Có một thời, người dân vùng Cùa, xã Cam Lộ, nuôi giống gà “ngày ăn mối, tối ngủ cây” thịt ngọt, thơm ngon nổi tiếng, nhưng khi bán ra thị trường lại lẫn vào vô số loại gà thả vườn khác. Chỉ đến khi những hộ chăn nuôi biết liên kết với nhau để giữ giống gà, giữ chất lượng và uy tín vùng đất, gà Cùa mới trở thành sản phẩm OCOP đặc sản của Quảng Trị.

Giữ chất lượng gà Cùa

Sáng sớm ở vùng gò đồi Cam Lộ, những đàn gà nối nhau chạy dọc các rẫy sắn, bìa keo, bãi cỏ. Gà Cùa không lớn, mỗi con gà trưởng thành cân nặng chỉ từ 1,2-1,5kg, với đặc tính ban ngày đi tìm các ụ mối để đào bới kiếm ăn, tối về leo lên cây ngủ, vận động nhiều nên thịt săn chắc, ngọt thơm, da vàng tự nhiên và ít mỡ.

Ông Vũ Văn Bắc, Tổ trưởng Tổ hợp tác gà Cùa, xã Cam Lộ, cho biết, điều làm nên thương hiệu của gà Cùa không đơn thuần là hình thức chăn nuôi thả đồi, mà là chất lượng thịt được tạo nên từ điều kiện tự nhiên vùng đất đỏ bazan xứ Cùa và kinh nghiệm nuôi lâu đời của người dân địa phương.

“Để giữ được thương hiệu chất lượng gà Cùa thơm ngon nức tiếng của vùng gò đồi Cam Lộ, chúng tôi luôn yêu cầu các hộ nuôi tuân thủ quy trình, bảo đảm nguồn giống, hạn chế sử dụng thức ăn công nghiệp để giữ độ săn chắc, thơm ngon đặc trưng. Thay vì nuôi riêng lẻ mạnh ai nấy làm, chúng tôi liên kết với nhau thông qua tổ hợp tác để cùng giữ giống gà, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu chung. Hiện nay, Tổ hợp tác gà Cùa có 8 thành viên tham gia với tổng đàn khoảng 25.000 con, chu trình nuôi 4 tháng. Các hộ tham gia đều thực hiện ghi chép nhật ký chăn nuôi, kiểm soát nguồn giống, tiêm phòng và quy trình chăm sóc. Những yêu cầu từng bị xem là “rườm rà” giờ trở thành điều kiện bắt buộc nếu muốn giữ uy tín sản phẩm”, ông Bắc nói.

Gà Cùa đã được xây dựng thương hiệu, đem lại thu nhập cao cho người dân – Ảnh: N.T.H

Theo ông Bắc, giá bán gà Cùa hiện tương đương với giá gà thả vườn trên địa bàn. Tuy nhiên, nhờ được kiểm soát quy trình chăn nuôi theo tiêu chuẩn OCOP 3 sao, nên đầu ra sản phẩm gà Cùa ổn định hơn trước. Nhiều nhà hàng, khách sạn chủ động đặt hàng thường xuyên vì tin tưởng chất lượng sản phẩm.

Điều đáng nói là, cùng với quá trình xây dựng sản phẩm OCOP, người dân vùng Cùa bắt đầu ý thức rõ hơn về giá trị của giống gà bản địa. Ở nhiều vùng quê, những giống vật nuôi địa phương dần biến mất vì chạy theo năng suất. Nhưng với gà Cùa, người dân hiểu rằng nếu mất giống gốc thì thương hiệu cũng không còn ý nghĩa.

Đưa thương hiệu gà Cùa vươn xa

Điều dễ nhận thấy ở vùng chăn nuôi gà Cùa hôm nay là sự thay đổi trong tư duy phát triển kinh tế nông nghiệp. Người dân không còn nuôi theo kiểu “có gì bán nấy”, mà bắt đầu nghĩ đến tiêu chuẩn thị trường, truy xuất nguồn gốc và giá trị thương hiệu lâu dài.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ Lê Anh Chương, địa phương xác định gà Cùa là sản phẩm đặc trưng có tiềm năng phát triển thành chuỗi hàng hóa bền vững gắn với kinh tế tập thể và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

“Thời gian qua, huyện Cam Lộ (cũ) đã hỗ trợ Tổ hợp tác gà Cùa liên kết sản xuất, đăng ký thương hiệu sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, được chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP và tham gia vào chu trình sản phẩm OCOP của tỉnh năm 2021. Tiếp nối chủ trương hỗ trợ phát triển các cây, con chủ lực có thế mạnh của địa phương, xã Cam Lộ sẽ tiếp tục hỗ trợ Tổ hợp tác gà Cùa mở rộng liên kết sản xuất, xây dựng vùng nuôi bảo đảm chất lượng và từng bước hoàn thiện chuỗi tiêu thụ. Địa phương cũng định hướng gắn phát triển sản phẩm gà Cùa với quảng bá văn hóa ẩm thực và du lịch trải nghiệm vùng gò đồi Cam Lộ, đặc biệt là đưa giống gà Cùa tiến vua năm xưa quảng bá gắn với khai thác phát triển du lịch tham quan di tích “Đền thờ vua Hàm Nghi và các tướng sĩ phong trào Cần Vương tại vùng Cùa”, xã Cam Lộ”, ông Chương cho biết.

Từ một giống gà quen thuộc nơi miền gò đồi, gà Cùa hôm nay đang từng bước trở thành sản phẩm mang giá trị thương hiệu của vùng đất. Mỗi dịp cưới hỏi, giỗ chạp hay đãi khách quý, món gà luộc vùng Cùa, xã Cam Lộ thường được nhắc như một thứ đặc sản riêng của miền gò đồi phía tây nam tỉnh Quảng Trị. Đó còn là hành trình người nông dân học cách liên kết với nhau để giữ lấy uy tín nông sản quê nhà, đưa đặc sản gà Cùa vươn xa.

Thanh Hải

Nguồn: Báo Quảng Trị