Mỗi năm, Việt Nam phải chi hàng tỷ USD nhập khẩu các loại nguyên liệu thức ăn chăn nuôi (TACN). Do phụ thuộc nhập khẩu nên giá TACN trong nước luôn cao hơn 20 – 30% so với các nước trên thế giới. Trong khi công nghệ sản xuất còn yếu, vùng nguyên liệu không ổn định, công tác quản lý ở các địa phương thiếu chặt chẽ… thì giải pháp cho lĩnh vực này lại chưa đủ mạnh. Vì thế, công nghiệp sản xuất TACN chưa thể bứt phá.

Theo Cục Chăn nuôi (Bộ NN& PTNT), giá trị nhập khẩu các mặt hàng thức ăn gia súc và nguyên liệu 5 tháng đầu năm 2016 khoảng 1,11 tỷ USD. Ông Nguyễn Xuân Dương, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi cho biết, ngành sản xuất TACN Việt Nam đang đối mặt với việc thiếu nguồn nguyên liệu ổn định nên hằng năm phải nhập khẩu trên dưới 3-5 tỷ USD cho TACN và nguyên liệu. Trong đó có gần 3 triệu tấn ngô, hơn 2 triệu tấn dầu đậu tương, hàng trăm nghìn tấn bột cá, bột xương thịt, ngoài ra còn nhập thêm các chất phụ gia bổ sung thức ăn, các loại vi khoáng. Một trong những nguyên nhân khiến ngành sản xuất TACN còn yếu kém là hoạt động nghiên cứu khoa học ở lĩnh vực này còn rất yếu. Hiện chưa có kết quả nghiên cứu nào về công nghệ có thể giúp các doanh nghiệp (DN) sản xuất TACN ứng dụng và chủ động hạ giá thành sản phẩm. Chẳng hạn, Premix là loại sản phẩm bổ sung rất quan trọng trong TACN nhưng ở Việt Nam mới có một vài DN manh nha sản xuất với quy mô nhỏ, chưa có tên tuổi trên thị trường. Tuy nhiên, các DN nước ngoài như Công ty Ross, Bayer, Biomin… đã sản xuất, cung ứng hàng trăm nghìn tấn Premix mỗi năm mà không có đối thủ cạnh tranh.

Thực tế, các DN sản xuất TACN trong nước chủ yếu vẫn hoạt động theo kiểu “ăn sẵn”, không đầu tư thiết bị máy móc, nhà xưởng hiện đại và xây dựng các vùng nguyên liệu nên chẳng những giá thành cao mà sản xuất còn phụ thuộc hoàn toàn vào nước ngoài. Không những thế, công tác quản lý của các ngành chức năng còn thiếu chặt chẽ, nhất là ở cấp tỉnh, huyện còn nhiều yếu kém. Thậm chí, có nơi chưa có cán bộ chăn nuôi chuyên trách mà giao cho cơ quan thú y quản lý nhưng không có cơ sở vật chất kỹ thuật đủ khả năng kiểm soát chất lượng. Cán bộ cơ sở làm công tác quản lý cũng không được huấn luyện nghiệp vụ, kiến thức mới… Theo bà Nguyễn Thị Sắc – Phó Trưởng phòng Kinh tế huyện Quốc Oai, hiện việc quản lý TACN ở cấp xã, thị trấn gần như “bỏ ngỏ” vì không có cán bộ để làm việc này. Thực tế, để kiểm tra về chất lượng TACN rất khó vì cán bộ không có chuyên môn và thiếu các phương tiện kỹ thuật để lấy mẫu, giám định sản phẩm…

Phúc Bản