Selenium (Se) là một nguyên tố vi khoáng quan trọng trong dinh dưỡng, đóng vai trò hỗ trợ cơ thể loại bỏ các loại oxy phản ứng có hại như hydro peroxide hoặc hydroperoxide hữu cơ. Đây là khoáng chất được tìm thấy trong đất và có tự nhiên trong các loại thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt, quả hạch Brazil, hạt hướng dương và hải sản. Tuy không được sản sinh trong cơ thể sống nhưng Selenium là chất cần thiết cho tuyến giáp hoạt động và tăng khả năng miễn dịch. Đây còn là phương thức để kháng viêm, chống nhiễm trùng, giảm sự phát tán virus từ những con đã bị nhiễm bệnh.

Thử nghiệm đưa Selenium vào thức ăn chăn nuôi

Đề tài nghiên cứu về việc bổ sung Selenium vào khẩu phần của gia cầm trên Tạp chí Veterinary Immunology and Immunopathology khẳng định đây là phương thức giúp gia cầm nâng cao khả năng miễn dịch, nhất là trong giai đoạn đối phó với các dịch bệnh.

Trong thử nghiệm, 60 con gà được cung cấp 1 trong 6 khẩu phần khác nhau, gồm: (1) kiểm soát chặt chẽ, (2) kiểm soát tích cực, (3) liều thấp 0,15 mg/kg thức ăn với nguồn Selenium hữu cơ (nấm men Selenium, SEY-L), (4) liều cao 0,30 mg/kg với Selenium hữu cơ (nấm men Selenium, SEY-H), (5) liều thấp 0,15mg/kg với Selenium vô cơ (SS-L), (6) liều cao 0,30 mg/kg với Selenium vô cơ (SS-H).

Sau đó, tất cả những con gà trong thí nghiệm, ngoại trừ nhóm kiểm soát chặt chẽ, đều được cho thử nghiệm tiếp xúc với chủng virus gây bệnh cúm gia cầm thấp H9N2.

Trong quá trình theo dõi, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng các cá thể nhận được chế độ ăn kiêng với Selenium bổ sung có sự phát tán virus thấp hơn. Cá thể nhận được chế độ ăn SEY-H cũng có các chuẩn độ virus thấp hơn trong các mẫu của nhóm cá thể đối chứng. Ngoài ra, sự phát tán virus ở cổ họng ở gà SEY-H thấp hơn đáng kể ở mức 5 dpi (ngày bị nhiễm bệnh) khi so sánh với những con gà được cho ăn Selenium vô cơ. Trên cơ sở này, nhóm nghiên cứu cho rằng gia cầm được cung cấp khẩu phần với lượng Selenium phù hợp có sự suy giảm khả năng phát tán virus so với những con sử dụng khẩu phần bình thường. Bên cạnh đó, những con được cho ăn Selenium hữu cơ có tỷ lệ chống phát tán virus cao hơn so với khẩu phần Selenium vô cơ.

Về cơ bản, Selenium điều hòa chức năng của glutathione peroxidase (GPx), một loại enzyme có hoạt tính chống oxy hóa giúp trung hòa các oxy phản ứng (ROS), giảm căng thẳng oxy hóa và bảo vệ sự toàn vẹn của các tế bào, bao gồm cả các tế bào của hệ thống miễn dịch.

Việc sử dụng Selenium bổ sung cũng có liên quan đến những thay đổi trong phản ứng khi phơi nhiễm trước vi khuẩn và virus.

Bổ sung thêm Selenium cũng thể hiện vai trò tích cực trong kháng viêm, trong đó nhấn mạnh vai trò quan trọng của Selenium trong việc giải quyết nhiễm trùng thông qua việc tránh bệnh lý không mong muốn.

“Như vậy, bổ sung thêm Selenium vào khẩu phần thức ăn sẽ giúp cho gia cầm nâng cao sức đề kháng với virus, qua đó giảm khả năng lây lan bệnh dịch trong đàn”, nhóm nghiên cứu kết luận.

Selenium và vai trò trong miễn dịch cúm gia cầm

Nhiều năm nay, ngành chăn nuôi gia cầm gặp nhiều khó khăn, nhất là khi xảy ra dịch cúm gia cầm. Tuy các nhà dịch tễ học đã và đang điều chế được nhiều loại vaccine, nhưng chỉ dùng được cho một loại biến thể và tốn vài tháng mới sản xuất được. Trong khi đó, virus liên tục tiến hóa và xuất hiện nhiều biến chủng khó ngừa. Do đó, chính Tổ chức y tế thế giới (WHO) cũng đã đưa ra khuyến cáo phải thay đổi dần phương pháp chăn nuôi và tăng cường hệ miễn dịch ở gia cầm.

Các nhà khoa học trong nhiều năm qua đã khám phá rằng một số vitamin và khoáng chất có tiềm năng cải thiện hiệu suất chăn nuôi và tăng cường đáp ứng miễn dịch đối với các bệnh và kháng nguyên. Một giải pháp được đề xuất là bổ sung thức ăn với các chất dinh dưỡng có tác dụng kích thích miễn dịch để tăng cường khả năng phòng vệ, chống lại virus cũng như tăng cường các phản ứng miễn dịch bảo vệ do vaccine gây ra.

Những nghiên cứu trước đây đã liên kết việc bổ sung Selenium để cải thiện hiệu suất và phản ứng chống oxy hóa ở gà thịt khi đối mặt với stress nhiệt; việc bổ sung chất dinh dưỡng vào chế độ ăn của gà thịt có thể cải thiện sản xuất và tăng tỷ lệ ấp nở ở gà giống. Trong đó, Selenium cũng được coi là có hiệu quả tích cực cho hệ thống miễn dịch, dần được sử dụng cả trong thử nghiệm và thương mại như một phụ gia thức ăn chăn nuôi và đã được chứng minh là cải thiện sức khỏe và hiệu suất của gia cầm. Tuy nhiên, khả năng chống virus của Selenium thì chưa được nghiên cứu kỹ.

Theo các nhà khoa học, việc bổ sung thức ăn cho gia cầm với dạng hữu cơ của Selenium có hiệu quả hơn trong việc giảm sự phát tán của virus so với chế độ ăn bổ sung Selenium vô cơ. Điều này có thể là do Selenium dạng nấm men có khả năng sinh học cao hơn rất nhiều so với Selenium dạng vô cơ, và nó cũng có thể có hoạt động kích thích miễn dịch mạnh hơn trong việc tăng cường chức năng của các tế bào hệ thống miễn dịch thông qua việc giảm tình trạng oxy hóa tế bào.

Tổng hợp: Hoàng Khánh

Nguồn tin: Báo Khoa Học Phổ Thông