Để chuyển một công thức thức ăn dạng bột sang dạng viên cần có một số sửa đổi về công thức, máy móc tốt hơn và thậm chí là người vận hành giỏi hơn.

Việc sử dụng bất kỳ công thức nào được thiết kế ban đầu cho thức ăn dạng bột để làm thức ăn viên thường sẽ có kết thúc thất bại.

Khi ấy các viên thức ăn thường quá cứng hoặc quá mềm. Nếu chúng quá cứng, một số loài động vật có thể cảm thấy khó nhai. Nếu chúng quá mềm, bụi sẽ trở thành vấn đề ở các máng ăn. Trong cả hai trường hợp, lượng ăn vào và/hoặc tỷ lệ chuyển đổi thức ăn bị ảnh hưởng và lợi nhuận giảm.

Vì vậy, khi chúng ta xem xét để sử dụng một công thức của thức ăn dạng bột cho việc ép viên hoặc khi chúng ta xây dựng một công thức mới cho thức ăn viên, danh sách sau đây sẽ rất hữu ích cho bạn: 

1. Các sản phẩm từ sữa

Nếu thức ăn có chứa bất kỳ sản phẩm sữa nào, việc tạo viên sẽ khó khăn. Điều này liên quan đến sự hiện diện của protein sữa làm cứng nguyên liệu đã được hồ hóa, và cuối cùng viên thức ăn sẽ rất cứng. Không nên sử dụng whey protein cô đặc cho các công thức ép viên, trừ khi nó được sử dụng ở nồng độ thấp như một chất hỗ trợ tạo viên – khi không có các tác nhân khác giúp tạo viên tốt hơn.

2. Axit amin và đường khử

Phản ứng Maillard bắt đầu ngay sau khi đường khử (ví dụ như glucose từ sucrose hoặc lactose bị thủy phân trong quá trình hồ hóa) tiếp xúc với một axit amin tự do. Quá trình này làm cho axit amin (và đường) không còn khả dụng cho động vật (nhưng khả dụng cho vi khuẩn đường ruột) và do đó làm giảm chất dinh dưỡng hữu ích cho động vật.

Khi phản ứng diễn ra quá nhiều, các viên thức ăn sẽ trông như bị cháy xém, nhưng phản ứng Maillard bắt đầu – và các chất dinh dưỡng trở nên không khả dụng – ngay cả trước khi xảy ra hiện tượng tạo màu. Trong một số trường hợp “hóa nâu” là không thể tránh khỏi và thậm chí có thể có lợi, nhưng nên tránh để quá nhiệt khi các nguyên liệu thúc đẩy phản ứng Maillard được sử dụng nhiều trong công thức thức ăn viên.

3. Phụ gia nhạy cảm với nhiệt 

Có một loạt các chất phụ gia nhạy cảm với nhiệt, cần cân nhắc khi dùng trong công thức ép viên. Bao gồm nhưng không giới hạn phytase, probiotic sinh axit lactic và một số vitamin. Hiện nay trên thị trường đã có các sản phẩm phụ gia chịu nhiệt cao và chúng được khuyến cáo sử dụng để thay thế cho loại không chịu nhiệt.

Hoặc, người ta có thể tăng nồng độ sử dụng của các nguyên liệu không bền nhiệt và giảm nhiệt độ tạo viên, đây là một giải pháp có thể thành công nhưng đắt tiền. Mặt khác, các nguyên liệu bền nhiệt có xu hướng đắt hơn. Do đó, có thể sẽ tốt hơn khi sử dụng một nguồn khác cho chất phụ gia hoặc chất dinh dưỡng đó, nếu có.

4. Chất làm trơn chảy và chống vón cục 

Việc nghiền mịn bắp và lúa mì làm thức ăn khó trơn chảy hơn, đặc biệt là khi xử lý hàng loạt ở trang trại.Các nguyên liệu có tính dính như các sản phẩm từ sữa, glucose và chất béo / dầu có xu hướng làm cho thức ăn bị đóng bánh. Đó là lí do mà các chất giúp tăng độ trơn chảy hoặc chất chống vón được thêm vào để giúp giải quyết vấn đề.

