[Tạp chí Chăn nuôi Việt Nam] – Phương pháp thiến miễn dịch toàn bộ heo đực đã được giới thiệu cách đây khoảng 25 năm. Phương pháp này là một giải pháp thay thế cho việc thiến thực thể và đã được triển khai trên toàn cầu. Châu Mỹ và một số nước khác cũng sử dụng vắc-xin này cho heo cái hậu bị. Ủy ban Châu Âu cũng đã phê duyệt giấy phép tiếp thị.               

Việc sử dụng toàn cầu vắc-xin Improvac (Improvest ở Canada và Hoa Kỳ) trong vỗ béo cái hậu bị gia tăng trên toàn cầu. Trong một bài báo đánh giá phân tích tổng hợp từ năm 2020, các nhà nghiên cứu Đức, Bỉ và nhà sản xuất vắc-xin Zoetis, đã công bố rằng vắc-xin gần đây đã nổi lên như một lựa chọn để nuôi heo cái hậu bị trên thị trường đạt khối lượng xuất chuồng nặng hơn. 

Phương pháp vắc-xin 2 liều               

Ở heo cái hậu bị, giống như ở heo đực, vắc-xin được tiêm 2 liều. Ngay sau mũi tiêm thứ hai, heo tạo ra kháng thể chống lại yếu tố giải phóng gonadotropin của chính nó. Điều này gây ra sự ức chế miễn dịch tạm thời đối với chức năng buồng trứng và động dục của heo cái hậu bị, giúp giảm hành vi tình dục và mang thai ngoài ý muốn ở heo hậu bị trưởng thành được nuôi để bán ra thị trường.              

Các kết quả phúc lợi động vật được cải thiện như giảm hành vi hung hăng và hung dữ hơn trong các chuồng nuôi có cả con đực và cái. Nhìn chung, những con heo được tiêm phòng bình tĩnh hơn, lượng thức ăn ăn vào cao hơn và ổn định hơn cũng như tốc độ tăng trưởng tương đối cao hơn. 

Tiêm phòng vắc-xin miễn dịch cho heo                

Từ năm 1998, Pfizer Animal Health (tiền thân của Zoetis) đã tung ra sản phẩm Improvac ở New Zealand và Úc như một giải pháp thay thế cho việc thiến heo đực. Bằng cách tiêm cho heo đực hai lần (lần một từ 8-10 tuần tuổi và lần thứ hai 4-6 tuần trước khi giết mổ), sự phát triển của bệnh hôi nách có thể tránh được bằng cách sử dụng hệ thống miễn dịch của heo.               

Việc áp dụng biện pháp thiến miễn dịch hiện nay khác nhau giữa các quốc gia. Ở một số quốc gia, công nghệ thiến miễn dịch đã được áp dụng nhưng những quốc gia khác đã chọn phương pháp thiến thực thể hoặc không thiến. Theo Zoetis, việc sử dụng vắc-xin này ở châu Âu ngày càng gia tăng. Vắc-xin hiện được phép sử dụng cho heo đực ở 72 quốc gia (tất cả đều có ngành chăn nuôi lợn phát triển).                

Không chỉ tiêm vắc-xin cho heo đực, việc sử dụng cho heo cái hậu bị ngày càng tăng thị trường. Gần đây, vắc-xin miễn dịch đã được chấp thuận sử dụng trên heo cái hậu bị ở Châu Mỹ cũng như một số quốc gia khác như Thái Lan, Việt Nam và Úc. Vào tháng 11 năm 2022, Zoetis cũng đã nhận được giấy phép tiếp thị của Ủy ban Châu Âu về việc sử dụng vắc-xin cho heo cái hậu bị từ 10 tuần tuổi. 

Lợi ích của tiêm vắc-xin miễn dịch Tăng khả năng sản xuất                

Phân tích tổng hợp năm 2020, bao gồm 22 bài báo đã xuất bản, bao gồm hiệu suất tăng trưởng và các thông số thu hoạch cuối cùng, các đặc điểm thân thịt chung và năng suất của các chỉ tieu chất lượng thịt, thịt và chất béo có giá trị. Các nhà nghiên cứu tuyên bố rằng “từ quan điểm của người chăn nuôi lợn, các phân tích ban đầu cho thấy rằng heo cái hậu bị được tiêm phòng có tăng trọng trung bình ngày tăng đáng kể (+45,1 g/ngày) và lượng thức ăn ăn vào hàng ngày (+0,19 kg/ngày), khối lượng xuất chuồng cao hơn ( +4,0 kg) và nhiều mỡ lưng hơn (+2,8 mm).”                Theo quan điểm của những người đóng gói thịt heo, heo cái hậu bị đã được chủng ngừa có thân thịt nặng hơn (+3,2 kg), trong khi tỷ lệ thịt xẻ không thay đổi. Heo cái hậu bị được tiêm phòng ít nạc hơn (-1,5% đơn vị) và có nhiều hơn 0,21% đơn vị mỡ trong cơ. Khối lượng thịt giăm bông, vai và thăn tương tự nhau, trong khi khối lượng thịt bụng cao hơn đáng kể (+0,28 kg).               

Cũng từ 22 bài báo, các tác giả đã xác nhận không có sự khác biệt nào được tìm thấy trong các chỉ tiêu chất lượng thịt (màu sắc, pH24 và lượng nước bảo quản) giữa heo cái hậu bị được tiêm chủng và heo cái không được tiêm phòng, trong khi chỉ số Iốt thấp hơn ở heo được tiêm chủng cho thấy chất lượng mỡ được cải thiện.               

Gần đây, một bài báo tổng hợp các kết quả nghiên cứu đăng trên Tạp chí Khoa học Động vật (tháng 5/2022), các nhà nghiên cứu từ Zoetis cho biết: heo cái được tiêm Improvac tăng lượng thức ăn hàng ngày 12,8% sau liều thứ hai; tăng trọng hàng ngày tăng 11,7% sau liều thứ hai; khối lượng xuất chuồng tăng 3,2% và khối lượng thân thịt nóng tăng 3,1% so với heo cái không tiêm.  

Tăng lợi nhuận                

Theo TS Eduardo Beltranena của Đại học Alberta ở Canada, khả năng sinh lời khi tiêm vắc-xin cho heo sẽ phụ thuộc vào hệ thống phân loại, vì thân thịt heo cái béo hơn sẽ bị phạt bằng cách phân loại nghiêm ngặt. Trong khi đó, TS Aldaz cho biết người nuôi có thể hưởng lợi do số ngày nuôi ngắn hơn và khối lượng thịt vai và giăm bông cao hơn mặc dù thân thịt heo cái có béo hơn. TS Aldaz giải thích rằng về lợi tức đầu tư (ROI), thức ăn càng đắt tiền thì ROI càng tốt đối với con đực. Nó hơi khác đối với heo cái hậu bị: “Ngược lại, khi giá thức ăn giảm, việc sử dụng Improvac ở heo cái hậu bị trở nên hấp dẫn hơn từ góc độ ROI, trong khi nó vẫn rất tích cực ở con đực.” TS Aldaz cũng cho biết, đối với người đóng gói, cũng có những lợi ích quan trọng về lợi nhuận, vì thân thịt từ heo cái hậu bị đã được tiêm phòng nặng hơn, có thêm chất béo góp phần nâng cao chất lượng đáng kể. Ngoài ra, TS Taylor Engle cho biết các nhà chăn nuôi sử dụng Improvac cho heo cái hậu bị có thể bán sớm hơn 7-10 ngày. 

GS.TS Lê Đức Ngoan

(biên dịch từ Pig Progress)