[Chăn nuôi Việt Nam]- Ngày 20/5, Cục Chăn nuôi và Thú y có công văn số 1772 CNTY/DT về việc cập nhật tình hình lưu hành các kiểu gen của vi rút Dịch tả lợn Châu Phi.

Dịch tả lợn Châu Phi tiếp tục xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước 

Công văn gửi: Cơ quan Quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Công văn nêu rõ:

Trong thời gian gần đây, bệnh Dịch tả lợn Châu Phi (DTLCP) tiếp tục xảy ra tại nhiều địa phương trên cả nước, với diễn biến phức tạp, nguy cơ lây lan cao, gây thiệt hại cho người chăn nuôi và ảnh hưởng đến phát triển chăn nuôi lợn. Kết quả giám sát lưu hành vi rút, xét nghiệm và giải trình tự, xác định kiểu gen (genotype) vi rút DTLCP từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy, trong số các mẫu bệnh phẩm dương tính được gửi xét nghiệm tại các phòng thử nghiệm thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y, đã ghi nhận sự lưu hành đồng thời của cả chủng vi rút genotype II và chủng vi rút tái tổ hợp genotype I và II (I/II).

Căn cứ kết quả xét nghiệm, giải trình tự gen, xác định genotype của vi rút DTLCP tại Công văn số 229/CĐXN1-VR ngày 27/4/2026 của Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I và Công văn số 291/CĐXN2-TH ngày 18/5/2026 của Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương II, Cục Chăn nuôi và Thú y cập nhật tình hình lưu hành các genotype của vi rút DTLCP như sau:

1. Kết quả xác định sự lưu hành các genotype của vi rút DTLCP

Từ đầu năm 2026 đến nay, trong số các mẫu bệnh phẩm dương tính với vi rút DTLCP của 28 tỉnh, thành phố được gửi xét nghiệm, giải trình tự, xác định genotype tại các phòng thử nghiệm thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y, đã ghi nhận sự lưu hành của 02 nhóm vi rút, gồm genotype II và chủng tái tổ hợp genotype I/II, cụ thể như sau:

a) Vi rút DTLCP genotype II

Chủng vi rút DTLCP genotype II tiếp tục được phát hiện lưu hành ở 23/28 tỉnh, thành phố với 70/427 tổng số mẫu được xét nghiệm genotype (chiếm tỷ lệ gần 16,4%), gồm: Bắc Ninh, Cao Bằng, Điện Biên, Hưng Yên, Lào Cai, Ninh Bình, Phú Thọ, Sơn La, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Hà Nội, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Thành phố Cần Thơ.

b) Chủng vi rút DTLCP lai giữa genotype I và genotype II

Chủng vi rút DTLCP lai giữa genotype I và genotype II được phát hiện lưu hành tại 27/28 tỉnh, thành phố với 357/427 tổng số mẫu được xét nghiệm genotype (chiếm tỷ lệ hơn 83,6%), gồm: Bắc Ninh, Cao Bằng, Điện Biên, Hưng Yên, Lai Châu, Lào Cai, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ninh, Sơn La, Thái Nguyên, Hà Nội, Tuyên Quang, Nghệ An, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Thành phố Cần Thơ, Cà Mau, Vĩnh Long.

Chi tiết tại Phụ lục I, II

c) Khuyến cáo lựa chọn vắc xin phòng bệnh DTLCP

– Kết quả nêu trên cho thấy chủng vi rút DTLCP tái tổ hợp genotype I/II đã được phát hiện tại nhiều địa phương trong số mẫu được xét nghiệm, trong khi vi rút DTLCP genotype II vẫn tiếp tục lưu hành. Do đó, công tác phòng, chống bệnh DTLCP trong thời gian tới cần tiếp tục đặt trọng tâm vào giám sát phát hiện sớm, xử lý ổ dịch kịp thời, kiểm soát vận chuyển lợn và sản phẩm lợn, thực hiện nghiêm an toàn sinh học, vệ sinh, tiêu độc khử trùng; việc sử dụng vắc xin cần được xem là một biện pháp hỗ trợ trong tổng thể các biện pháp phòng, chống dịch, không thay thế các biện pháp an toàn sinh học và quản lý ổ dịch.

