[Chăn nuôi Việt Nam] – Ngành chăn nuôi lợn giữ vai trò chủ lực. Năm 2024, trong cơ cấu sản lượng thịt hơi xuất chuồng, thịt lợn chiếm tỷ trọng cao nhất đạt 62,6%, thịt gia cầm là 29,4%, còn lại là thịt trâu, bò, dê, cừu (chiếm 8%). Giai đoạn gần đây, ngành chuyển mạnh từ chăn nuôi nông hộ sang trang trại, công nghiệp và phát triển các chuỗi liên kết với doanh nghiệp. Đồng thời, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số ngày càng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

ASF thúc đẩy tái cấu trúc ngành chăn nuôi lợn diễn ra nhanh hơn

Việt Nam hiện đứng thứ 5 thế giới về quy mô đàn lợn và thứ 6 về sản lượng thịt lợn. Sự xuất hiện của ASF năm 2019 được xem là “cú sốc” lớn đối với ngành, nhưng đồng thời cũng trở thành động lực thúc đẩy quá trình tái cơ cấu diễn ra mạnh mẽ hơn.

Trong 5 năm qua, ngành chăn nuôi lợn ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang mô hình trang trại quy mô lớn, ứng dụng công nghệ hiện đại và bảo đảm an toàn sinh học (ATSH). Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào hệ thống chăn nuôi khép kín, quản trị dịch bệnh chuyên nghiệp, trong khi các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ gặp không ít khó khăn về vốn, kỹ thuật và điều kiện ATSH, tạo nên sự phân hóa ngày càng rõ trong ngành.

Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, tỷ lệ chăn nuôi nông hộ trong 5 năm qua đã giảm 15-20%; sản lượng lợn từ khu vực nông hộ nhỏ lẻ hiện chỉ còn khoảng 30%, trong khi khu vực trang trại và hộ chăn nuôi chuyên nghiệp chiếm tới 70%. Đến tháng 12/2025, 29 doanh nghiệp chăn nuôi lợn lớn sở hữu khoảng 9,58 triệu con, tương đương 30,5% tổng đàn cả nước; trong đó có khoảng 1 triệu lợn nái, chiếm 31,8% tổng đàn nái. Năm 2025, nhóm doanh nghiệp này ước xuất chuồng 25,74 triệu con, chiếm khoảng 44,4% tổng sản lượng lợn xuất chuồng của cả nước.

Theo TS. Nguyễn Xuân Dương – Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam, thành tựu lớn nhất của ngành trong thời gian qua không chỉ là phục hồi tổng đàn mà còn là từng bước hình thành các chuỗi sản xuất chuyên nghiệp, giúp nâng cao năng suất, kiểm soát dịch bệnh và giảm thiểu rủi ro thị trường. Thực tế cho thấy, các mô hình chăn nuôi khép kín từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến giết mổ, chế biến đang ngày càng khẳng định lợi thế về hiệu quả sản xuất và khả năng chống chịu trước biến động.

ASF cũng tạo động lực phát triển các ngành dịch vụ hỗ trợ như TĂCN, thuốc thú y, xét nghiệm, công nghệ chuồng trại và quản trị trang trại. Đặc biệt, xu hướng ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và dữ liệu trong quản lý sản xuất đang mở đường cho mô hình chăn nuôi thông minh.

PGS.TS Lê Văn Phan (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho rằng, dù công nghệ ngày càng phát triển, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định trong việc vận hành và duy trì hệ thống ATSH. Trong bối cảnh dịch bệnh còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, năng lực kiểm soát ASF đã trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng của mỗi trang trại và doanh nghiệp. Những đơn vị quản lý dịch bệnh hiệu quả sẽ có nhiều cơ hội nâng cao năng suất, giảm chi phí và phát triển bền vững trong dài hạn.

Doanh nghiệp chăn nuôi tăng tốc đầu tư công nghệ và dữ liệu lớn, nâng cấp chuỗi chăn nuôi hiện đại

Ngày 28/5/2026, Công ty TNHH Chăn nuôi C.P. Việt Nam và FPT đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác nghiên cứu, phát triển và triển khai các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số trên toàn bộ chuỗi giá trị khép kín Feed–Farm–Food, từ trang trại đến bàn ăn. Chương trình hợp tác được triển khai trong giai đoạn 2026-2028 và các năm tiếp theo, hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị, tối ưu chuỗi cung ứng và tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc. Trong giai đoạn đầu, hai bên sẽ xây dựng mô hình Trang trại thông minh (Smart Farm) tại một số cơ sở của C.P. Việt Nam, với mục tiêu giảm khoảng 20% chi phí vận hành và đạt 100% khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, qua đó nâng cao an toàn thực phẩm và tạo tiền đề mở rộng ứng dụng công nghệ số trên quy mô toàn ngành.

