[Chăn nuôi Việt Nam] – Xu hướng nuôi thú cưng tại Việt Nam ngày càng phổ biến, kéo theo sự gia tăng đáng kể trong nhu cầu chăm sóc sức khỏe và phúc lợi động vật. Với doanh thu toàn ngành tại nước ta ước đạt hơn 500 triệu USD mỗi năm, hệ sinh thái dịch vụ thú cưng đang phát triển sôi động, từ bệnh viện, phòng khám thú y hiện đại đến các dịch vụ grooming, spa cho thú cưng.  

Hội nghị Khoa học Thú y thú nhỏ ngày 18/4 quy tụ đội ngũ chuyên gia đầu ngành 

Ngành thú y Việt Nam bước vào giai đoạn “chuẩn hóa”

Theo ước tính, Việt Nam hiện có gần 6,5 triệu con chó và hơn 5,5 triệu con mèo được nuôi trong các hộ gia đình. Quy mô này tạo nền tảng cho sự bùng nổ của thị trường dịch vụ và sản phẩm liên quan. Tổng doanh thu toàn ngành thú cưng đạt trên 500 triệu USD mỗi năm, trong đó riêng mảng thức ăn cho thú cưng dự kiến đạt khoảng 145 triệu USD vào năm 2025, với tốc độ tăng trưởng kép gần 10% mỗi năm.

Thị trường không chỉ mở rộng về quy mô mà còn đa dạng hóa về sản phẩm. Bên cạnh các dòng thức ăn công nghiệp truyền thống, nhiều sản phẩm hiện đại như thức ăn sống, thức ăn sấy thăng hoa hay khẩu phần “home-cooked” đang dần trở nên phổ biến. Cùng với đó, hệ sinh thái dịch vụ thú cưng cũng phát triển mạnh mẽ, từ bệnh viện, phòng khám thú y chuyên sâu đến các dịch vụ grooming, spa, khách sạn lưu trú và các mô hình kinh doanh thân thiện với thú cưng như quán cà phê, nhà hàng.

Trong bối cảnh thị trường tăng trưởng nhanh, yêu cầu về chất lượng dịch vụ thú y ngày càng được đặt lên hàng đầu, đặc biệt ở các lĩnh vực phẫu thuật, gây mê, hồi sức và kiểm soát đau. Đây cũng là lý do Hội nghị khoa học thú y thú nhỏ với chủ đề “Phẫu thuật và kiểm soát các dấu hiệu sinh tồn: Từ lý thuyết đến thực hành” được tổ chức trong khuôn khổ triển lãm InterPetFest Hà Nội 2026, diễn ra trong hai ngày 17-18/4/2026.

ThS. Diệp Ngọc Trúc, Chủ tịch Chi hội Thú y Thú nhỏ (VSAVA)

Phát biểu tại hội nghị ngày 18/4, ThS. Diệp Ngọc Trúc, Chủ tịch Chi hội Thú y Thú nhỏ (VSAVA), cho biết ngành thú y thú nhỏ tại Việt Nam đang đứng trước “thời điểm bản lề” để định hình tiêu chuẩn chuyên môn. Theo bà, tốc độ tăng trưởng nhanh của thị trường thú cưng kéo theo áp lực nâng cao chất lượng dịch vụ, đòi hỏi đội ngũ bác sĩ thú y không ngừng cập nhật kiến thức và chuẩn hóa quy trình thực hành. Hội nghị khoa học thú y thú nhỏ 2026 vì thế không chỉ là một sự kiện chuyên môn, mà còn là bước đi quan trọng trong hành trình chuyên nghiệp hóa ngành thú y tại Việt Nam, góp phần đảm bảo sức khỏe và nâng cao chất lượng sống cho hàng triệu thú cưng trong tương lai.

“Việc nâng cao năng lực chuyên môn không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc. Chúng ta cần xây dựng các tiêu chuẩn rõ ràng trong từng khâu, từ chẩn đoán, gây mê đến phẫu thuật và chăm sóc hậu phẫu,” bà Trúc nhấn mạnh.

