[Chăn nuôi Việt Nam] – Trước những bất cập phát sinh trong quá trình thực thi Luật Chăn nuôi và Luật Thú y sau khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hiệp hội Gia cầm Việt Nam đã gửi kiến nghị tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực chăn nuôi, thú y.

 

Nhiều bất cập phát sinh từ sự chồng chéo giữa Luật Chăn nuôi và Luật Thú y

 

Trong văn bản kiến nghị ban hành ngày 8/7/2026, Hiệp hội Gia cầm Việt Nam cho biết về cơ bản đồng thuận với các nội dung sửa đổi Luật Chăn nuôi và Luật Thú y theo Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai các quy định mới thời gian qua đã bộc lộ nhiều điểm chưa đồng bộ giữa hai luật, gây khó khăn cho cơ quan quản lý, người chăn nuôi và doanh nghiệp.

 

Một trong những vấn đề được Hiệp hội chỉ ra là khoảng trống nhân lực thực thi ở cấp cơ sở sau khi chuyển đổi mô hình quản lý. Trước đây, việc kiểm tra điều kiện chăn nuôi trang trại, quản lý cơ sở giết mổ nhỏ lẻ hay cấp chứng nhận hành nghề thú y thuộc thẩm quyền cấp huyện. Khi tổ chức lại bộ máy, nhiều nhiệm vụ được chuyển lên cấp tỉnh hoặc giao cho cấp xã nhưng chưa được bổ sung đầy đủ nguồn nhân lực chuyên môn, dẫn đến quá tải hoặc khó triển khai trên thực tế.

 

Từ thực trạng này, Hiệp hội đề xuất tăng cường cơ chế hậu kiểm đối với các trang trại quy mô vừa và nhỏ thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tiền kiểm để giảm tải cho địa phương. Đồng thời, cần mở rộng xã hội hóa hoạt động kiểm soát giết mổ, cho phép các tổ chức hành nghề thú y tư nhân tham gia dưới sự giám sát từ xa của cơ quan quản lý.

 

Một điểm nghẽn khác liên quan đến công bố dịch bệnh và hỗ trợ thiệt hại. Theo Hiệp hội, Nghị định 131/2025/NĐ-CP đã trao quyền công bố dịch bệnh động vật trên cạn cho UBND cấp xã, nhưng Luật Thú y hiện hành vẫn chưa điều chỉnh tương ứng. Điều này dẫn đến sự thiếu thống nhất trong thẩm quyền xử lý dịch bệnh và cơ chế hỗ trợ người dân sau dịch.

 

Để khắc phục, Hiệp hội kiến nghị sửa đổi Luật Thú y theo hướng xác định rõ quy mô dịch bệnh thuộc thẩm quyền cấp xã và cấp tỉnh; đồng thời xây dựng hệ thống hồ sơ điện tử liên thông giữa cơ sở dữ liệu chăn nuôi và quản lý thú y nhằm giảm thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả giám sát dịch bệnh.

Nhiều bất cập phát sinh từ sự chồng chéo giữa Luật Chăn nuôi và Luật Thú y đã được Hiệp hội Gia cầm Việt Nam nêu rõ trong văn bản số 02/KN-VPA

 

Đề xuất đồng bộ quy hoạch chăn nuôi, kiểm dịch và quản lý dữ liệu

 

Theo Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, nhiều quy định hiện nay đang bị trùng lặp hoặc thiếu liên kết, khiến doanh nghiệp phải thực hiện nhiều thủ tục cho cùng một nội dung.

 

Điển hình là việc phê duyệt địa điểm chăn nuôi và vùng an toàn dịch bệnh. Khi phân cấp về địa phương, chủ đầu tư vừa phải đáp ứng các yêu cầu về khu vực được phép chăn nuôi theo Luật Chăn nuôi, vừa phải xin thẩm định về vùng an toàn dịch bệnh theo Luật Thú y. Hai quy trình này được thực hiện độc lập, dẫn đến kéo dài thời gian và phát sinh chi phí.

 

Hiệp hội đề xuất hợp nhất quy trình thẩm định, cho phép cơ quan chuyên môn đánh giá đồng thời các tiêu chí về chăn nuôi, an toàn sinh học, dịch tễ và các điều kiện liên quan trong cùng một bộ hồ sơ.

 

Đối với hoạt động kiểm dịch, Hiệp hội cho rằng việc kiểm tra lâm sàng trực tiếp trước khi cấp giấy kiểm dịch vận chuyển động vật ra khỏi địa phương đang tạo áp lực lớn về nhân lực cho hệ thống thú y cơ sở. Trong khi đó, nhiều cơ sở chăn nuôi đã được công nhận an toàn dịch bệnh và được quản lý bằng mã số định danh.

 

Vì vậy, Hiệp hội đề xuất luật hóa cơ chế miễn kiểm tra lâm sàng trực tiếp đối với vật nuôi xuất phát từ các cơ sở đã được chứng nhận an toàn dịch bệnh, thay thế bằng hình thức kiểm dịch điện tử dựa trên cơ sở dữ liệu quốc gia.

 

Một nội dung khác được nhấn mạnh là sự khác biệt trong quy định về khoảng cách an toàn sinh học. Luật Chăn nuôi quy định khoảng cách an toàn sinh học bằng các thông số cụ thể đối với khu dân cư, trường học hoặc nguồn nước, trong khi Luật Thú y lại áp dụng khái niệm khoảng cách dịch tễ dựa trên nguy cơ lây lan dịch bệnh.

 

Sự tồn tại song song của hai hệ tiêu chí khiến nhiều địa phương gặp khó khi cấp phép cho trang trại. Hiệp hội kiến nghị xây dựng một bộ tiêu chí thống nhất về khoảng cách an toàn chăn nuôi và dịch tễ, đồng thời giao UBND cấp tỉnh chủ động điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế.

 

Bên cạnh đó, việc quản lý dữ liệu chăn nuôi và giám sát dịch bệnh hiện vẫn vận hành theo hai hệ thống riêng biệt. UBND cấp xã nắm dữ liệu đàn vật nuôi, trong khi cơ quan thú y quản lý dữ liệu dịch tễ. Sự phân tán này khiến việc theo dõi tiêm phòng, kiểm soát dịch bệnh và xử lý vi phạm gặp nhiều khó khăn.

 

Hiệp hội đề xuất xây dựng sổ tay điện tử chăn nuôi – thú y đối với hộ gia đình, tích hợp dữ liệu kê khai vật nuôi với lịch tiêm phòng và giám sát dịch bệnh nhằm hình thành hệ thống quản lý đồng bộ trên nền tảng số.

 

Vướng mắc về phúc lợi động vật và quản lý chất thải chăn nuôi cần được xử lý đồng bộ

 

Đối với quy định về phúc lợi động vật và tiêu hủy bắt buộc, Luật Chăn nuôi đã đưa khái niệm đối xử nhân đạo với vật nuôi vào các hoạt động chăn nuôi, vận chuyển và giết mổ. Tuy nhiên, Luật Thú y lại quy định việc tiêu hủy bắt buộc đối với động vật mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhằm phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh. Trong thực tế, khi xảy ra các đợt dịch lớn như dịch tả lợn châu Phi, việc tiêu hủy số lượng lớn vật nuôi tại cơ sở đôi khi chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về đối xử nhân đạo, dẫn đến nguy cơ phát sinh tranh cãi pháp lý và phản ứng từ các tổ chức bảo vệ động vật.

Vướng mắc về phúc lợi động vật và quản lý chất thải chăn nuôi cần được xử lý đồng bộ

 

Từ thực tế đó, Hiệp hội đề xuất bổ sung các quy định cụ thể trong Luật Thú y nhằm bảo đảm mọi hoạt động tiêu hủy bắt buộc, cưỡng chế phòng chống dịch bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật về xử lý nhân đạo đối với vật nuôi, đồng bộ với các nguyên tắc đã được quy định trong Luật Chăn nuôi.

 

Bên cạnh đó, Hiệp hội cũng phản ánh tình trạng chồng chéo trong quản lý chất thải chăn nuôi. Theo Luật Chăn nuôi, chất thải chăn nuôi như phân, nước thải hoặc đệm lót sinh học sau xử lý được xem là nguồn tài nguyên, phụ phẩm phục vụ kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, Luật Thú y vẫn áp dụng cơ chế kiểm soát liên quan đến nguồn gốc mầm bệnh và các yêu cầu về kiểm dịch, vệ sinh thú y.

 

Sự khác biệt trong cách tiếp cận này khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn khi vận chuyển chất thải chăn nuôi đã qua xử lý để sản xuất phân bón hữu cơ hoặc tái sử dụng. Ngoài việc phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường theo quy định của Luật Chăn nuôi, doanh nghiệp còn phải thực hiện thêm các thủ tục kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật theo quy định của Luật Thú y, làm gia tăng chi phí và thời gian thực hiện.

 

Để tháo gỡ vướng mắc, Hiệp hội kiến nghị làm rõ ranh giới pháp lý giữa hai luật. Theo đó, đối với chất thải chăn nuôi đã được xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường chăn nuôi, cần miễn áp dụng các thủ tục kiểm dịch vận chuyển động vật và sản phẩm động vật.

 

Gỡ vướng thủ tục hành chính trong quản lý thuốc thú y và hoạt động xuất khẩu

 

Ngoài các nội dung liên quan đến Luật Chăn nuôi và Luật Thú y, Hiệp hội Gia cầm Việt Nam cũng đề xuất nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn trong lĩnh vực quản lý thuốc thú y.

 

Theo Hiệp hội, quy định về nguyên liệu thuốc thú y hiện yêu cầu cơ sở sản xuất phải sử dụng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn GMP hoặc tương đương. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về các tiêu chuẩn được coi là tương đương GMP, gây lúng túng cho doanh nghiệp khi nhập khẩu nguyên liệu như axit amin, vitamin, chất chống oxy hóa hoặc chất ổn định.

