội Chăn nuôi ViệtNam còn là thành viên của Hội Khoa học Chănnuôi Á-Úc, là thành viên của Hiệp hội Chănnuôi lợn châu Á, là sáng lập của Diễn đàn cácHiệp hội chăn nuôi khu vực Asean, và là đốitác của Triển lãm thế giới về chăn nuôi lợn tạiTrung Quốc…

Về chức năng, Hội Chăn nuôi Việt Nam tập trung triển khai hiệu quả 4 trụ cột chính gồm: phản biện xã hội; truyền thông, phổ biến kiến thức và pháp luật; thúc đẩy khoa học công nghệ; và hợp tác quốc tế, phát triển thị trường. Trong đó đặc biệt là công tác phản biện xã hội, ngay từ những ngày đầu thành lập đến nay, không có một chính sách, pháp luật nào liên quan đến ngành và người chăn nuôi mà không có sự tham gia của Hội, bằng nhiều hình thức, như: tổ chức hội thảo, truyền thông, gửi văn bản kiến nghị đến các cấp quản lý từ Trung ương đến các địa phương, và kiên trì theo đuổi đến cùng để đạt được các ý nguyện chính đáng của doanh nghiệp, người chăn nuôi và mục tiêu phát triển bền vững của ngành chăn nuôi mà Đảng, Nhà nước chỉ đạo. Nhiều đề xuất của Hội Chăn nuôi Việt Nam đã được cơ quan quản lý tiếp thu, thể chế hóa thành các Luật, Chiến lược, Nghị định, Thông tư quan trọng như: các chính sách về kiểm soát nhập khẩu, quy hoạch đất chăn nuôi, kiểm kê khí nhà kính, cải cách thuế đối với nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, cũng như hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Song song với đó, Hội cũng chú trọngđổi mới tổ chức theo hướng tinh gọn, chuyênnghiệp, tăng cường sự tham gia của đội ngũdoanh nhân và cán bộ trẻ, nâng cao hiệu quảhoạt động thực tiễn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động của Hội vẫn còn một số hạn chế. Đội ngũ lãnh đạo chủ yếu là cán bộ nghỉ hưu, làm việc kiêm nhiệm; nguồn nhân lực chuyên trách còn mỏng; hoạt động ở một số thời điểm chưa gắn chặt với lợi ích thiết thực của hội viên, ảnh hưởng đến mức độ gắn kết và phát triển tổ chức.

Tiếp tục rà soát, sắp xếp theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp và thiết thực

Chặng đường sắp tới, chăn nuôi Việt Nam đứng trước rất nhiều thời cơ, cùng Đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình phát triển, nhu cầu các loại thực phẩm có chất lượng và an toàn sẽ tăng cao, hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng, mở ra không gian mới cho chăn nuôi trong nước. Tuy nhiên, áp lực của ngành và người chăn nuôi cũng không nhỏ, dịch bệnh, môi trường, biến đổi khí hậu cực đoan, sản phẩm chăn nuôi nhập khẩu, cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế, nhất là giữa các tập đoàn, doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ, chăn nuôi nông hộ… Để đáp ứng được yêu cầu cho sự phát triển chăn nuôi bền vững, mà các doanh nghiệp và người chăn nuôi trong nước không bị bỏ rơi, đòi hỏi phải có sự thống nhất và đồng hành rất cao với ngành chăn nuôi từ Trung ương, đến các địa phương, từ các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý, tài chính, ngân hàng với cộng đồng doanh nghiệp và người chăn nuôi, trong đó vai trò của Hội và các Hiệp hội ngành hàng là vô cùng quan trọng trong kết nối, tạo diễn đàn cho sự tương tác, chia sẻ giữa các bên và các đối tác nhằm kiến tạo môi trường thuận lợi nhất cho hoạt động nghiên cứu khoa học, sản xuất kinh doanh thúc đẩy chăn nuôi trong nước phát triển và hội nhập. Tại đây, người chăn nuôi trong nước có thêm cơ hội phát triển sản xuất, trong khi người tiêu dùng được tiếp cận đa dạng các sản phẩm thực phẩm chất lượng cao, mang đậm hương vị Việt.

Điều này, đòi hỏi Hội phải tiếp tục rà soát sắp xếp, cơ cấu lại theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp, có nhiều cán bộ trẻ, có chuyên môn, đang làm việc trong các doanh nghiệp, HTX tham gia; hoạt động của Hội đa dạng và thiết thực, hiệu quả hơn cho các hội viên, người chăn nuôi. Tập trung nâng cao hoạt động phản biện xã hội, xây dựng thể chế pháp luật, chính sách phát triển; truyền thông phổ biến kiến thức khoa học công nghệ và thông tin thị trường; tăng cường hợp tác quốc tế và kết nối xây dựng phát triển các chuỗi liên kết đối với từng ngành hàng, ở đó có vai trò không thể thiếu của các doanh nghiệp Việt và người chăn nuôi trong nước…

TS. Nguyễn Xuân Dương
Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam