[Chăn nuôi Việt Nam] – Trước mối đe dọa từ chủng vi rút lở mồm long móng serotype SAT1, Cục Hải quan đã chính thức ban hành chỉ đạo hỏa tốc, yêu cầu toàn ngành thiết lập hệ thống giám sát nghiêm ngặt từ sớm, từ xa nhằm bảo vệ ngành chăn nuôi trong nước.

Siết chặt kiểm soát biên giới và cửa khẩu

Ngày 4/5/2026, Cục Hải quan ban hành Công văn hỏa tốc số 15845/CHQ-GSQL nhằm thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc ứng phó với nguy cơ xâm nhập của vi rút lở mồm long móng (LMLM) serotype SAT1. 

Theo đó, toàn ngành hải quan tập trung tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động xuất nhập khẩu và hành lý của hành khách nhập cảnh, đặc biệt lưu tâm đến các mặt hàng động vật, sản phẩm động vật có nguy cơ mang mầm bệnh. 

Hải quan phát hỏa tốc chặn nguy cơ vi rút lở mồm long móng SAT1 xâm nhập Việt Nam (ảnh: ST)

Các đơn vị nghiệp vụ được yêu cầu duy trì kiểm soát liên tục tại cửa khẩu, đường mòn lối mở nhằm kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vận chuyển trái phép hàng hóa không rõ nguồn gốc. 

Việc chủ động phân tích rủi ro và nhận diện sớm các đối tượng khả nghi từ xa được xem là giải pháp trọng tâm để ngăn chặn dịch bệnh hiệu quả ngay từ cửa ngõ đất nước.

Đặc tính sinh học phức tạp của chủng vi rút ngoại lai SAT1

Theo thông tin từ Cục Chăn nuôi và Thú y, lở mồm long móng là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm do vi rút thuộc giống Aphthovirus gây ra với các triệu chứng điển hình như mụn nước, vết loét tại khoang miệng, mũi và chân gia súc.

Vi rút này có cấu trúc ARN sợi đơn dương với vùng gen VP1 có mức độ đột biến rất cao, tạo nên sự biến dị và tính kháng nguyên phức tạp. Hiện nay thế giới ghi nhận 7 serotype gồm O, A, C, Asia 1, SAT-1, SAT-2 và SAT-3. 

Trong khi các chủng O, A và Asia 1 đã hiện diện tại Việt Nam, thì SAT-1 (Southern African Territories type 1) vẫn là chủng ngoại lai chưa từng xuất hiện. Điều này đặt ra thách thức lớn trong công tác giám sát dịch tễ và lựa chọn vắc xin phòng bệnh phù hợp, bởi mỗi serotype đòi hỏi một loại vắc xin đặc hiệu riêng biệt.

Mối đe dọa nghiêm trọng đến kinh tế chăn nuôi

Mức độ nguy hiểm của SAT-1 nằm ở phạm vi vật chủ rộng, từ trâu, bò, lợn, dê đến các loài động vật hoang dã móng guốc. Khi xâm nhiễm, vi rút khiến gia súc sốt cao, sụt cân, giảm sản lượng sữa và gây biến chứng viêm cơ tim nghiêm trọng ở con non. 

Thiệt hại kinh tế do chủng này gây ra là rất lớn khi tỷ lệ chết ở lợn con có thể lên tới 80%, trong khi ở bê nghé là khoảng 50% tùy vào tình trạng sức khỏe đàn vật nuôi. 

Ngoài những tổn thất trực tiếp về số lượng đàn, bệnh còn gây hệ lụy kéo dài như tăng chi phí điều trị, tiêu độc khử trùng và làm đình trệ hoàn toàn hoạt động lưu thông, mua bán. 

Việc ngăn chặn SAT-1 ngay từ cửa khẩu không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chức năng mà còn là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ sinh kế bền vững cho người chăn nuôi Việt Nam trước làn sóng dịch bệnh ngoại lai.

Trần Linh (Tổng hợp)