Bệnh Dại là một căn bệnh chết người do vi rút tấn công hệ thần kinh gây ra. Vi rút được tiết ra trong nước bọt và thường được truyền sang người và động vật qua vết cắn của động vật bị nhiễm bệnh. Một khi các dấu hiệu bên ngoài của bệnh xuất hiện, người bệnh sẽ tử vong.

Những con số đáng báo động

5 tháng đầu năm 2026, dịch bệnh Dại vẫn diễn biến phức tạp tại các địa phương trên cả nước với rất nhiều ca tử vong do mắc bệnh/nghi mắc bệnh Dại trên người và các ổ dịch bệnh Dại trên động vật được ghi nhận.

Hệ thống quản lý thông tin dịch bệnh động vật Việt Nam cập nhật đến ngày 18/5/2026, cả nước ghi nhận ghi nhận 100 ổ dịch bệnh Dại xảy ra tại 108 ấp, khu phố thuộc 81 xã, phường của 19 tỉnh, thành phố với 106 hộ có dịch. Tổng số chó, mèo chết hủy là 172 con. So với cùng kỳ năm 2025, mặc dù số tỉnh, thành phố, số xã có dịch giảm nhưng số ổ dịch; số thôn, ấp; số hộ có dịch và số lượng động vật chết, hủy đều tăng từ 1 đến 17,8 lần. Hiện còn 19 xã, phường của 12 tỉnh, thành phố có dịch bệnh Dại chưa qua 21 ngày.

Còn theo thông tin từ Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương, trong 4 tháng đầu năm, cả nước có 23 ca người tử vong do mắc/nghi mắc bệnh Dại tại 14 tỉnh, thành phố. 23 người tử vong do Dại và 100 ổ dịch bệnh Dại trên động vật xảy ra trong 5 tháng đầu năm 2026 không chỉ là những con số thống kê đáng báo động về bệnh Dại được cơ quan chức năng ghi nhận mà những con số này còn là câu hỏi của bài toán khó giải đáp trong công tác kiểm soát và phòng chống một loại dịch bệnh nguy hiểm lây từ động vật sang người. Một số liệu thống kê, khi nhắc đến khiến chúng ta không thể không quan tâm đó là đã có hàng nghìn người phải điều trị dự phòng sau khi bị chó, mèo cắn.

Mục tiêu hướng đến năm 2030, Chính phủ đề ra tại Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh Dại giai đoạn 2022 – 2030, đó là không có trường hợp người tử vong do mắc bệnh Dại. Thực hiện theo lộ trình này, chúng ta chỉ còn khoảng 3,5 năm, trong khi đó một khối lượng công việc phải triển khai tương đối lớn và nếu không triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp phòng, chống bệnh, chúng ta sẽ khó lòng đạt được mục tiêu trên.

Bệnh Dại hoàn toàn có thể kiểm soát nếu tiêm phòng đầy đủ vắc xin cho chó, mèo và khi người không may bị động vật cắn, cào thì phải vệ sinh vết thương, sau đó đến ngay cơ quan y tế gần nhất được tư vấn và điều trị dự phòng. Với chỉ 2 nội dung đơn giản như trên là có thể phòng, chống được bệnh Dại, nhưng thực tế không hề đơn giản. Cũng chính vì lý do đó, bệnh Dại dù xuất hiện tại Việt Nam trên 50 năm, chúng ta vẫn chưa thanh toán được.

Nâng cao hiệu quả, phối hợp liên ngành trong phòng chống bệnh dại

Tổng đàn chó, mèo trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 314 nghìn con, với 180 nghìn hộ nuôi. Trong thời gian từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận 4 trường hợp người tử vong do nghi mắc bệnh Dại, 01 ổ dịch bệnh Dại trên động vật, đặc biệt 3/4 trường hợp người tử vong do nghi mắc bệnh Dại và 01/01 ổ dịch bệnh Dại trên động vật xảy ra tại các xã, phường thuộc khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu trước khi sáp nhập.

Mặc dù số ổ dịch bệnh Dại trên động vật giảm so với cùng kỳ, tuy nhiên kết quả này chưa phản ánh đầy đủ mức độ an toàn dịch bệnh trên địa bàn. Số ca tử vong do bệnh Dại trên người lại tăng so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy nguy cơ phơi nhiễm bệnh Dại trong cộng đồng còn lớn, đặc biệt tại các địa bàn có tỷ lệ tiêm phòng thấp, còn tình trạng chó, mèo thả rông, chưa được quản lý hoặc không xác định được nguồn gốc.

