Tác hại của stress nhiệt đối với vật nuôi

Stress nhiệt là một trong những yếu tố môi trường gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất của vật nuôi, đặc biệt là heo và gia cầm. Khi nhiệt độ môi trường vượt ngưỡng chịu đựng sinh lý, vật nuôi sẽ giảm ăn, tăng tiêu hao năng lượng, rối loạn trao đổi chất và giảm miễn dịch. Hậu quả là giảm tăng trọng, giảm năng suất sinh sản, khả năng chuyển hóa thức ăn thấp và gia tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt là các bệnh đường hô hấp và tiêu hóa.

Ở gà, stress nhiệt làm giảm tỷ lệ đẻ lên tới 6,3%, giảm lượng ăn tới 46%, giảm chất lượng vỏ trứng, tăng tỷ lệ chết, nhất là ở giai đoạn cuối chu kỳ đẻ. Thiệt hại ước tính khoảng 98 triệu USD mỗi năm. Đối với heo, đặc biệt là heo  nái mang thai và heo con cai sữa, stress nhiệt có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ đậu thai, sinh non và sức sống của heo con. Thiệt hại kinh tế khoảng 1 tỷ USD mỗi năm.

Vật nuôi nhạy cảm với nhiệt độ môi trường cao hơn rất nhiều so với con người. Ví dụ ở gà, khi nhiệt độ trên 23⁰ C đã có thể gây ra stress nhiệt ở mức độ cao. Trên heo nái là trên 20⁰ C, heo con là trên 32⁰ C và heo thịt là trên 25⁰ C.

Hình 1. Mức độ stress nhiệt

Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, với nền nhiệt cao và độ ẩm lớn trong nhiều tháng trong năm. Tình trạng nắng nóng kéo dài, nhất là trong mùa hè, thường xuyên gây stress nhiệt trên diện rộng trong các trại chăn nuôi, đặc biệt là các hệ thống chuồng trại hở hoặc không được đầu tư đầy đủ về hệ thống làm mát.

Ngoài ra, biến đổi khí hậu đang khiến các đợt nắng nóng trở nên cực đoan và bất thường hơn. Theo các thống kê gần đây, thường xuyên ghi nhận nhiệt độ ngoài trời vượt ngưỡng 400 C ở nhiều tỉnh thành, làm gia tăng chi phí đầu tư cho hệ thống làm mát cũng như thiệt hại do sụt giảm năng suất.

Stress oxy hóa – Cơ chế sinh học chủ yếu của stress nhiệt

Khi vật nuôi bị stress nhiệt, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng cường hoạt động trao đổi chất và hô hấp tế bào. Quá trình này dẫn đến sự gia tăng sản sinh các gốc tự do (ROS – Reactive Oxygen Species). Khi lượng ROS vượt quá khả năng chống oxy hóa tự nhiên của cơ thể, sẽ xảy ra hiện tượng stress oxy hóa.

Stress oxy hóa gây tổn thương màng tế bào, ADN và protein, làm suy giảm chức năng tế bào và dẫn đến các biểu hiện lâm sàng như: giảm tăng trưởng, giảm chức năng miễn dịch, viêm nội tạng và trong nhiều trường hợp là tử vong. Vì vậy, kiểm soát stress oxy hóa chính là chìa khóa để giảm tác hại của stress nhiệt trên vật nuôi.

Nor-Grape® – Giải pháp chống oxy hóa tự nhiên hiệu quả

Nor-Grape® được chiết xuất 100% từ nho (Vitis vinifera) trồng và thu hoạch tại Pháp, giàu polyphenol và proanthocyanidin, những hoạt chất chống oxy hóa mạnh được chọn lọc và tiêu chuẩn hóa. Với hơn 20 năm nghiên cứu, kinh nghiệm và hơn 100 thử nghiệm in vitro, ex vivo, in vivo trên nhiều loài vật nuôi khác nhau như heo, gà, thủy sản, thú nhai lại… Nor-Grape® đã được sử dụng rộng rãi trong chăn nuôi toàn cầu như một giải pháp chống oxy hóa an toàn, hiệu quả.

Cơ chế hoạt động của Nor-Grape® bao gồm các hoạt động chống oxy hóa toàn diện:

• Trung hòa gốc tự do sinh ra trong stress nhiệt.

• Kích thích sản sinh các enzyme chống oxy hóa nội sinh (SOD, GPx, CAT).

• Bảo vệ màng tế bào khỏi peroxid hóa lipid.

• Tái tạo vitamin E, vitamin C trong khẩu phần.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng Nor-Grape®:

• Tăng cường tổng hoạt tính chống oxy hóa (Total Antioxidant Status – TAS) trong huyết tương của gia cầm và heo.

• Giảm đáng kể mức MDA (Malondialdehyde) – một chỉ số biểu hiện mức độ tổn thương do oxy hóa.

• Cải thiện tăng trọng, hiệu quả chuyển hóa thức ăn (FCR) và tỷ lệ sống.

• Thay thế vitamin E lên tới 50% với tỷ lệ thay thế 1 : 2.2

Thử nghiệm tại Peru trong điều kiện stress nhiệt cao cho thấy nhóm heo nái có bổ sung Nor-Grape® có sự cải thiện về tỷ lệ sống của heo con sơ sinh và trọng lượng đàn.

Hình 2. Thử nghiệm tại Peru

Hình 3. Thử nghiệm tại Việt Nam

Kết luận

Trong bối cảnh chăn nuôi đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu và yêu cầu về an toàn thực phẩm, việc ứng dụng các giải pháp tự nhiên như Nor-Grape® không chỉ giúp giảm thiểu tác hại của stress nhiệt mà còn hướng đến mô hình chăn nuôi bền vững và thân thiện. Với cơ chế chống oxy hóa mạnh mẽ từ polyphenol của nho, Nor-Grape® là một lựa chọn tiềm năng cho các nhà chăn nuôi trong việc bảo vệ sức khỏe và nâng cao năng suất đàn vật nuôi, đặc biệt trong những tháng nắng nóng cao điểm tại Việt Nam.

Nor-feed Việt Nam