Một trong những điểm nổi bật của hội nghị là cách tiếp cận gắn liền giữa lý thuyết và thực hành. Nếu các phiên báo cáo trong ngày 17/4 tập trung vào những nội dung mang tính công nghệ kỹ thuật cao như theo dõi sinh hiệu, điện tâm đồ (ECG) trong gây mê, hay phẫu thuật bệnh lý mắt, thì ngày 18/4 được thiết kế theo hướng ứng dụng lâm sàng cho những ca bệnh thông thường trên thú nhỏ, với các tình huống thực tế và phương pháp xử lý cụ thể. Mục tiêu của hội nghị không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức mà còn hướng tới xây dựng tư duy lâm sàng cho bác sĩ thú y. Đây là yếu tố then chốt giúp nâng cao chất lượng điều trị và giảm thiểu rủi ro trong thực hành.

Bác sĩ thú y Lâm Kim Hải chia sẻ tại hội nghị

Trong các phiên báo cáo ngày 18/4, nhiều tham luận chuyên sâu đã được trình bày, phản ánh những tiến bộ và xu hướng mới trong ngành. Bác sĩ thú y Lâm Kim Hải chia sẻ về “Nha khoa thú cưng hiện đại: Từ chẩn đoán đến điều trị”, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát hiện sớm và xử lý triệt để các bệnh lý răng miệng – một trong những vấn đề phổ biến nhất ở thú cưng. Ở một khía cạnh khác, bác sĩ Đinh Xuân Quỳnh trình bày về “Ứng dụng chỉ khâu trong phẫu thuật”, chỉ ra rằng việc lựa chọn sai loại chỉ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như bục chỉ, nhiễm trùng hay rò dịch. Trong khi đó, ThS. Mai Ngọc Tuyền đề cập đến bệnh lý khớp háng trên chó và các phương pháp can thiệp, một vấn đề ngày càng phổ biến ở các giống chó lớn.

Ngoài ra, các báo cáo về tán sỏi thận qua da trên chó của bác sĩ Trần Văn Ngọc hay ứng dụng lưới sinh học trong phẫu thuật thoát vị đáy chậu của bác sĩ Lương Mạnh cũng cho thấy sự cập nhật nhanh chóng của ngành thú y Việt Nam với các kỹ thuật hiện đại trên thế giới.

Chủ quan với bệnh răng miệng thú cưng, nhiều trường hợp phải nhổ toàn bộ răng

Bác sĩ thú y Lâm Trung Hải (thuộc một chuỗi phòng khám thú y) cho biết các bệnh lý nha khoa trên chó mèo đang ngày càng phổ biến, nhưng lại thường bị chủ nuôi bỏ qua cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Qua hai ca bệnh điển hình, nhiều vấn đề đáng lưu ý đã được chỉ ra, từ khâu chẩn đoán đến điều trị và can thiệp phẫu thuật.

Ở ca bệnh thứ nhất, thú cưng được đưa đến khám với biểu hiện hôi miệng nặng, chảy dịch miệng và bỏ ăn trong vài ngày. Dù xét nghiệm máu không phát hiện bất thường, nhưng qua thăm khám chuyên sâu, bác sĩ xác định đây là trường hợp viêm lợi độ nặng kèm cao răng mức độ cao và áp xe chân răng. Hướng xử lý cuối cùng là nhổ toàn bộ răng và làm sạch ổ nhiễm trùng.

Trong khi đó, ca thứ hai là một mèo Xiêm mắc viêm lợi mạn tính liên quan đến virus Calicivirus. Dù đã điều trị kéo dài 1,5 năm và cạo vôi răng nhiều lần, tình trạng không cải thiện, thậm chí còn suy kiệt trước phẫu thuật. Giải pháp được đưa ra là nhổ toàn bộ răng nhằm giảm đau và cải thiện chất lượng sống.