Công tác điều tra, xác minh các trường hợp người bị chó, mèo nghi mắc bệnh Dại cắn/cào còn gặp khó khăn do thiếu thông tin về người phơi nhiễm, thiếu thông tin về nguồn gốc và tình trạng con vật. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc truy vết, khoanh vùng, xử lý nguy cơ và cảnh báo dịch bệnh kịp thời.

Từ những nguyên nhân trên, có thể nhận định nguy cơ dịch bệnh Dại trên địa bàn khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu trước khi sáp nhập hiện đang ở mức cao, đặc biệt tại các địa phương có tỷ lệ tiêm phòng thấp, quản lý đàn chó, mèo chưa chặt chẽ, từng ghi nhận ổ dịch Dại trên động vật hoặc có ca tử vong do bệnh Dại trên người.

Ngày 20/5/2026, Chi cục Chăn nuôi và Thú y, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật; Ủy ban nhân dân, Trạm Y tế 29 xã, phường thuộc khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu trước sáp nhập cùng bàn bạc và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả, tăng cường phối hợp liên ngành trong phòng, chống bệnh Dại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại diện Trung tâm Kiểm soát bệnh tật và Chi cục Chăn nuôi và Thú y đồng chủ trì phiên thảo luận bàn các giải pháp phối hợp trong phòng, chống bệnh Dại trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

Các bên tham gia đã thống nhất và đề xuất 5 giải pháp trọng tâm cùng thực hiện trong thời gian tới, gồm:

Đẩy nhanh tiến độ tiêm phòng vắc xin Dại

Khẩn trương tổ chức cao điểm tiêm phòng vắc xin Dại cho đàn chó, mèo trên địa bàn, ưu tiên các địa phương đã ghi nhận ổ dịch, ca tử vong trên người, khu vực có nguy cơ cao và các địa bàn có tỷ lệ tiêm phòng thấp. Việc tiêm phòng cần được triển khai theo phương châm rà soát đến từng hộ nuôi, tiêm đến đâu cập nhật danh sách đến đó, hạn chế tối đa tình trạng bỏ sót đối tượng trong diện phải tiêm phòng.

Rà soát, cập nhật và quản lý chặt chẽ đàn chó, mèo

Toàn cảnh hội thảo

Tổ chức rà soát, cập nhật đầy đủ tổng đàn chó, mèo; lập danh sách hộ nuôi; yêu cầu chủ nuôi thực hiện khai báo, nuôi giữ, xích nhốt hoặc quản lý chó, mèo theo quy định; không để chó, mèo thả rông nơi công cộng, đặc biệt tại khu vực đông dân cư, trường học, chợ, điểm sinh hoạt cộng đồng và khu vực từng ghi nhận nguy cơ bệnh Dại.

Tăng cường phối hợp liên ngành thú y – y tế

Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin kịp thời giữa cơ quan thú y và ngành y tế đối với các trường hợp người bị chó, mèo cắn/cào phải điều trị dự phòng bệnh Dại. Khi phát sinh ca phơi nhiễm, cần phối hợp xác minh nhanh nguồn gốc động vật, tình trạng tiêm phòng, biểu hiện lâm sàng, địa điểm xảy ra vụ việc và phạm vi nguy cơ để có biện pháp xử lý phù hợp.

Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền và xử lý chó, mèo thả rông

Tăng cường tuyên truyền để người dân nhận thức đầy đủ về tính chất nguy hiểm của bệnh Dại, trách nhiệm tiêm phòng bắt buộc cho chó, mèo; không chủ quan sau khi bị chó, mèo cắn/cào; chủ động đến cơ sở y tế để được tư vấn, điều trị dự phòng kịp thời. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, nhắc nhở và xử lý nghiêm các trường hợp không chấp hành quy định về quản lý chó, mèo nuôi, để chó, mèo thả rông, không tiêm phòng theo quy định.

Tháo gỡ khó khăn về kinh phí, vật tư và tổ chức thực hiện

Tiếp tục rà soát, tổng hợp khó khăn, vướng mắc liên quan đến xác định mức chi, lập dự toán, bố trí kinh phí, tổ chức chi trả cho lực lượng trực tiếp tham gia tiêm phòng và công tác mua sắm, đấu thầu vắc xin; kịp thời tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, tháo gỡ để bảo đảm công tác tiêm phòng được triển khai đồng bộ, đúng tiến độ và đúng quy định./.

Thịnh Đức Minh

Phòng Quản lý dịch bệnh

Chi cục Chăn nuôi và Thú y Tp. Hồ Chí Minh