 

Bên cạnh đó, danh mục hoạt chất được phép sử dụng trong thú y chưa được cập nhật kịp thời theo tiến bộ khoa học quốc tế cũng như nhu cầu thực tiễn của các thị trường xuất khẩu. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ mới và ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

 

Hiệp hội kiến nghị chuyển từ cơ chế ban hành danh mục hoạt chất được phép sử dụng sang danh mục các hoạt chất bị cấm sử dụng. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp hơn với thông lệ quốc tế và tạo điều kiện cho doanh nghiệp linh hoạt trong nghiên cứu, sản xuất.

 

Một trong những nội dung được doanh nghiệp đặc biệt quan tâm là thời hạn của Giấy chứng nhận lưu hành sản phẩm thuốc thú y. Hiện nay, giấy chứng nhận chỉ có giá trị trong 5 năm và doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục gia hạn trước khi hết hạn 3 tháng.

 

Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình cấp lại giấy chứng nhận thường kéo dài từ 6 tháng đến hơn một năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, thậm chí khiến doanh nghiệp mất cơ hội xuất khẩu.

 

Do đó, Hiệp hội đề nghị bãi bỏ quy định thời hạn 5 năm đối với giấy chứng nhận lưu hành thuốc thú y và chế phẩm sinh học. Theo đó, việc chuyển mạnh sang cơ chế hậu kiểm sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, tránh đứt gãy chuỗi cung ứng và vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý.

 

Trong hoạt động xuất khẩu, Hiệp hội cũng phản ánh tình trạng thiếu đồng bộ giữa các cơ quan liên quan khi triển khai chữ ký số trên các chứng từ như Health Certificate hay Marketing Authorization. Một số đối tác vẫn yêu cầu xác nhận bằng chữ ký mực truyền thống, dẫn đến phát sinh thêm thủ tục và thời gian xử lý hồ sơ.

 

Để khắc phục, Hiệp hội kiến nghị tăng cường liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, đồng thời áp dụng mã QR trên các giấy tờ cấp phép để đối tác nước ngoài có thể xác thực trực tuyến.

 

Cần nâng cao năng lực kiểm nghiệm và hoàn thiện cơ chế quản lý chất lượng

 

Một nội dung đáng chú ý khác trong kiến nghị là những bất cập liên quan đến hoạt động kiểm nghiệm và quản lý chất lượng sản phẩm thú y.

 

Theo phản ánh của doanh nghiệp, nhiều sản phẩm đã được đăng ký thành công ở thị trường nước ngoài nhưng không thể hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu do các đơn vị kiểm nghiệm trong nước chưa được chỉ định hoặc chưa xây dựng phương pháp phân tích phù hợp đối với một số hoạt chất mới.

 

Điều này dẫn đến tình trạng doanh nghiệp có đơn hàng nhưng không thể xuất khẩu đúng tiến độ, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

 

Đối với việc xử lý các trường hợp OOS (Out of Specification – kết quả kiểm nghiệm không đạt tiêu chuẩn hoặc nằm ngoài phạm vi quy định), Hiệp hội cho rằng quy trình hiện nay còn thiếu tính minh bạch.

 

Các trung tâm kiểm nghiệm đang áp dụng chung một quy trình đối với cùng hoạt chất trên nhiều dạng bào chế khác nhau, có thể dẫn đến sai lệch kết quả. Hiệp hội đề xuất công khai các quy trình kiểm nghiệm đã được đăng ký để doanh nghiệp có cơ sở đối chiếu.

 

Khi xuất hiện kết quả OOS, đơn vị kiểm nghiệm cần cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan như dữ liệu thô, nhật ký kiểm nghiệm, sơ đồ peak, phương pháp tính toán và hồ sơ xử lý OOS để doanh nghiệp có thể rà soát nguyên nhân và đối chứng với kết quả kiểm nghiệm nội bộ.

 

Liên quan đến lưu thông sản phẩm, Hiệp hội cho rằng trách nhiệm bảo đảm chất lượng hiện gần như đặt hoàn toàn lên vai nhà sản xuất. Trong khi đó, chất lượng sản phẩm trên thị trường còn phụ thuộc lớn vào điều kiện bảo quản trong quá trình phân phối và lưu kho.

 

Vì vậy, Hiệp hội kiến nghị xây dựng và ban hành các tiêu chuẩn thực hành tốt phân phối thuốc thú y (GDP/GPP) áp dụng đối với hệ thống nhà phân phối và đại lý. Đây được xem là giải pháp nhằm bảo đảm điều kiện bảo quản đồng bộ, chia sẻ trách nhiệm giữa các khâu trong chuỗi cung ứng và nâng cao chất lượng sản phẩm đến tay người sử dụng.

 

Với hàng loạt kiến nghị trải dài từ quản lý chăn nuôi, thú y đến quản lý thuốc thú y và xuất khẩu, Hiệp hội Gia cầm Việt Nam kỳ vọng quá trình sửa đổi Luật Chăn nuôi và Luật Thú y trong thời gian tới sẽ tạo lập khung pháp lý đồng bộ, giảm chồng chéo thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành chăn nuôi Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

 

Lan Hương