Trong bối cảnh thị trường quốc tế nhiều biến động, ngành chăn nuôi Việt Nam đã chủ động triển khai các kịch bản ứng phó nhằm duy trì ổn định sản xuất và đảm bảo an ninh nguồn cung thực phẩm trong nước. Song song với đó, chiến lược phát triển dài hạn theo hướng tự chủ cũng đang được đẩy mạnh nhằm giảm thiểu rủi ro từ bên ngoài.

Theo số liệu từ Cục Chăn nuôi và Thú y, trong hai tháng đầu năm 2026, xuất khẩu các sản phẩm chăn nuôi đạt khoảng 141 triệu USD, tăng mạnh 84% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy tín hiệu tích cực của ngành, đồng thời mở ra khả năng tiến gần mục tiêu kim ngạch 1 tỷ USD trong tương lai nếu đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì.

Chăn nuôi Việt Nam chủ động thích ứng biến động toàn cầu, hướng tới tự chủ bền vững

Tuy nhiên, triển vọng này cũng đi kèm không ít thách thức. Đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y nhận định, những bất ổn địa chính trị toàn cầu đang tác động rõ rệt đến chi phí sản xuất, đặc biệt là giá nguyên liệu đầu vào. Việc gián đoạn một phần hoạt động tại eo biển Hormuz đã khiến giá nhiều loại nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng đáng kể, trong đó ngô tăng từ 2–4%, đậu tương tăng 1–2%, còn lúa mì đạt mức cao nhất trong nhiều tháng.

Không chỉ dừng ở nguyên liệu, chi phí logistics và năng lượng cũng leo thang, kéo theo thời gian vận chuyển bị kéo dài. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nhập khẩu nguyên liệu, chế biến đến phân phối sản phẩm. Hệ quả là giá thành sản xuất chăn nuôi trong nước chịu áp lực tăng, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Hiện nay, ngành chăn nuôi Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ bên ngoài. Tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu thô chiếm trên 65%, trong khi các loại thức ăn bổ sung phụ thuộc tới hơn 90%. Sự lệ thuộc này khiến giá thành sản xuất trong nước dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường quốc tế, đặc biệt là các yếu tố liên quan đến vận tải và xung đột khu vực. Nguồn cung nguyên liệu chủ yếu đến từ Mỹ và Brazil, do đó khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển cũng tăng theo, kéo giá thức ăn chăn nuôi trong nước có thể tăng thêm 5–10%. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có giải pháp ứng phó hiệu quả nhằm giảm thiểu rủi ro.

Trước tình hình đó, ngành chăn nuôi đang tích cực triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trước hết là nâng cao khả năng tự chủ về nguyên liệu thông qua phát triển vùng trồng trong nước, đồng thời cải tiến công nghệ và tối ưu công thức phối trộn thức ăn nhằm giảm chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, việc tối ưu hóa hệ thống logistics được xem là một trong những giải pháp quan trọng. Các doanh nghiệp được khuyến khích xây dựng kế hoạch vận chuyển dài hạn, chủ động ký kết hợp đồng ổn định để hạn chế tác động từ biến động giá nhiên liệu.

Ngoài ra, xu hướng sử dụng năng lượng tái tạo cũng đang được thúc đẩy trong ngành. Các mô hình tận dụng khí sinh học từ chất thải chăn nuôi hoặc điện mặt trời áp mái không chỉ giúp giảm chi phí mà còn góp phần phát triển bền vững.

Để giảm rủi ro gián đoạn nguồn cung, các chuyên gia cũng khuyến nghị cần đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, mở rộng sang nhiều khu vực khác nhau thay vì phụ thuộc vào một số đối tác truyền thống. Đồng thời, việc xây dựng hệ thống dự trữ nguyên liệu trong nước được xem là “lá chắn” quan trọng giúp ngành chủ động hơn trước các cú sốc thị trường.

Về dài hạn, phát triển vùng nguyên liệu nội địa tiếp tục là giải pháp cốt lõi. Các loại cây như ngô, đậu tương và cây thức ăn gia súc cần được quy hoạch và đầu tư bài bản. Song song đó, việc nghiên cứu sử dụng phụ phẩm nông nghiệp và công nghiệp chế biến thực phẩm làm nguyên liệu thay thế cũng mở ra hướng đi mới, giúp giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Việc triển khai các đề án phát triển công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi đến năm 2030 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển lớn cho ngành. Không chỉ nhằm ứng phó với biến động ngắn hạn, mục tiêu quan trọng hơn là xây dựng một nền chăn nuôi hiện đại, tự chủ và có năng lực cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.

Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, nguồn cung thịt toàn cầu trong năm 2026 sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao, kéo theo sự cạnh tranh ngày càng gay gắt về giá cả, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu môi trường. Trong bối cảnh đó, ngành chăn nuôi Việt Nam buộc phải nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và phát triển chuỗi giá trị bền vững nếu muốn mở rộng thị phần xuất khẩu trong thời gian tới.