Theo ông Pawalit Ua-amornwanit – Tổng Giám đốc C.P. Việt Nam, doanh nghiệp sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trên toàn bộ chuỗi Feed–Farm–Food, đồng thời hướng tới trở thành đối tác tin cậy trong việc thúc đẩy nền nông nghiệp – thực phẩm hiện đại, bền vững, mang đến cho người tiêu dùng các sản phẩm an toàn, chất lượng và có khả năng truy xuất minh bạch.

Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc điều hành Tập đoàn Japfa, ông Renaldo Santosa cho biết, nhờ tiềm lực công nghệ từ Tập đoàn, bao gồm Trung tâm Xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo và Điện toán lượng tử tại Singapore, Japfa Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số trên toàn chuỗi sản xuất. Tại các trang trại lợn, quá trình vận hành được số hóa với hệ thống giám sát dữ liệu thời gian thực, cảnh báo tự động và phân tích dữ liệu bằng trí tuệ nhân tạo. Những ứng dụng này không chỉ cải thiện năng suất và hiệu quả vận hành, mà còn góp phần thúc đẩy ngành chăn nuôi Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại và bền vững.

Theo Công ty Cổ phần GREENFEED Việt Nam, công nghệ và dữ liệu sẽ là động lực dẫn dắt sự phát triển của ngành chăn nuôi trong tương lai. Với định hướng đó, doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp thông minh, từng bước chuyển đổi hoạt động chăn nuôi từ quản lý dựa trên kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu. Hệ sinh thái này tích hợp các nền tảng quản lý trang trại, vận hành sản xuất, quản trị doanh nghiệp và phân tích dữ liệu trong một hệ thống thống nhất. Dữ liệu được thu thập và cập nhật liên tục, giúp giám sát sản xuất theo thời gian thực, phát hiện sớm bất thường và nâng cao hiệu quả ra quyết định.

Nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tỷ lệ tự động hóa tại nhiều khâu vận hành của GREENFEED đã vượt 70%; lượng nước sử dụng giảm khoảng 13,3% và điện năng tiêu thụ giảm 4-6%. Đặc biệt, hơn 90% sự cố tại trang trại được phát hiện sớm thông qua hệ thống giám sát và cảnh báo tự động, góp phần nâng cao năng lực dự báo, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hiệu quả quản lý. Hiện, GREENFEED tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới như AI và RFID nhằm thúc đẩy chuyển đổi số tại trang trại, hướng tới quản lý vật nuôi theo từng cá thể và tăng cường khả năng truy xuất dữ liệu xuyên suốt chuỗi sản xuất.

Tập đoàn DABACO trong kỳ Đại hội cổ đông gần đây nhất cho biết, đang triển khai đồng bộ hạ tầng số trên toàn bộ hoạt động sản xuất và vận hành ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào tối ưu khẩu phần dinh dưỡng, quản lý đàn, dự báo dịch bệnh và hỗ trợ ra quyết định. Hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch toàn chuỗi được xây dựng theo phương châm “an toàn thực phẩm – an toàn sinh học – an toàn công nghệ”.

Chủ tịch BAF Việt Nam Trương Sĩ Bá dành nhiều thời gian chia sẻ về việc triển khai mô hình chăn nuôi heo nhà cao tầng thông minh – mô hình chăn nuôi chế biến khép kín quy mô công nghiệp lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam. Dự án sẽ được đặt tại tỉnh Tây Ninh, có quy mô dự kiến 64.000 heo nái và 1,6 triệu heo thịt mỗi năm với tổng vốn đầu tư khoảng 12.000 tỷ đồng. Dự án dự kiến khởi công trong quý III/2026 và bắt đầu vận hành từ quý III/2027.

Chủ tịch BAF Việt Nam cho biết thêm, điểm khác biệt cốt lõi của mô hình này nằm ở hàm lượng công nghệ cao. Doanh nghiệp dự kiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo để theo dõi trọng lượng, kiểm tra thân nhiệt và phân tích tín hiệu bất thường từ vật nuôi, bao gồm cả việc nhận diện tiếng ho để hỗ trợ chẩn đoán bệnh sớm. Cùng với đó, doanh nghiệp hợp tác với Phenikaa để đưa robot vào các khâu như dọn chuồng, vận chuyển thức ăn và xử lý các công đoạn có rủi ro sinh học cao. Việc giảm tiếp xúc trực tiếp giữa con người và vật nuôi không chỉ giúp tiết kiệm nhân lực mà còn nâng cao tiêu chuẩn an toàn sinh học…

Là một trong những doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi số, Tập đoàn Mavin đã xây dựng một hệ sinh thái quản trị số hoàn chỉnh bao gồm: hệ thống SAP ERP, các giải pháp thông minh trong sản xuất chăn nuôi như Porcitec, Shop Floor, phần mềm quản trị nhân sự, đào tạo trực tuyến… Năm 2025, Tập đoàn cũng triển khai dự án số hóa dữ liệu nhà cung cấp nhằm chuẩn hóa – tự động hóa – minh bạch hóa toàn bộ quy trình, hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng thông minh, hiệu quả và bền vững.

Hà Ngân – Thu Hằng