[Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam] – Sử dụng kháng sinh trong một số trường hợp là cần thiết nhưng việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi thì cần phải ngăn chặn. Đã đến lúc, cần thiết phải đưa ra tổng thể những giải pháp nhằm hạn chế sử dụng kháng sinh.

Về lâu dài loại bỏ kháng sinh trong chăn nuôi là cần thiết

100% số cơ sở chăn nuôi sử dụng kháng sinh

Mới đây, tại một diễn đàn của Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam với chủ đề “Vệ sinh an toàn thực phẩm từ việc lạm dụng chất cấm trong sản xuất nông nghiệp ở nước ta”, ông Phùng Hữu Hào, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng Nông, lâm sản và Thủy sản cho biết: Trong năm 2015, Bộ NN&PTNT đã triển khai dự án điều tra tình hình sử dụng chất kháng sinh trong chăn nuôi tại 5 tỉnh: Đồng Nai, Bà Rịa Vũng Tàu, Bình Dương, Thái Bình và Nam Định. Kết quả cho thấy, có 100% số cơ sở chăn nuôi có sử dụng chất kháng sinh trong phòng và điều trị bệnh cho lợn; 68% số cơ sở có sử dụng thức ăn chăn nuôi chứa kháng sinh để phòng bệnh và kích thích tăng trưởng; 24,04% số cơ sở tự trộn kháng sinh vào thức ăn chăn nuôi để phòng bệnh và kích thích tăng trưởng, trong đó 1,23% số hộ trộn bằng kháng sinh dạng nguyên liệu. Các loại kháng sinh được nhiều cơ sở chăn nuôi sử dụng là: Amoxicilin, Tylosin, Tetracilin, Lincomycin, Gentatylo, Enrofloxacin, Dexamethasone, Neomycin. Có khoảng 3% số cơ sở chăn nuôi đã từng sử dụng loại kháng sinh thuộc danh mục hạn chế/ cấm sử dụng trong chăn nuôi.

Khí hậu Việt Nam nắng nóng mưa nhiều, mỗi lần thay đổi thời tiết, gia súc, gia cầm dễ bị ảnh hưởng. Vì thế, một trong những biện pháp tối ưu mà người chăn nuôi hay dùng là bổ sung thêm các chất kháng sinh cho vật nuôi. Điều này có thể giúp gia súc, gia cầm tăng sức đề kháng, nên con số 100% số cơ sở chăn nuôi sử dụng kháng sinh không lấy gì làm lạ!

Tuy nhiên, điều đáng bàn là: có tới 68% số cơ sở có sử dụng TĂCN chứa kháng sinh để… kích thích tăng trưởng! Thậm chí nhà chăn nuôi còn trộn kháng sinh dạng nguyên liệu, hoảng hốt hơn nữa là còn sử dụng kháng sinh cấm! Chính điều này, đã gây nên hiện tượng lạm dụng kháng sinh trong ngành chăn nuôi. Đúng như nhận định của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, ông Cao Đức Phát: Trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản của chúng ta có hiện tượng lạm dụng kháng sinh và điều đó sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe nhân dân; ăn nhiều kháng sinh sẽ dẫn đến nhờn chất kháng sinh và mắc bệnh thì rất khó chữa.

Còn TS Phạm Hồng Ngân (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) chỉ ra rằng, đưa kháng sinh vào trong thức ăn chăn nuôi có thể làm tăng giá trị tăng trọng nhưng không nhiều.

Hiệu quả thì không nhiều nhưng hậu quả thì lớn. Tại Mỹ, khoảng 2 triệu người bị nhiễm vi khuẩn mỗi năm. Kết quả là khoảng 90.000 người chết, 70% các ca tử vong là nhiễm vi khuẩn đề kháng với một hoặc nhiều kháng sinh. Đã đến lúc, cần có những giải pháp tổng thể giúp hạn chế tình trạng lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Nhiều quốc gia trên thế giới đã có những lộ trình cụ thể nhằm tiến tới loại bỏ kháng sinh trong chăn nuôi.

Để giải quyết vấn đề về kháng sinh, GS Đậu Ngọc Hào (Hội Thú y Việt Nam) đưa ra quan điểm: Cần nghiên cứu lộ trình quy định chỉ bác sĩ thú y được phép kê đơn kháng sinh điều trị cho đàn vật nuôi và chỉ được bán kháng sinh theo đơn của bác sĩ thú y; Hạn chế, tiến tới không sử dụng kháng sinh cho mục đích kích thích tăng trọng; Cấm triệt để sử dụng kháng sinh trong thủy sản và chăn nuôi ong với bất cứ mục đích nào; Loại bỏ dần sử dụng kháng sinh trong phòng bệnh cho động vật trên cạn; Phòng bệnh bằng vắcxin thay thế việc phòng bệnh bằng kháng sinh; Tăng cường sử dụng các chế phẩm sinh học thay thế kháng sinh (các loại enzyme, các loại probiotic và prebiotic; các chế phẩm là thảo dược); Xây dựng chương trình giám sát định kì, phân tích kháng sinh và chất cấm tồn dư trong sản phẩm chăn nuôi; Sử dụng đúng chủng loại kháng sinh cho từng loại bệnh; Sử dụng đúng liều lượng được ghi trên nhãn sản phẩm hay theo đơn của bác sĩ; Sử dụng đúng liệu trình quy định…

Về lâu dài, người chăn nuôi cần quản lý tốt quy trình chăn nuôi, từ khâu sản xuất giống, chuồng trại, ánh sáng, nhiệt độ, nước uống và quy trình chăn nuôi được quản lý theo VietGAP. Sử dụng hợp lý, hiệu quả các loại kháng sinh, dần dần tiến tới không sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi.

Ngân Hà