Theo bác sĩ Hải, khám răng miệng khi thú còn tỉnh chỉ cho phép quan sát nhanh và không đủ để phát hiện tổn thương sâu. Trong các trường hợp nghi ngờ bệnh lý, việc gây mê là cần thiết để kiểm tra toàn diện, bao gồm cả đo túi lợi, phát hiện răng ẩn hoặc tổn thương chân răng qua X-quang.

Các dụng cụ nha khoa cơ bản như đầu dò, gương soi, cây thăm dò hay dụng cụ banh miệng đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán. Với phẫu thuật nhổ răng, các thiết bị như cây nạy, kìm nhổ và chỉ khâu cần được bảo dưỡng thường xuyên để đảm bảo độ sắc bén và an toàn.

Bác sĩ thú y Lâm Trung Hải cho hay các bệnh nha khoa trên thú cưng rất đa dạng, từ viêm lợi, gãy răng, tổn thương men răng đến tiêu răng – một bệnh lý khiến cấu trúc răng bị phá hủy từ bên trong. Ngoài ra, tình trạng lệch khớp cắn, viêm loét miệng do virus hay răng mọc ngầm cũng không hiếm gặp.

Nhổ răng được xem là phương pháp điều trị cuối cùng khi không thể bảo tồn răng. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hải, trong nhiều trường hợp, đặc biệt ở mèo, việc loại bỏ răng bệnh giúp giảm đau rõ rệt và cải thiện khả năng ăn uống. Quy trình nhổ răng đòi hỏi kỹ thuật cao: từ bóc tách lợi, bộc lộ xương ổ răng, đến cắt nhỏ răng nhiều chân để giảm lực tác động. Trong quá trình này, bác sĩ phải kiểm soát tốt lực bẩy, tránh gây gãy xương hàm – đặc biệt ở mèo có cấu trúc xương nhỏ và yếu.

Một yếu tố quan trọng khác là gây tê tại chỗ, ngay cả khi đã gây mê toàn thân. Điều này giúp giảm đau hiệu quả hơn, ổn định sinh hiệu và rút ngắn thời gian hồi phục. Tuy nhiên, với mèo, việc tính liều thuốc tê cần hết sức thận trọng để tránh tác dụng phụ lên tim mạch.

Trong quá trình nhổ răng, đặc biệt ở vùng hàm trên, bác sĩ phải chú ý bảo vệ mắt do vị trí gần xoang mắt, dễ gây tổn thương. Đồng thời, việc theo dõi nhịp tim liên tục là cần thiết để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Sau phẫu thuật, vết thương được khâu kín và thú cưng sẽ được điều chỉnh chế độ ăn phù hợp với tình trạng mới, đảm bảo vẫn duy trì được dinh dưỡng và sức khỏe.

Phần thảo luận diễn ra sôi nổi

Chỉ khâu – “chi tiết nhỏ” quyết định thành bại trong phẫu thuật thú y

Trong phẫu thuật thú y, chỉ khâu là vật liệu quen thuộc, được sử dụng hằng ngày. Tuy nhiên, theo bác sĩ thú y Đinh Xuân Quỳnh, đây lại là yếu tố “nhỏ nhưng có võ”, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả ca mổ và nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật.

“Việc lựa chọn sai loại chỉ khâu không chỉ khiến vết mổ chậm lành mà còn có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng như bục chỉ, nhiễm trùng hay phản ứng viêm, thậm chí buộc phải phẫu thuật lại”, bác sĩ thú y Đinh Xuân Quỳnh nhấn mạnh.

Theo anh Quỳnh, không tồn tại một loại chỉ “tốt nhất” cho mọi trường hợp. Việc lựa chọn phải dựa trên nhiều yếu tố cụ thể của từng ca mổ như loại mô cần khâu (da, cơ, mỡ hay nội tạng), kích thước vết thương, cũng như lực tác động lên vùng phẫu thuật.

Chẳng hạn, vết mổ ở vùng bụng chịu áp lực rất khác so với vùng chi; hay giữa chó lớn và mèo nhỏ, khả năng chịu lực của mô cũng khác nhau. Do đó, bác sĩ cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định.  Chỉ khâu được chia thành hai nhóm lớn: chỉ tự tiêu và chỉ không tiêu.