– Các vắc xin DTLCP đã được cấp Giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam hiện nay được phát triển trên nền chủng vi rút DTLCP genotype II và được cấp phép sử dụng theo hồ sơ chất lượng, an toàn, hiệu lực đã được cơ quan có thẩm quyền xem xét. Danh sách các loại vắc xin DTLCP được phép lưu hành tại Việt Nam nêu tại Phụ lục II kèm theo Công văn này.

– Việc lựa chọn, sử dụng vắc xin DTLCP cần căn cứ tình hình dịch tễ, kết quả giám sát vi rút lưu hành, điều kiện chăn nuôi, mức độ an toàn sinh học, hướng dẫn của nhà sản xuất và chỉ đạo, hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y; đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá an toàn và hiệu quả sau tiêm trong điều kiện thực địa để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp.

2. Tổ chức thực hiện

a) Đối với cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y các tỉnh, thành phố

– Căn cứ diễn biến dịch tễ, kết quả giám sát vi rút DTLCP lưu hành, điều kiện chăn nuôi và mức độ an toàn sinh học tại địa phương, kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh kế hoạch phòng, chống bệnh DTLCP; lựa chọn, sử dụng vắc xin DTLCP phù hợp, đúng đối tượng, đúng hướng dẫn kỹ thuật.

– Chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch lấy mẫu giám sát sự lưu hành của vi rút DTLCP, trong đó ưu tiên các địa bàn có dịch, địa bàn nguy cơ cao, ổ dịch xảy ra trên đàn đã tiêm phòng, các trường hợp bệnh kéo dài hoặc có biểu hiện lâm sàng không điển hình, khu vực có mật độ chăn nuôi lớn, cơ sở giết mổ, điểm thu gom, buôn bán lợn và sản phẩm lợn; gửi mẫu đến phòng thử nghiệm có năng lực đầy đủ các phương pháp xét nghiệm và xác định genotype khi cần thiết.

– Tổ chức theo dõi, giám sát sau tiêm phòng (nếu có), bao gồm tình hình an toàn sau tiêm, tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, kết quả xét nghiệm khi có lợn nghi mắc bệnh sau tiêm và các chỉ tiêu dịch tễ có liên quan; kịp thời tổng hợp, báo cáo Cục 3 Chăn nuôi và Thú y để phục vụ đánh giá hiệu quả sử dụng vắc xin trong điều kiện thực địa.

– Tăng cường thông tin, hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, vệ sinh, tiêu độc khử trùng, quản lý đàn, kiểm soát con giống, thức ăn, phương tiện, người ra vào cơ sở chăn nuôi; không chủ quan, không phụ thuộc đơn lẻ vào vắc xin trong phòng, chống bệnh DTLCP.

b) Đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, cung ứng vắc xin thú y

Chủ động phối hợp với các đơn vị thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y, cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y địa phương và các cơ quan có thẩm quyền liên quan thường xuyên thực hiện giám sát đánh giá hiệu quả sau tiêm phòng; tổng hợp đầy đủ thông tin về lô vắc xin, địa bàn sử dụng, đối tượng tiêm phòng, phản ứng sau tiêm, tình hình mắc bệnh sau tiêm và kết quả xét nghiệm có liên quan; đánh giá hiệu lực các loại vắc xin; gửi kết quả đến Cục Chăn nuôi và Thú y để có cơ sở xem xét, khuyến cáo lựa chọn, sử dụng các loại vắc xin.

Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị các địa phương, đơn vị căn cứ tình hình thực tế, kết quả giám sát và các hướng dẫn chuyên môn để tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các biện pháp phòng, chống dịch bệnh DTLCP. Trong quá trình thực hiện, nếu có khó khăn, vướng mắc, đề nghị các đơn vị gửi văn bản về Cục Chăn nuôi và Thú y để phối hợp xử lý kịp thời./.

Tâm An