Có thể không cần sử dụng các chất này, trừ khi nhà máy sản xuất thức ăn gặp các vấn đề tương tự khi hỗn hợp sau khi trộn được chuyển từ vị trí này sang vị trí khác khác trong dây chuyền sản xuất. Nếu không cần sang chuyển hỗn hợp sau trộn thì có thể bỏ các chất chống vón để tiết kiệm chi phí. 

5. Chất hỗ trợ tạo viên 

Một số công thức thức ăn không thể ép viên tốt (viên mềm và dễ vỡ). Để giải quyết vấn đề này, chúng ta có thể thêm một chất phụ gia được gọi là chất hỗ trợ tạo viên.

Một số nguyên liệu như lúa mì và whey protein cô đặc (làm cứng viên), dầu và mật đường (làm cho thức ăn đi qua với ma sát ít hơn khi qua khuôn) và các nguồn chất xơ (ở mức phù hợp cung cấp độ cứng cho viên) cũng có thể được sử dụng thay vì các nguồn hóa học. 

6. Kích thước hạt đồng đều

Thức ăn có kích thước hạt không đồng đều khó ép viên hơn, đặc biệt là khi kích thước viên thức ăn giảm xuống. Bất kỳ hạt lớn nào cũng có thể gây ra phá vỡ cấu trúc viên khi dù chỉ chịu một áp lực nhẹ trong quá trình xử lý. Điều này có thể tạo ra một lượng lớn bụi, có thể gây bất lợi cho lượng ăn vào của động vật. Trong một số nhà máy, toàn bộ hỗn hợp nguyên liệu được nghiền với nhau đến cỡ hạt tối thiểu để đảm bảo độ bền của viên.

7. Chất lỏng

Lượng dầu/mỡ và rỉ mật đường có thể được sử dụng trong thức ăn bột so với thức ăn viên hơi khác nhau. Một số nhà máy thức ăn có khả năng sử dụng một phần chất lỏng sau quá trình ép viên nhưng điều này làm tăng chi phí sản xuất. Mặt khác, chất lỏng trong viên dễ bị rò rỉ khi bao bì không có lớp lót bằng nhựa.

8. Ngũ cốc và độ bền của viên thức ăn

Bắp nghiền mịn có thể tạo ra viên có độ bền đạt yêu cầu, nhưng bắp nghiền thô thông thường (khoảng 600-800 micron) kết hợp với bột đậu nành nghiền thô (trên 900 micron) tạo ra viên có độ bền khá kém (dễ vỡ). Điều này thường được coi là không mong muốn, đặc biệt là đối với thức ăn thương mại (mặc dù một số động vật có thể không bận tâm đến, hoặc thậm chí thích những viên dễ vỡ này.) Mặt khác, lúa mì được biết là giúp tạo ra viên thức ăn cứng hơn do chứa nhiều gluten. 

Tất nhiên, tất cả những điều trên có thể thay đổi đáng kể do các máy móc khác nhau được sử dụng để hồ hóa và ép viên thức ăn. Máy móc càng hiện đại được cho là giúp ép viên cho các công thức khó dễ dàng hơn, nhưng nó có xu hướng phức tạp và đắt tiền hơn.

Một người điều hành hệ thống sản xuất có kiến thức có thể giúp người làm công thức chưa có nhiều kinh nghiệm hạn chế được các vấn đề trên (đáng tiếc là không nhiều trường đại học, chẳng hạn như Đại học Bang Kansas, cung cấp các khóa học như vậy). Ngoài ra, một người giàu kinh nghiệm và hiểu rõ máy móc của nhà máy có thể ép viên được gần như bất kỳ công thức thức ăn nào – ít nhất là theo kinh nghiệm của tôi, nhưng những người qu‎ý giá như vậy rất khó kiếm được. 

Việc ép viên thức ăn chăn nuôi không hề dễ dàng. Nó đòi hỏi một số sửa đổi trong công thức, cần máy móc tốt và thậm chí là người vận hành giỏi. Do đó, không phải công thức nào cũng có thể tạo ra thức ăn viên chất lượng tốt. 

Nguồn: FeedStrategy

Biên dịch: Ecovet Team