Chỉ tự tiêu là loại có thể phân hủy trong cơ thể theo thời gian, thường thông qua cơ chế thủy phân hoặc enzyme. Nhóm này gồm nhiều loại phổ biến như catgut, polyglactin (Vicryl), polyglycolic acid (Dexon) hay polydioxanone (PDS). Mỗi loại có thời gian giữ lực và tiêu biến khác nhau, phù hợp với từng loại mô và mục đích sử dụng.

Trong đó, PDS là một loại chỉ đơn sợi tiêu chậm, thường được ưu tiên trong các phẫu thuật nội tạng như dạ dày, ruột hoặc bàng quang nhờ khả năng duy trì lực kéo dài. Ngược lại, Vicryl là loại chỉ đa sợi, được sử dụng rộng rãi trong phẫu thuật mô mềm và cả phẫu thuật mắt.

Chỉ không tiêu như nylon, polypropylene hay tơ lụa lại được sử dụng chủ yếu để khâu da ngoài. Loại này không bị phân hủy sinh học, có thể tồn tại lâu dài trong mô và thường cần được cắt bỏ sau 10-20 ngày.

Thực tế lâm sàng cho thấy, nhiều biến chứng nghiêm trọng bắt nguồn từ việc chọn sai chỉ khâu. Với các ca phẫu thuật tiêu hóa, nếu sử dụng chỉ tiêu nhanh, vết khâu có thể bị bục trước khi mô kịp liền. Nếu dùng chỉ đa sợi trong môi trường nhiều dịch như ruột, nguy cơ rò dịch và nhiễm trùng sẽ tăng cao.

Tương tự, ở các ca phẫu thuật có lực kéo lớn như thoát vị thành bụng hay viêm tử cung trên chó lớn, việc chọn chỉ quá nhỏ có thể dẫn đến bục chỉ. Trong khi đó, nếu chọn chỉ quá to ở mô mỡ dày lại dễ gây viêm và chậm lành.

Bác sĩ thú y Đinh Xuân Quỳnh chia sẻ tại hội nghị

Từ thực tiễn điều trị, bác sĩ Quỳnh chia sẻ một số trường hợp điển hình. Với chó Alaska nặng hơn 60 kg bị viêm tử cung, việc sử dụng chỉ tiêu chậm, độ bền cao như PDS là cần thiết để đảm bảo vết khâu không bị đứt do vận động mạnh. Ở mèo có lớp mỡ dưới da dày, bác sĩ cần chọn loại chỉ tiêu phù hợp, tránh kích thước quá lớn gây phản ứng viêm, đồng thời có thể gia cố thêm mũi khâu để giảm lực căng.

Trong phẫu thuật tiêu hóa, đặc biệt là các ca mèo nuốt dị vật, chỉ đơn sợi tiêu chậm được ưu tiên để hạn chế nguy cơ rò dịch. Với các vết thương ngoài da có nguy cơ nhiễm trùng cao như viêm tai, chỉ nylon không tiêu lại là lựa chọn phù hợp.

Một trường hợp đáng chú ý khác là biến chứng khi dùng chỉ thép cố định xương ở mèo còn đang phát triển. Sau một thời gian, xương có thể gãy lại nếu kỹ thuật không phù hợp, cho thấy việc sử dụng vật liệu này cần được cân nhắc kỹ, đặc biệt về độ tuổi và tình trạng xương.

Theo bác sĩ Đinh Xuân Quỳnh, lựa chọn chỉ khâu không đơn thuần là thao tác kỹ thuật mà là yếu tố quyết định đến sự thành công của ca phẫu thuật. “Nghe thì đơn giản, nhưng chỉ cần sai một lần là hậu quả rất lớn”, anh nhấn mạnh. Trong bối cảnh ngành thú y ngày càng phát triển, việc chuẩn hóa kỹ thuật từ những chi tiết nhỏ nhất như chỉ khâu, sẽ góp phần nâng cao chất lượng điều trị và đảm bảo an toàn cho vật nuôi.

Chu Minh Khôi